از زنده مانی تا زندگانی
عباس مدحجی
همه ی ما خاطرات کلیشه ای پدر و مادرها یا پدربزرگ و مادربزرگ هایمان را درباره خرید خانه در گذشته با پول یک ماه حقوق الان یا خرید خودرو با پول پفک الان شنیده و احتمالا ضمن تعجبی نمادین، بسیار حسرت خورده ایم. خاطراتی که براحتی تغییر ارزش پول و میزان تورم طی چند دهه را تصویر می کرد و به شکل واضح و ساده ای نشان می داد شاخص های اقتصادی در گذشته چگونه دستخوش حوادث و مدیریت ها قرار گرفته اند که امروز به این حال زار درآمده اند. ادبیات عمده امروز تمام ایرانیان پُر از نگرانی های اقتصادی ست، کار از مشورت و تحلیل گذشته و نصف مکالمات صرف تعجب از قیمت ها و مقایسه باروز قبل می شود.هر انسان دوراندیش و محاسبه گری بخشی از درآمد خود را ذخیره یا تبدیل به سرمایه می کند. نسخه ای که در ایران زورش به سرعت تورم نمی رسد و طبیعتا آنچه حاصل می شود هزینه زندگی دیروز و نه حتی امروز است. به بیان دیگر هرچقدر تلاش می کنید تا درآمد اضافه ای کسب کنید یا سودی از معامله یا کاری استحصال کنید نه تنها تبدیل به ارزش افزوده یا سرمایه زندگی نمی شود که صرف نگه داشتن چیزهایی می شود که تا الان داشتید. به عبارتی دیگر در این اوضاع کشور، شما با حفظ وضع و ارزش موجود هم خوشحال می شوید و امیدی به افزایش سرمایه ندارید. بازاری سود بارِ قبلی را صرف خرید بار جدید می کند، خدماتی نگران تجهیزاتی ست که قیمت شان روز بروز بیشتر می شود و کارمند و حقوق بگیر هم در بی چاره ترین حالت ممکن نظاره گر افت و خیز کلان بازار است.اقتصاد در ایران همیشه مشکلی اساسی بوده و بررسی شاخصه های مثل تولید ناخالص داخلی، تورم، بودجه سالانه، یارانه و سوبسید، قدرت ارز، تراز تجاری و امثالهم به خوبی نشان می دهد وضعیت اقتصادی کشور در گذشته دهه به دهه، سپس سال به سال و امروزه روز به روز بغرنج تر و گره ی آن کورتر شده است. وضعیتی که نسبت مستقیمی با جزیی ترین بخش های زندگی تک به تک شهروندان دارد و آموزش، بهداشت، اشتغال، رفاه، امنیت، قانون مداری، وضعیت روانی، و حتی اخلاقیات و اعتقادات از آن متاثرند. و اصولا سؤال اساسی این است که برای دوام آوردن و رشد مالی در این جامعه و تضمین بخشی از آینده مالی واقعا چه باید کرد؟ وقتی به این حقیقت واقف می شویم که سکه ی ما سی میلیون تومان نشده، بلکه سی میلیون ما یک سکه شده! شاهد دیگر این موضوع مناظره های معروف انتخابات ریاست جمهوری ست. مناظره هایی که بیش از اینکه سواد سیاسی و عملکرد ها را در ترازو بگذارد، یکی در میان وعده ها و نقدها را متوجه وضعیت مالی و اصطلاحا جیب مردم می کرد. نامزدهای انتخاباتی دائما خود را در تیم جیب مردم جا می زدند و از عملکرد رقبا در قتل عام اقتصاد انتقاد می کردند. از وعده های چند برابر شدن یارانه ها بدون افزایش قیمت ها تا قول برای ترمیم بازارهای سرمایه از مسکن گرفته تا طلا و ارز حتی فراتر با وعده ی زمین خوردن دلار در برابر ارزش ریال. رو کردن چاله های عمیقی که هر طیف برسر راه اقتصاد کشور کنده بود و میلیاردها سرمایه مردم را به یغما برده بود هم از بخش های جذاب و تاسف برانگیز بود.
