رامین جهان پور- برای مدت‌های طولانی در تاریخ، همگان بر این باور بودند که سربازان امپراتوری ساسانی در سده‌های سوم تا هفتم میلادی فقط از طریق خشکی به کشورهایی که با آنها وارد جنگ شده بودند لشکرکشی می کردند. درآن زمان ارتش ساسانی متشکل از سربازان  اسب سوار و پیاده نظام و فیل سواری بود که هرگاه نبردی در می‌گرفت با این تشکیلات وارد میدان جنگ می شدند و سلاح‌هایی هم که درجنگ استفاده می‌کردند سلاح‌های سرد بود. اما گویا در سال 2019 کتابی‌ توسط «ولادیمیر آلکسی یویچ دیمتری‌یف» تاریخ‌نویس مشهور روسی منتشرشده که درآن مدعی شده است که امپراتوری ساسانی در زمان حکمرانی در جنگ‌هایش از ناوگان جنگی در دریا هم استفاده می‌کرده است و درواقع به جز رسته‌های سواره‌نظام وپیاده‌نظام بخشی از سربازان ساسانی از طریق دریا  و توسط ناوهای جنگی که در اختیارداشتند در جنگ‌ها شرکت می‌کردند و جنگ‌های ساسانیان فقط از طریق خشکی نبوده است. و این نکته مهمی است که تابه حال در تاریخ هیچ اشاره‌ای به آن نشده است. این کتاب که « «ناوگان جنگی ساسانیان، افسانه یا واقعیت؟» نام دارد در سال 1403 توسط محسن شجاعی به فارسی ترجمه شده و نشر مرکز  آن را منتشر و وارد بازار کتاب ایران کرده است. این تاریخ‌نویس روس که کلیت کتابش را برمبنای جنگ‌های دریایی ایران در زمان ساسانیان قرارداده در پیشگفتار کتابش می نویسد: «در طول 200 سال بررسی تاریخ ایران درعهد ساسانی، پژوهشگرانی که در سراسر دنیا به نحوی به مسائل تاریخ نظامی پرداخته اند، هیچ توجه‌ای به اخبار موجود در منابع مکتوب نداشته‌اند که شاهد وجود ناوگان جنگی ساسانی بوده‌اند. تنها از اندکی قبل گاه به گاه در نوشته‌های علمی این اندیشه را بیان کرده اند که ایرانیان در دوره حکومت ساسانیان، طبق شواهد و مدارک نه تنها رسته سواره و پیاده و فیل سوارداشته اند بلکه کشتی‌های جنگی هم در اختیارشان بوده است که در تاریخ هیچ اشاره‌ای به آن نشده است.» حالابحث اینکه این کشتی‌ها توسط مصری‌ها تحویل ایران شده یا خود ایرانی‌ها آنها را ساخته‌اند یا از دیگر کشورها غرامت گرفته‌اند هم خود موضوع دیگری است که در این کتاب به آن پرداخته شده است. کتاب ناوگان جنگی ساسانیان، افسانه یا واقعیت از دو فصل تشکیل شده است در فصل اول  کتاب، به ناوگان ساسانی درجنگ پرداخته شده  و در فصل بعدی هم مبحث کشتی‌های جنگی ساسانیان را مرور می کنیم. ما در فصل اول این کتاب با عناوینی چون جنگ اردشیر و هفتواد، جنگ شاپور دوم با تازیان، نبرد آمودریا، لشکرکشی به یمن ازراه دریا، ناوگان ساسانی درسراندیب، تلاش برای ایجاد ناوگان در دریای سیاه، تصرف جزیره رودس، حمله به کنستانتینوپل، ازراه دریا، جزیره قبرس وناوگان ایران پس از ساسانیان. در فصل دوم این کتاب هم با  دو بخش اصلی مواجه می شویم که در بخش نخست به تشریح تفاوت در ساختار کشتی‌های حوضه مدیترانه و حوضه اقیانوس هند اشاره شده است و در بخش دوم هم با مبحثی به نام ویژگی‌های فنی کشتی‌های ایرانی و بیزانس نوشته همین تاریخ‌نویس روسی بر می‌خوریم که به گوشه‌هایی از نبرد نیروه‌های نظامی ساسانیان با ارتش بیزانس یا (روم شرقی) اشاره کرده است. در قسمتی از کتاب این طور آمده است که آخرین اشارات به عملیات ناوگان دریایی جنگی ساسانیان مربوط به مرحله پایانی جنگ‌های ایران و بیزانس درسال های 602 ـ 628 میلادی بوده است که یک« استرانگنوس» یعنی یک سردار بلندمرتبه بیزانسی را به اسارت گرفتند. همچنین در رویدادنامه سال 1234 از تصرف جزیره‌های پرشمار دردریای مدیترانه به دست ایرانیان سخن گفته‌اند که خود مبنای استواری است به‌رای اینکه فتح جزیره «رودس» در یونان را تنها قربانی جنگ ایرانیان به شمار نیاوریم. منابع تاریخی هیچگونه از این رویدادها را  ذکر نکرده اند. از آنجا که ایرانیان در دریای مدیترانه ناوگان خاص خودرا نداشته‌اند، می‌توان به خودی خود به این نتیجه رسید که نیروهای ساسانی با کشتی‌های بیزانسی که بیشتر دریکی از لنگرگاه‌های امپراتوری ( مثلا الکساندریا ، اسکندریه یا «آنتیو خیا» آنها را به  چنگ آورده بوده‌اند، خودرا به این جزیره‌ها رسانده‌اند و یا با کشتی‌هایی که در کارگاه‌های کشتی‌سازی مصر یا سوریه برای ایرانیان ساخته شده بوده اند.