انفجار و آتش‌‌سوزی در بندر جبل علی سانحه است!
​​​​​​​گروه بنادر -  سعید قلیچی - درست در روزهایی بسیاری از مقام‌های رسمی، کارشناسان و رسانه‌های جهان نسبت به دست‌یابی توافقی میان جمهوری اسلامی ایران و سلطنت عمان برای تردد کشتی‌های تجاری از آبراه تنگه هرمز ابراز خوش‌بینی کرده بودند، برخی از منابع خبری از انفجار و آتش‌سوزی در «بندر جبل علی» در کشور امارات متحده عربی خبر دادند. نخستین ساعات بامداد چهارشنبه گذشته (14مرداد / 5 آگوست) رسانه‌های بین‌المللی خبر شنیده شدن صدای چندین انفجار و آتش‌سوزی در بندر جبل علی، یکی از بزرگترین بنادر کانتینری جهان و مهمترین بنادر تجاری در خلیج فارس و منطقه خاورمیانه را منتشر کردند.
به گزارش اقتصاد سرآمد، رسانه‌های عربی منطقه گزارش داده‌اند که اولین صدای انفجارها حدود ساعت ۲:۴۰ بامداد به وقت محلی چهارشنبه گذشته شنیده شد و ساکنان از آتش‌سوزی در ساختمانی در منطقه جبل علی خبر دادند. ساکنان مناطق اطراف از جمله «الفورجان» نیز شنیده شدن صدای این انفجارها را گزارش کرده‌اند. همچنین بررسی انتشار این خبر در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که چندین کاربر پست‌هایی در شبکه‌های اجتماعی اینستاگرام، ایکس (توئیتر سابق) و تیک‌تاک منتشر کرده‌اند که بر مبنای آنها از وقوع چند انفجار و دود غلیظ قابل مشاهده است.
مشاهده‌های خبرنگار «اقتصاد سرآمد» حاکی از این است که در ویدیوهای به اشتراک گذاشته شده در شبکه اجتماعی ایکس (توئیتر سابق) زبانه کشیدن دود سیاه را بر فراز یک منطقه مسکونی با ویلاها و درختان نخل نشان می‌دهد، در حالی که زبانه کشیدن آتش از دور قابل مشاهده است. همچنین ویدیو دیگری که به‌طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته شده، نقشه ردگیری پروازها را نشان می‌دهد که مسیر هواپیماها را بر فراز شهر به تصویر می‌کشد. تصویر جداگانه دیگری نیز دود را بر فراز یک مجتمع آپارتمانی نشان می‌دهد.
از طرف دیگر براساس ترجمه اختصاصی «اقتصاد سرآمد» رسانه انگلیسی زبان Middle East Eye در گزارشی که صبح روز چهارشنبه منتشر کرد، مدعی شده است: «چندین حساب کاربری در شبکه اجتماعی ایکس، از جمله «هرمز لتر» و «رایان روزبیانی»، مدعی شدند که نیروهای حوثی یمن با موشک و پهپاد به جبل علی حمله کرده‌اند؛ اگرچه این ادعاها همچنان غیرقابل تأیید بوده و توسط هیچ منبع دولتی یا نظامی تأیید نشده است. از طرف دیگر حساب کاربری دیگری در شبکه اجتماعی ایکس این ادعا را مطرح کرده که دست‌کم هفت انفجار رخ داده و گمانه‌زنی کرد که مقامات برای جلوگیری از برهم خوردن مذاکرات آمریکا و ایران، آن را به یک حادثه صنعتی نسبت می‌دهند؛ ادعایی که آن هم فاقد هرگونه تأیید مستقل است».