چهار بازار اصلی، فعال و تاثیر گزار سرمایه در کشور چنان نوساناتی را تجربه می کنند که مرزهای کف و سقف را شکسته و تمام قاعده های اقتصادی را جاگذشته اند. صعود تقریبا عمودی نرخ ارز و سقوط ارزش ریال در برابر آن از جمله خوفناک ترین بازارهاست. شاید هیچ شغلی به اندازه دلالی در ایران پرسود نباشد. معامله های دائم و طبق نرخ روز بدون تعهد و تضمین و حتی فایده برا اقتصاد جامعه. بالا رفتن نرخ دلار و یورو یعنی خروج بی رویه ارز از کشور و گران شدن هرآنچه که وارد کشور میشود. از دارو و نهاده های دامی و تجهیزات فنی و دیجیتال گرفته تا وسایل تجملاتی و لاکچری و غیرضروری، و این بخوبی نشان میدهد که چه بلایی ممکن است برسر جیب و زندگی مصرف کننده بیاید. افزایش لحظه ای قیمت ارز و پرکاری تابلوهای صرافی ها یک تحقیر ملی ست. وقتی که باید چند برگ هزار تومانی روی یک تراول پنجاه هزار تومانی بگذارید تا فقط یک دلار بگیرید. یعنی ۵۷۰ هزار واحد پول ملی (ریال) را بدهی تا فقط یک واحد پول بین المللی را دریافت کنی.
ارز را که نادیده بگیریم، طلا در گوشه ی دیگر رینگ منتظر است. فلز با ارزشی که روزی مهمان ازدواج ها و مراسمات بود امروز اشک زوج های جوان را در آورده. پرواز قیمت طلا و سکه آن هم طی سه، چهار ماه گذشته باعث شده خیلی از طلافروشان جهت کاهش ریسک، از خرید و فروش خودداری کنند و اگر هم اقدام کنند قیمت ها را بصورت ثانیه ای رصد و لحاظ کنند. این بازار چنان آشفته، پر ریسک و غیر قابل پیشبینی شده که کمی بدشانسی در آن می تواند سرمایه ها از هستی ساقط کند. در حال حاضر اغلب فعالان و سرمایه گذاران این بازار دست از معامله کشیده و به امید ثبات و حرکت منطقی نرخ فقط نظاره گرند. مایل شدن وزنه معاملات به سمت طلای آب شده یا دست دوم هم بسیار مشهود است.
مسکن و خودرو از جمله دارایی های پر معامله ایرانیان در هر دوره بوده که این روزها تغییر روزانه دارند. املاک، متری و خودروها مدلی افزایش را تجربه می کنند. سامانه های قرعه کشی و ثبت املاک هم کاری از پیش نمی برند. مسکن های مهر و تعاونی ها یا کم کیفیت و کند و غیرفعال اند یا برای همگام شدن با بازار، افزایش قیمت داشته اند. اکثرا هم قرار دادهای بدون مدت و به ضرر مصرف کننده تنظیم میکنند تا تمام فشار احتمالی روی دوش خریدار وارد شود. ساز و کار وزارت های اقتصاد و مسکن برای بهبود این اوضاع چه بوده و چقدر توانسته ورق را به نفع مصرف کننده واقعی برگرداند؟ پاسخ این سوال را براحتی در نزدیک ترین بنگاه معاملات ملک می یابید.
