رضا همت جو؛ کارشناس ارشد حمل و نقل بین قاره ای
به گزارش اقتصاد سرآمد - تنوع محیط های جغرافیایی در سطح کره زمین باعث به وجود آمدن پراکندگی های جمعیتی شده است. انسان ها در طول تاریخ در هر منطقه ای که ساکن شدند متناسب با شرایط همان منطقه به رفع نیازهای خود مبادرت ورزیدند و سبک زندگی جدیدی را پدید آوردند. از قدیم الایام انسان از تجارت به عنوان مهم ترین عمل بشری برای تأمین و رفع نیازهای خود استفاده کرده است. بی شک می توان تجارت را مهمترین دستاورد بشر به حساب آورد زیرا بشر با استفاده از تجارت نه تنها بقای خود را تضمین نموده است بلکه از قِبَل آن سیستم های اقتصادی، مالی و حمل و نقلی را به وجود آورده است. اختراع پول، ساخت راه ها و شهرها به وجود آمدن بانک و بیمه همه حاصل وجود تجارت در طی قرن ها میان اقوام مختلف بشری است. حمل و نقل دریایی را یک تقاضای مشتق شده از تجارت جهانی به حساب می آورند. یعنی به علت وجود تجارت جهانی حمل و نقل دریایی به وجود آمده است به طور دقیق تر همه کالاهای مصرفی در سراسر جهان شامل نفت و مشتقات انرژی، کامپیوترها و حتی خود وسایل نقلیه نیز که در سراسر جهان توسط ملت ها مصرف می شوند از طریق حمل و نقل از مکان های تولید به بازارها راه پیدا می کنند و از بازارها مجدداً برای مصرف وارد خانه ها می شوند.
به طور عمده بشر در طول تاریخ چهار نوع حمل و نقل را پدید آورده است که عبارتند از، حمل و نقل زمینی که خود به دو نوع حمل و نقل جاده ای و حمل و نقل ریلی تقسیم می شود، حمل و نقل هوایی و حمل و نقل دریایی. در میان شیوه های حمل و نقلی که بشر در حال حاضر به آن مبادرت می ورزد حمل و نقل دریایی مهمترین و گسترده ترین نوع حمل و نقلی است که بشر با آن سر و کار داشته است. علت اهمیت حمل و نقل دریایی نسبت به سایر حمل و نقل ها را می توان اینگونه بر شمرد: حدود دو/ سوم سطح کره زمین را آب پوشانده است پس طبیعی است که در طول تاریخ بشر برای جا به جایی در سطح کره زمین از مسیرهای آبی استفاده کرده است، با اختراع کشتی ها و پیشرفت صنعت کشتی سازی بشر با آسودگی بیشتری دریاها را نوردید و کلیه خشکی های کره زمین را که در میان دریاها محصور شده بودند کشف نمود، کشتی ها نسبت به هر نوع وسیله دیگری در حمل  ونقل از ظرفیت بالایی برخوردار هستند به همین خاطر حمل و نقل دریایی به ارزانترین شیوه حمل و نقل مبدل گردیده است. عوامل ذکر شده و ده ها دلیل دیگر باعث شد تا بشر دریاها را نیز همانند زمین های در اختیار خود به تملک خویش در بیاورد و تقلا برای گسترش سهم خود را دلیلی بر گسترش دستیابی به سرزمین های بیشتر و ثروت و قدرت بیشتر بداند. چنانچه در قرن پانزدهم پاپ الکساندر ششم جهت گسترش قدرت مسیحیان دریاهای عالم را میان دو کشور مسیحی پرتغال و اسپانیا تقسیم نمود.
تقریباً ۸۰ درصد از حجم مبادلات جهانی صورت گرفته در یک سال توسط حمل و نقل دریایی جا به جا می شوند. گستردگی تجارت جهانی در سال های اخیر به خصوص پس از پایان یافتن جنگ جهانی دوم و آغاز رقابت های اقتصادی توسط کشورهای صنعتی جهان باعث افزایش حجم تولیدات نسبت سال های قبل گردید. افزایش جمعیت و بهبود شاخص های رفاه ملل در سال های اخیر بر رونق تجارت جهانی افزود به غیر از معدود رکود های اقتصادی در طی قرن گذشته بیشتر سال ها شاهد رشد روز افزون صنایع و تجارت جهانی بوده است.
بر اثر رشد صنایع کالاهای متنوع و بیشتری روانه بازار مصرف گردیده است که همین دلیل باعث به وجود آمدن تغییرات عمده ای در ساختار حمل و نقل به ویژه حمل و نقل دریایی گردیده است. تغییرات به وجود آمده در حمل و نقل دریایی به دلیل گستردگی این نوع حمل و نقل و ارتباط آن با سایر حمل و نقل ها باعث به وجود آمدن تغییر در کلیه حمل و نقل های بشری گردیده است. یکی از تغییراتی که در دهه هفتاد میلادی باعث تحول صنعت حمل و نقل دریایی گردید تغییر کشتی های جنرال کارگو در راستای پدید آمدن اولین نسل کشتی های کانتینری بود.استفاده از کانتیر برای بسته بندی کالاهای مصرفی تولید شده در صنعت باعث رشد روز افزون کشتی های کانتینربر در سطح جهان گردید تا جایی که امروزه کالاهای کانتینری به یکی از پرتعداد ترین کالاهای جا به جا شده توسط کشتی ها بدل شده اند.
تنوع در جا به جایی کالاهای صنعت کشتیرانی که باعث به وجود آمدن تغییرات عمده در ساختمان و کاربرد کشتی ها گردید اثرات خود را بر بنادر نیز اعمال کرد. بنادر به عنوان حلقه واصل دریا و خشکی کالاهای جا به جا شده در مسیر تجارت جهانی را دریافت می کنند. کالاهای جا به جا شده از شهرهای صنعتی، معادن یا میادین انرژی به سمت بنادر سرازیر می شوند و مجدداً به سمت بنادر پذیرنده این کالاها که به بازارهای ملی یا منطقه ای متصل هستند ورود پیدا می کنند. بنادر در مسیرهای شکل گرفته تجارت جهانی در قرن اخیر نقش حلقه واسط و دروازه های ورود و خروج کالاها را ایفا نموده اند.