بررسی رسانه‌های عربی منطقه حاکی از این است که تا لحظه تنظیم این گزارش منابع محلی از شنیده‌شدن صدای 7 انفجار در سواحل امارات عربی متحده و آتش گرفتن یک انبار یا مخزن سوخت خبر دادند. تا این لحظه بیانیه مستقلی که حادثه را حمله یا انفجار در خود بندر جبل‌علی معرفی کند، منتشر نشده و آنچه در منابع رسمی در دسترس است، اطلاع‌رسانی دفاع مدنی دبی است که براساس آن علت حادثه سانحه در کارگاه و آتش گرفتن کامیون‌ها و کاروان‌ها، مهار آتش در ساعات بعد و نبود مصدوم بود. همچنین تا این زمان بیانیه عمومی مستقلی از دولت امارات، وزارت دفاع یا وزارت کشور درباره حمله، خسارت یا تلفات این حادثه مشاهده نشد.
دبی از زمان تشدید مناقشه آمریکا و ایران در ماه فوریه، بارها مورد حملات موشکی و پهپادی قرار گرفته و این حملات پیش از این به بندر جبل علی، پالم جمیرا و فرودگاه بین‌المللی دبی اصابت کرده است. دفتر رسانه‌ای دبی در موارد گذشته، گزارش‌های تأیید نشده درباره انفجارها را به سرعت تکذیب کرده است. با این حال تا زمان نگارش این گزارش، هیچ بیانیه رسمی از سوی مقامات امارات متحده عربی در تأیید یا تکذیب گزارش‌های روز چهارشنبه صادر نشده و علت آتش‌سوزی و انفجارها همچنان نامشخص است.

«بندر جبل علی» چه اهمیتی دارد؟
جبل‌علی یک شهرک بندری و صنعتی در جنوب‌غربی دبی است و بندرش یکی از مهم‌ترین هاب‌های حمل‌ونقل و کانتینری خاورمیانه به شمار می‌رود. این منطقه حدود ۳۵ کیلومتر از مرکز دبی فاصله دارد و به‌خاطر منطقه آزاد جبل‌علی، اسکله‌های بزرگ، و اتصالش به شبکه جاده‌ای و لجستیکی امارات اهمیت زیادی دارد. بندر جبل‌علی در جنوب‌غربی دبی، یکی از مهم‌ترین گره‌های حمل‌ونقل و تجارت دریایی در خاورمیانه است؛ بندری که عملاً ستون فقرات شبکه لجستیکی امارات به‌شمار می‌رود. این بندر به‌واسطه موقعیت جغرافیایی خود، نقش مهمی در اتصال مسیرهای تجاری شرق و غرب دارد و از آن به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین بنادر کانتینری منطقه یاد می‌شود.
در کنار این بندر، منطقه آزاد جبل‌علی (JAFZA) شکل گرفته که یکی از مهم‌ترین مراکز صنعتی، تجاری و خدماتی امارات است. هزاران شرکت بین‌المللی در این محدوده فعالیت می‌کنند و همین موضوع، جبل‌علی را از یک بندر صرف به یک اکوسیستم اقتصادی کامل تبدیل کرده است. از نظر ظرفیت، گزارش‌ها نشان می‌دهد که جبل‌علی سالانه میلیون‌ها TEU کانتینر را جابه‌جا می‌کند و از طریق ده‌ها و بلکه بیش از ۱۸۰ خط کشتیرانی به بنادر مختلف در آسیا، اروپا، آفریقا و آمریکا متصل است. به همین دلیل، هر اختلالی در این بندر می‌تواند فراتر از دبی، بر زنجیره تأمین منطقه‌ای هم اثر بگذارد.

تاثیر انفجارها در عملکرد بندر جبل علی
کارشناسان معتقدند که اگر حادثه اتفاق افتاده در بندر جبل علی امارات متحده عربی فقط یک اختلال کوتاه‌مدت باشد، تاثیرگذاری اصلی آن بیشتر بر روی مسائلی از قبلی زمان‌بندی ورود/خروج کشتی‌ها، بازرسی ایمنی، و هزینه‌های بیمه و لجستیک دیده می‌شود تا روی ظرفیت بلندمدت بندر. در گزارش‌هایی که پیش از این رسانه‌های بین‌المللی درباره جبل‌علی منتشر کرده‌اند هم دیده شده که با وجود توقف موقت، عملیات‌های اجرایی در این بندر بعد از مدت زمان کوتاهی و پس از ارزیابی‌های ایمنی از سر گرفته می‌شود و همچنین سعی می‌شود تا مسیرهای جایگزین و زمان‌بندی جدید تعریف گردد.