وضعیت در خودرو آن قدر مضحک است که داد منفعل ترین تریبون ها و افراد را هم درآورده است. تولید کننده خودرو می گوید به شرطی خودرو به خریدار تحویل می دهم که طی یک سال گذشته خودرو نخریده باشد، گواهینامه داشته باشد، شماره تلفن همراه و کارت بانکی بنام خودش باشد، خودرو را تا یکسال نفروشد و بعد از تمام این ها باید در قرعه کشی با نسبت یک به چندهزار هم پیروز شود و کل پول خودرو هم از قبل تا بعد قرعه کشی در حسابش بلوکه باشد. برای پی بردن به میزان مضحک بودن این سیرک کافی ست به شرایط خرید خودرو در دیگر کشورها نگاهی بیندازید. قیمت خودروها در تمام تولید کننده ها دقیقا روز بروز و تصاعدی تغییر می کند و مصرف کننده هر روز که تعلل کند چند میلیون از ارزش نقدینگیش را از دست داده است.
بازار بورس هم از آن مقوله های عجیبی ست که دولت با هزینه ی اعتماد مردم و تیر خلاص به شاخص آن، مدت ها سرمایه گذاران را در شوک فروبرد. اواخر دولت روحانی بود که پروپاگاندای عجیبی مردم را به ورود سرمای شان در بورس تشویق کرد. سهام عدالت از طریق ثبت نام اجباری در بورس پس از مدت ها باز شد و دفاتر ثبت نام و احراز هویت غلغله شد. تلویزیون و رسانه ها هم در ترویج و تشویق رقابت داشتند. از روستایی که تمام ساکنانش بورس باز شدند تا بالا گرفتن تعداد صفحه های اینستاگرامی و کانال های تلگرامی برای تحلیل و ترید و سیگنال های طلایی. شاخص کلی بورس که طی این مدت رشد عجیبی را برای ورود سرمایه ها از خود نشان میداد به یکبار چنان ریزشی کرد که خیلی ها را از هستی ساقط کرد. هیچ نسخه ی درستی هم برایش پیچیده نشد. این روزها این بازار با سؤپیشینه هم نوسانات شارپی غیر متعادلی را تجربه میکند.
خیلی از هموطنان اما نگرانی خاصی درباره بازار سرمایه ندارند چون اصولا سرمایه ای ندارند که به فکرش باشند. برآمدن از پس هزینه های یومیه و خار و بار روزانه و مخارج ماهانه و در عالی ترین مرحله پرداخت اجاره از جمله موفقیت های خیلی از ما ایرانیان محسوب می شود. ذخیره ی خاروبار و پیش خرید چند کیسه برنج و پاکت چای و بطری روغن از جمله فعالیت های خیلی خانواده هاست. خانواده هایی که با افول شاخصه های رفاهی زندگی شان فقط به فکر زنده مانی هستند نه زندگانی. له شدن اقشار آسیب پذیر و حتی متوسط زیر چرخ های بی رحم این بازار، آثار جبران ناپذیری در همه حیطه ها خواهد داشت که حتی اگر همین الان هم قطار پیشرفت رییس جمهور تغییر جهت دهد هم نمی توان از آنها گریخت.
