تاریخ انتشار:1399/10/10

حکومت سلاطین اقتصادی بر ایران
اقتصادسرآمد - در یک اقتصاد غیرشفاف که بخش بزرگی از اداره اقتصاد از طریق توزیع رانت انجام میشود، طبیعی است اشخاص حقیقی یا حقوقی محل جمعآوری رانتها میشود و انباشت ثروت در این بخشها رخ میدهد.
اقتصادسرآمد -دکتر مهدیه ضیائیان ،اقتصاددان و پژوهشگرنوشت :
بنده معتقدم اقتصاد دولتی و رانتی زمینه بروز و ظهور این افراد را فراهم کرده است.در یک اقتصاد غیرشفاف که بخش بزرگی از اداره اقتصاد از طریق توزیع رانت انجام میشود، طبیعی استاشخاص حقیقی یا حقوقی محل جمعآوری رانتها میشود و انباشت ثروت در این بخشها رخ میدهد.هم عدم شفافیت به این موضوع کمک میکند و هم سازورکار اقتصاد وابسته به توزیع رانت. همه سلاطینی که در اقتصاد متولد میشوند، محصول دو اصل یکسان هستند؛ یکی عدم شفافیت و دیگری وجود انحصار و رانت در اقتصاد. نکته اصلی این است که سلاطین دیگری که در اقتصاد هستند و دهههاست فعالیت میکنند، کمتر مورد توجه قرار میگیرند و با آنها برخوردی نمیشود. اما در ماجرای سکه چنین برخورد
میکنند و حتی ماجرای اعدام خریداران ارز و سکه مطرح میشود. اما نکته من این است که نفس خریدن سکه مهم نیست بلکه، سازوکار تامین مالی معامله باید مورد توجه قرار بگیرد. به موجب قانون خرید و فروش سکه در کشور ما ممنوع نیست و محدودیتی برای آن وضع نشده است. پس خرید یک عدد یا هزاران عدد سکه نه از نظر اقتصادی مشکلی دارد نه قانونی. اما اگر قانون برای خرید و فروش سکه مرزی اعلام کند، زیرپا گذاشتن این حد میتواند جرم محسوب شود و باید با مجرم برخورد کرد. اما وقتی منعی وجود ندارد فرد میتواند سرمایه خود را وارد بانک کند، خانه بخرد یا آن را صرف خرید هزاران عدد سکه کند. بررسی این مساله مشروط به این است که منشأ پول مشخص باشد و پولی که معامله میشود به اصطلاح تمیز باشد. اما اگر منبع پولی که معامله میشود، تمیز نباشد و پول حاصل رانت و قاچاق باشد، در هر بازاری که وارد شود جرم است. چه با آن سکه بخریم، چه ارز، چه خانه، چه سهام و چه آن را در بانک سپرده کنیم. پس مساله منشأ پول است . ما در حوزه کالاهای مختلف سلاطین بسیاری داریم. در هر حوزه صنعت یک گروه مافیایی وجود دارد. در حوزه دارو، شکر، دانههای روغنی، فولاد و... ما در هر بخشی از اقتصاد این کشور میتوانیم افراد زیادی را نام ببریم که هر کدام از رانتهایی برخوردارند و هر تغییری در فضای اقتصاد ایران هم به گونهای انجام میشود که منافع این گروهها و افراد را تامین کند.من معتقدم در چهار دهه گذشته و از اول انقلاب اقتصاد ما به یک اقتصاد کاملاً دولتی تبدیل شد و دولت در همه امور و شئون اقتصاد دخالت کرد. بنگاههای خصوصی همه دولتی شدند و چون ما در شرایط خاص انقلاب و پس از آن شرایط جنگ بودیم، مدام به سمت دولتی کردن همه چیز پیش رفتیم. در یک اقتصاد رقابتی و شفاف، خودبهخود حجم رانت کاهش پیدا میکند و اگر جایی سود غیرنرمالی وجود داشته باشد، بخشهای دیگر اقتصاد هم وارد میشوند. البته این مساله یک پیشفرض بسیار مهم دارد. آن هم اینکه به طور کلی نهادهای وابسته به حاکمیت از کسبوکار خارج شوند. اصولاً افراد سعی میکنند به حوزههایی وارد شوند که سود بیشتری دارد. دوره کنونی دوره وجود انتظارات تورمی است. در این دوره کالاهای دارای قابلیت سرمایهگذاری سود بیشتری دارند. در نتیجه افراد به این سمت میآیند. اما با عبور از این دوره تورمی و حرکت به سمت شرایط غیرتورمی این افراد قطعاً منابع مالی خود را به سمت کالاهای مصرفی میبرند. پس حضور این افراد در اقتصاد وابسته به شرایط اقتصادی است. در شرایط متلاطم آنها به سمت کالاهای سرمایهای میروند و در شرایط باثباتتر به سمت کالاهای مصرفی شیفت میکنند. اما باید مشکل اقتصاد را حل کرد و با ایجاد شفافیت و حرکت به سمت فضای رقابتی، فضای رانت را از بین برد.
برچسب ها : پژوهشگر دکتر مهدیه ضیائیان حکومت سلاطین اقتصادی
اخبار روز
-
بخشدار خارگ: پایداری تولید نفت مرهون تلاشهای کارکنان پایانههای نفتی است
-
ثبت سرعت ۲.۲۶۹ گیگابیتی 5G همراه اول در آذربایجان غربی
-
تمرکز بر سرمایهگذاری در ماهیان دریایی و زنجیره ارزش
-
زیرساختهای گردشگری جنوب خوزستان بازسازی میشود
-
ارائه خدمات کامل لجستیکی در قالب زنجیره یکپارچه
-
صنعت توریسم ایران برای تحقق جذب ۱۵ میلیون گردشگر خارجی تا پایان برنامه هفتم توسعه آماده شده است
-
زمینهساز جهش تولید دریایی در برنامه هشتم توسعه
-
تشکیل ستادهای توسعه منطقهای برای محرومیتزدایی
-
احیای مناطق آزاد، اولویت اصلی وزارت اقتصاد برای توسعه اقتصادی کشور
-
تأکید بر نقش آبزیپروری در امنیت غذایی و اقتصاد دریا محور
-
تکمیل بزرگراه زاهدان - خاش تا سال ۱۴۰۵/چابهار به هاب ترانزیتی شرق کشور تبدیل میشود
-
تکمیل ۳۰ پروژه عمرانی "من شهردارم" منطقه یک تا نیمه شهریور
-
غرفه گروه ادمیرال، مقصد پرتردد نخستین روز نمایشگاه حملونقل
-
جایگاه برجسته خوزستان در تولید تجهیزات نفتی
-
۴ پروژه عمرانی مجتمع بندری انزلی به بهره برداری رسید
-
مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی وارد رشت شد
-
رفع موانع تولید در اولویت است
-
پروژههای سرمایهگذاری بینام در مقیاس مختلف برای خوزستان تدوین میشود
-
بازدید معاون اجرایی رئیسجمهور از کریدور ساحلی و ایستگاه راهآهن چابهار - زاهدان
-
سفر دبیر شورای عالی مناطق آزاد به اروند