گروه جزایر- حمید الماسی‌نیا- هنوز تعطیلات عید نوروز امسال به پایان نرسیده بود که تصاویری از سرقت ماسه‌های رنگی جزیره هرمز در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد. این موضوع مورد توجه رسانه‌های رسمی نیز قرار گرفت و تبدیل به یکی از سوژه‌های خبری مورد توجه شد. آن زمان میثم قاسمی، معاون محیط‌زیست طبیعی و تنوع‌زیستی اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست هرمزگان در گفت‌وگویی بیان کرد که گردشگران با برداشت ماسه‌های نقره‌ای از ساحل جزیره هرمز این اثر طبیعی ارزشمند را به نابودی کشاندند. این موضوع اما تنها محدود به جزیره هرمز و ایام تعطیلات و حضور گردشگران نیست. حالا زمزمه‌هایی مبنی بر برداشت غیرمجاز ماسه از سواحل جزیره قشم نیز شنیده می‌شود.
به گزارش روزنامه اقتصاد سرآمد، تخریب تدریجی سواحل قشم با برداشت بی‌رویه ماسه، تهدیدی جدی برای اکوسیستم، گردشگری و هویت زمین‌شناختی این جزیره جهانی است. در ماه‌های اخیر، گزارش‌های مردمی و مشاهدات میدانی از افزایش برداشت غیرمجاز ماسه در سواحل جنوبی و غربی جزیره قشم حکایت دارد؛ پدیده‌ای که ضمن برهم‌زدن تعادل زیستی و فیزیکی سواحل، چالش تازه‌ای را برای مدیریت محیط‌زیست و آینده گردشگری جزیره رقم زده است.
جزیره قشم با بیش از ۳۰۰کیلومتر خط ساحلی، از غنی‌ترین زیست‌بوم‌های دریایی ایران است که در سال‌های اخیر، برخی مناطق ساحلی آن به صحنه برداشت بی‌رویه و غیرمجاز ماسه تبدیل شده‌اند. سودجویان در تاریکی شب با کامیون و قایق، ماسه‌های نرم ساحلی را از بستر دریا برداشت کرده و برای ساخت‌وساز یا در داخل جزیره جا‌به‌جا می‌کنند. از سوی دیگر، تخریب بستر طبیعی سواحل، بالا رفتن میزان تبخیر و بسیاری مشکلات دیگر هم از نتایج برداشت شن و ماسه از بستر سواحل است.

تبعات برداشت ماسه از سواحل قشم
به گفته‌ یکی از فعالان محیط‌زیست قشم در گفت‌وگو با خبرنگار روزنامه اقتصاد سرآمد می‌گوید: «این برداشت‌ها به ظاهر بی‌اهمیت‌اند، اما در واقع پایه‌های طبیعی ساحل را سست می‌کنند که هر بیل ماسه‌ای که برداشته می‌شود، بخشی از هویت زمین‌شناختی جزیره از بین می‌رود.» برداشت بی‌رویه ماسه، علاوه‌بر تخریب مناظر طبیعی، زیستگاه کفزیان و نرم‌تنان را نیز از میان می‌برد، این موجودات کوچک نقشی کلیدی در چرخه زیستی دریا دارند و نابودی آن‌ها به معنای ازهم‌گسیختگی زنجیره غذایی اکوسیستم است. 
کارشناسان همچنین هشدار می‌دهند که حذف لایه‌های ماسه‌ای، پایداری سواحل را کاهش داده و موجب افزایش فرسایش و از بین رفتن سواحل ماسه‌ای که طی میلیون‌ها سال بوجود آمده‌اند، خواهد شد. سواحل قشم، بخشی از میراث زمین‌شناختی ایران و ذخیره‌گاه زیستکره یونسکو است و لایه‌های ساحلی با هزاران سال رسوب‌گذاری دریایی تحت عنوان ماسه بادی‌اند و نقش حیاتی در حفظ تعادل اکولوژیک دارند. برخی کارشناسان معتقدند؛ بازسازی طبیعی چنین سواحلی ممکن است صدها سال طول بکشد یا اصلاً ممکن نباشد که اثرات غیرقابل برگشت محیط‌زیستی هستند.