همه ی ما خاطرات کلیشه ای پدر و مادرها یا پدربزرگ و مادربزرگ هایمان را درباره خرید خانه در گذشته با پول یک ماه حقوق الان یا خرید خودرو با پول پفک الان شنیده و احتمالا ضمن تعجبی نمادین، بسیار حسرت خورده ایم. خاطراتی که براحتی تغییر ارزش پول و میزان تورم طی چند دهه را تصویر می کرد و به شکل واضح و ساده ای نشان می داد شاخص های اقتصادی در گذشته چگونه دستخوش حوادث و مدیریت ها قرار گرفته اند که امروز به این حال زار درآمده اند. ادبیات عمده امروز تمام ایرانیان پُر از نگرانی های اقتصادی ست، کار از مشورت و تحلیل گذشته و نصف مکالمات صرف تعجب از قیمت ها و مقایسه باروز قبل می شود.هر انسان دوراندیش و محاسبه گری بخشی از درآمد خود را ذخیره یا تبدیل به سرمایه می کند. نسخه ای که در ایران زورش به سرعت تورم نمی رسد و طبیعتا آنچه حاصل می شود هزینه زندگی دیروز و نه حتی امروز است. به بیان دیگر هرچقدر تلاش می کنید تا درآمد اضافه ای کسب کنید یا سودی از معامله یا کاری استحصال کنید نه تنها تبدیل به ارزش افزوده یا سرمایه زندگی نمی شود که صرف نگه داشتن چیزهایی می شود که تا الان داشتید. به عبارتی دیگر در این اوضاع کشور، شما با حفظ وضع و ارزش موجود هم خوشحال می شوید و امیدی به افزایش سرمایه ندارید. بازاری سود بارِ قبلی را صرف خرید بار جدید می کند، خدماتی نگران تجهیزاتی ست که قیمت شان روز بروز بیشتر می شود و کارمند و حقوق بگیر هم در بی چاره ترین حالت ممکن نظاره گر افت و خیز کلان بازار است.اقتصاد در ایران همیشه مشکلی اساسی بوده و بررسی شاخصه های مثل تولید ناخالص داخلی، تورم، بودجه سالانه، یارانه و سوبسید، قدرت ارز، تراز تجاری و امثالهم به خوبی نشان می دهد وضعیت اقتصادی کشور در گذشته دهه به دهه، سپس سال به سال و امروزه روز به روز بغرنج تر و گره ی آن کورتر شده است. وضعیتی که نسبت مستقیمی با جزیی ترین بخش های زندگی تک به تک شهروندان دارد و آموزش، بهداشت، اشتغال، رفاه، امنیت، قانون مداری، وضعیت روانی، و حتی اخلاقیات و اعتقادات از آن متاثرند. و اصولا سؤال اساسی این است که برای دوام آوردن و رشد مالی در این جامعه و تضمین بخشی از آینده مالی واقعا چه باید کرد؟ وقتی به این حقیقت واقف می شویم که سکه ی ما سی میلیون تومان نشده، بلکه سی میلیون ما یک سکه شده! شاهد دیگر این موضوع مناظره های معروف انتخابات ریاست جمهوری ست. مناظره هایی که بیش از اینکه سواد سیاسی و عملکرد ها را در ترازو بگذارد، یکی در میان وعده ها و نقدها را متوجه وضعیت مالی و اصطلاحا جیب مردم می کرد. نامزدهای انتخاباتی دائما خود را در تیم جیب مردم جا می زدند و از عملکرد رقبا در قتل عام اقتصاد انتقاد می کردند. از وعده های چند برابر شدن یارانه ها بدون افزایش قیمت ها تا قول برای ترمیم بازارهای سرمایه از مسکن گرفته تا طلا و ارز حتی فراتر با وعده ی زمین خوردن دلار در برابر ارزش ریال. رو کردن چاله های عمیقی که هر طیف برسر راه اقتصاد کشور کنده بود و میلیاردها سرمایه مردم را به یغما برده بود هم از بخش های جذاب و تاسف برانگیز بود.
چهار بازار اصلی، فعال و تاثیر گزار سرمایه در کشور چنان نوساناتی را تجربه می کنند که مرزهای کف و سقف را شکسته و تمام قاعده های اقتصادی را جاگذشته اند. صعود تقریبا عمودی نرخ ارز و سقوط ارزش ریال در برابر آن از جمله خوفناک ترین بازارهاست. شاید هیچ شغلی به اندازه دلالی در ایران پرسود نباشد. معامله های دائم و طبق نرخ روز بدون تعهد و تضمین و حتی فایده برا اقتصاد جامعه. بالا رفتن نرخ دلار و یورو یعنی خروج بی رویه ارز از کشور و گران شدن هرآنچه که وارد کشور میشود. از دارو و نهاده های دامی و تجهیزات فنی و دیجیتال گرفته تا وسایل تجملاتی و لاکچری و غیرضروری، و این بخوبی نشان میدهد که چه بلایی ممکن است برسر جیب و زندگی مصرف کننده بیاید. افزایش لحظه ای قیمت ارز و پرکاری تابلوهای صرافی ها یک تحقیر ملی ست. وقتی که باید چند برگ هزار تومانی روی یک تراول پنجاه هزار تومانی بگذارید تا فقط یک دلار بگیرید. یعنی ۵۷۰ هزار واحد پول ملی (ریال) را بدهی تا فقط یک واحد پول بین المللی را دریافت کنی.