جبل‌علی فقط یک بندر محلی نیست؛ یک هاب اصلی برای صادرات مجدد و توزیع کالا به خاورمیانه، شرق آفریقا و جنوب آسیا است، بنابراین هر وقفه‌ای می‌تواند روی انبارداری و تحویل منطقه‌ای اثر بگذارد. انفجارها و آتش‌سوزی صورت گرفته در بندر جبل علی از عواملی است که می‌تواند هزینه ریسک برای زنجیره تأمین منطقه‌ای را افزایش دهد. با این حال باید در نظر داشت که تاخیر در پهلوگیری و تخلیه/بارگیری، حتی اگر خسارت محدود باشد، چندساعت تا چند روز وقفه می‌تواند صف کشتی‌ها را تغییر دهد و برنامه خطوط کشتیرانی را عقب بیندازد. از طرف دیگربازرسی ایمنی، جابه‌جایی محموله‌ها، و تغییر مسیر می‌تواند هزینه حمل را بالا ببرد و در عمل موجب افزایش هزینه‌های عملیاتی در بندر جبل علی
 شود.
اگر علت حادثه امنیتی یا نامشخص بماند، ممکن است شرکت‌ها به‌طور موقت سطح ترافیک را پایین بیاورند یا بار را به بنادر دیگر منتقل کنند. نمونه‌های قبلی نشان داده‌اند که حتی وقتی زیرساخت آسیب جدی ندیده، حرکت کشتی‌ها می‌تواند موقتاً کاهش پیدا کند. در کوتاه‌مدت، محتمل‌ترین اثر کاهش موقت تردد و احتیاط عملیاتی است؛ در میان‌مدت، اگر علت حادثه روشن نشود یا تکرار شود، اثرش می‌تواند به بیمه، زمان ترانزیت و انتخاب مسیرهای جایگزین سرایت کند.

جبل علی زیر سایه تنش‌های تنگه هرمز
ابعاد تنش و درگیری‌های نظامی میان آمریکا و ایران در آب‌های منطقه‌ای، فراتر از یک رویداد ژئوپلیتیک رفته و نبض تجاری خاورمیانه را به لرزه درآورده است. در این میان، بندر «جبل علی» در دبی به‌عنوان بزرگ‌ترین هاب کانتینری و مرکز ترانزیت کالا در خلیج فارس، با تبعات سنگین و بی‌سابقه‌ای مواجه شده است. جبل علی که همواره نماد پویایی اقتصادی و صادرات مجدد در منطقه شناخته می‌شد، به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در داخل خلیج فارس، شریان حیاتی‌اش کاملاً به عبور ایمن از «تنگه هرمز» وابسته است؛ مسدود شدن یا ناامنی شدید این گلوگاه، عملیات این بندر فراملی را با بن‌بست روبه‌رو کرده است.
در پی افزایش ریسک‌های نظامی، عمده خطوط بزرگ کشتیرانی بین‌المللی از جمله «مرسک» و «هاپاگ-لوید» برنامه‌های سفرهای خود به مقصد خلیج فارس را به حالت تعلیق درآورده‌اند. کشتی‌های غول‌پیکر کانتینری به جای ریسک ورود به تنگه هرمز، یا در آب‌های آزاد متوقف شده یا مسیر طولانی و پرهزینه دور زدن قاره آفریقا از طریق «دماغه امید نیک» را در پیش گرفته‌اند.
از طرف دیگر جبل علی قلب صادرات مجدد منطقه برای کالاهای اساسی، خودرو، قطعات صنعتی و الکترونیک محسوب می‌شود، این اختلال عملیاتی، تامین کالاهای وارداتی در بنادر همجوار و بازارهای هدف را با بحران تاخیر چندهفته‌ای مواجه کرده است. همچنین تحمیل جریمه‌های سوخت، هزینه‌های تغییر مسیر و ریسک‌های ناوبری، نرخ نهایی حمل کالا به جبل علی را به سطحی بی‌سابقه رسانده است.