ارز را که نادیده بگیریم، طلا در گوشه ی دیگر رینگ منتظر است. فلز با ارزشی که روزی مهمان ازدواج ها و مراسمات بود امروز اشک زوج های جوان را در آورده. پرواز قیمت طلا و سکه آن هم طی سه، چهار ماه گذشته باعث شده خیلی از طلافروشان جهت کاهش ریسک، از خرید و فروش خودداری کنند و اگر هم اقدام کنند قیمت ها را بصورت ثانیه ای رصد و لحاظ کنند. این بازار چنان آشفته، پر ریسک و غیر قابل پیشبینی شده که کمی بدشانسی در آن می تواند سرمایه ها از هستی ساقط کند. در حال حاضر اغلب فعالان و سرمایه گذاران این بازار دست از معامله کشیده و به امید ثبات و حرکت منطقی نرخ فقط نظاره گرند. مایل شدن وزنه معاملات به سمت طلای آب شده یا دست دوم هم بسیار مشهود است.
مسکن و خودرو از جمله دارایی های پر معامله ایرانیان در هر دوره بوده که این روزها تغییر روزانه دارند. املاک، متری و خودروها مدلی افزایش را تجربه می کنند. سامانه های قرعه کشی و ثبت املاک هم کاری از پیش نمی برند. مسکن های مهر و تعاونی ها یا کم کیفیت و کند و غیرفعال اند یا برای همگام شدن با بازار، افزایش قیمت داشته اند. اکثرا هم قرار دادهای بدون مدت و به ضرر مصرف کننده تنظیم میکنند تا تمام فشار احتمالی روی دوش خریدار وارد شود. ساز و کار وزارت های اقتصاد و مسکن برای بهبود این اوضاع چه بوده و چقدر توانسته ورق را به نفع مصرف کننده واقعی برگرداند؟ پاسخ این سوال را براحتی در نزدیک ترین بنگاه معاملات ملک می یابید.
وضعیت در خودرو آن قدر مضحک است که داد منفعل ترین تریبون ها و افراد را هم درآورده است. تولید کننده خودرو می گوید به شرطی خودرو به خریدار تحویل می دهم که طی یک سال گذشته خودرو نخریده باشد، گواهینامه داشته باشد، شماره تلفن همراه و کارت بانکی بنام خودش باشد، خودرو را تا یکسال نفروشد و بعد از تمام این ها باید در قرعه کشی با نسبت یک به چندهزار هم پیروز شود و کل پول خودرو هم از قبل تا بعد قرعه کشی در حسابش بلوکه باشد. برای پی بردن به میزان مضحک بودن این سیرک کافی ست به شرایط خرید خودرو در دیگر کشورها نگاهی بیندازید. قیمت خودروها در تمام تولید کننده ها دقیقا روز بروز و تصاعدی تغییر می کند و مصرف کننده هر روز که تعلل کند چند میلیون از ارزش نقدینگیش را از دست داده است.
بازار بورس هم از آن مقوله های عجیبی ست که دولت با هزینه ی اعتماد مردم و تیر خلاص به شاخص آن، مدت ها سرمایه گذاران را در شوک فروبرد. اواخر دولت روحانی بود که پروپاگاندای عجیبی مردم را به ورود سرمای شان در بورس تشویق کرد. سهام عدالت از طریق ثبت نام اجباری در بورس پس از مدت ها باز شد و دفاتر ثبت نام و احراز هویت غلغله شد. تلویزیون و رسانه ها هم در ترویج و تشویق رقابت داشتند. از روستایی که تمام ساکنانش بورس باز شدند تا بالا گرفتن تعداد صفحه های اینستاگرامی و کانال های تلگرامی برای تحلیل و ترید و سیگنال های طلایی. شاخص کلی بورس که طی این مدت رشد عجیبی را برای ورود سرمایه ها از خود نشان میداد به یکبار چنان ریزشی کرد که خیلی ها را از هستی ساقط کرد. هیچ نسخه ی درستی هم برایش پیچیده نشد. این روزها این بازار با سؤپیشینه هم نوسانات شارپی غیر متعادلی را تجربه میکند.
خیلی از هموطنان اما نگرانی خاصی درباره بازار سرمایه ندارند چون اصولا سرمایه ای ندارند که به فکرش باشند. برآمدن از پس هزینه های یومیه و خار و بار روزانه و مخارج ماهانه و در عالی ترین مرحله پرداخت اجاره از جمله موفقیت های خیلی از ما ایرانیان محسوب می شود. ذخیره ی خاروبار و پیش خرید چند کیسه برنج و پاکت چای و بطری روغن از جمله فعالیت های خیلی خانواده هاست. خانواده هایی که با افول شاخصه های رفاهی زندگی شان فقط به فکر زنده مانی هستند نه زندگانی. له شدن اقشار آسیب پذیر و حتی متوسط زیر چرخ های بی رحم این بازار، آثار جبران ناپذیری در همه حیطه ها خواهد داشت که حتی اگر همین الان هم قطار پیشرفت رییس جمهور تغییر جهت دهد هم نمی توان از آنها گریخت.
![از زنده مانی تا زندگانی](/content/newspaper/Version1587/0/Page1/newspaperimgl_1587_1.jpg?width=1500&crop=754,1071,719,703)
ارسال دیدگاه
عناوین این صفحه
اخبار روز
-
۳۰۰ هزار نفر در صف وام ازدواج هستند؛ مقررات تغییر نکرده است
-
اراده دولت چهاردهم برای اصلاح شرایط سخت اقتصادی
-
آلن بدرود، آقای خاص سینمای فرانسه
-
انتخاب وزیر زن در راستای استفاده از ظرفیتهای قانون اساسی است
-
حمایت انجمن اسلامی وزارت نیرو از دکتر علی آبادی وزیر پیشنهادی نیرو
-
معابر محلات چیذر و حکمت بهسازی شد
-
پیرامون بوستان نیاوران، نفسی تازه گرفت
-
اجرای ۶ هزار متر مکعب دیوار حائل در منطقه یک تهران
-
دروازه فرهنگی محور گردشگری دربند به سازه رسید
-
ارسال ۷ هزار وسیله سرمایشی به سراسر کشور در قالب پویش نسیم برکت
-
غلامرضا نوری قزلجه گزینه نهایی پزشکیان برای وزارت جهاد کشاورزی
-
داروت اولین پلتفرم داروخانه بلاکچینی کشور تاسیس شد
-
واریز 745 میلیارد تومان سود به حساب اعضای بازنشسته صندوق ذخیره فرهنگیان
-
رونمایی از کتاب "الشام" و "عشق چرا ندارد" در فرهنگسرای عطار نیشابوری
-
راهنما خرید نرده شیشه ای – جانپناه شیشه ای – هندریل شیشه ای
-
بهترین سنگ تراورتن ایران کدام است؟
-
شرکت فرستاده ویژه نخست وزیر هند در مراسم تحلیف پزشکیان
-
برداشت اشتباه از شفاف سازی وزیر اقتصاد
-
طرح الگوی خدمت در ۵ محور منطقه یک در حال اجرا است
-
نشست هماندیشی مدیران کل حوزه وزارتی وزارتخانهها با حضور وزیر اقتصاد