تاثیر برداشت ماسه از سواحل بر گردشگری
صنعت گردشگری قشم که بخش مهمی از اقتصاد محلی را تشکیل می‌دهد، به شدت به زیبایی و سلامت سواحل وابسته است که تغییر رنگ و بافت طبیعی شن‌ها و از بین رفتن چشم‌انداز ساحلی، نه‌‌تنها جاذبه گردشگران را کاهش می‌دهد، بلکه به معیشت جوامع محلی نیز آسیب می‌زند. یکی از راهنمایان گردشگری فعال در جزیره قشم نیز در این باره در گفت‌وگو با خبرنگار روزنامه اقتصاد سرآمد گفت: گردشگر برای دیدن ساحل بکر می‌آید، نه زمینی که با ماشین خاک‌برداری شده. اگر ساحل از بین برود، یعنی گردشگری و درآمد ما هم تمام می‌شود.»
هرگونه دستکاری در سواحل بدون انجام مطالعات و با توجه به شکنندگی اکوسیستم جزیره قشم می‌تواند علاوه‌بر تاثیرات منفی زیستی از قبیل نابودی زیستگاه موجودات ساحلی، بر بافت فیزیکی سواحل و ایجاد چشم‌انداز منفی در ساختار آن و از بین بردن ظرفیت‌های گردشگری جزیره هم تاثیر بگذارد. 
برخی گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌ها در طول سال‌های گذشته مدعی هستند که این شن و ماسه که برای موضوعاتی مانند ساخت‌وساز مورد استفاده قرار می‌گیرد، ماسه‌های سواحل جزیره قشم از نظر مهندسی به دلیل شوری زیاد، ماسه مناسبی برای ساخت‌وساز نیست. بااین‌حال، آن زمان گفته شد که به سبب گران بودن مصالح ساختمانی در جزیره قشم و از طرف دیگر در دسترس بودن این ماسه‌های ساحلی، بسیاری از افراد اقدام به برداشت این ماسه از سواحل بکر جزیره می‌کنند.

زخم پنهان بر پیکره جزیره قشم
با وجود قوانین مشخص در حوزه‌ منابع طبیعی و اراضی ساحلی، قانون اراضی مستحدثات و ساحلی، برخورد با متخلفان همچنان موردی و مقطعی است و در طول زیاد خط ساحلی، کمبود نیرو و ناهماهنگی میان دستگاه‌های متولی موجب شده است روند نظارت پیوسته نباشد. بااین حال، اگر گشت‌های مشترک شبانه‌روزی در سواحل حساس فعال شود، تابلوهای هشدار نصب شود و سامانه‌ای برای گزارش مردمی تخلفات راه‌اندازی شود. در کنار آن، آموزش جوامع محلی و گردشگران درباره پیامدهای برداشت ماسه می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری ایفا کند.
برداشت ماسه، زخمی پنهان اما عمیق بر پیکره جزیره قشم است. تداوم این روند نه‌تنها محیط‌زیست و میراث زمین‌شناختی جزیره را تهدید می‌کند، بلکه آینده‌ گردشگری و اقتصاد بومی آن را نیز به خطر می‌اندازد و قشم، میراثی طبیعی است که حفاظت از آن، تنها با هم‌صدایی مردم، مدیران و نهادهای محلی ممکن خواهد بود. قشم نه‌تنها یک جزیره تماشایی است، بلکه بخشی از هویت زمین‌شناختی ایران محسوب می‌شود و اگر برداشت غیرمجاز ماسه به‌عنوان یک تخلف ساده دیده شود، در واقع آینده اکوسیستم و گردشگری جزیره قربانی خواهد شد و حفاظت از سواحل، نه‌فقط وظیفه نهادهای رسمی، بلکه مسئولیتی همگانی است؛ زیرا قشم، سرمایه‌ای ملی است که باید برای نسل‌های آینده حفظ شود.

نگاهی به تجربه تخریب سواحل در هرمز
بررسی خبرهای منتشرشده در ماه‌های ابتدایی سال نشان می‌دهد که برخی گردشگران جزیره هرمز در نوروز امسال فاجعه‌ای را رقم زدند و با برداشت خاک‌های رنگی این اثر طبیعی و جاذبه‌ گردشگری را مخدوش کردند. براساس گزارش‌های منتشرشده گردشگران در ایام نوروز بیشتر خاک‌های نقره‌ای و قرمز جزیره را با خود بردند و این در حالی است که برخی کارشناسان هشدار می‌دهند که اگر این موضوع دوباره برای خاک‌های قرمز تکرار شود و هر فرد یک مشت از این خاک را با خود ببرد، خاک سرخ جزیره هم به سرنوشت ماسه‌های نقره‌ای گرفتار می‌شود.
تا پیش از ایام نوروز سال‌جاری، خاک‌های نقره‌ای یا سرمه‌ای در ساحل سرخ جزیره هرمز، یکی از اصلی‌ترین جاذبه‌های گردشگری جزیره هرمز بود، اما با پایان تعطیلات نوروز بود که رسانه‌ها گزارش دادند تقریباً چیزی از این خاک‌های ارزشمند و زیبا در محیط طبیعی خودش باقی نمانده است. سرقت از طبیعت و برداشت از منابع طبیعی، در شکل‌های مختلف ازجمله شکار، صید غیرمجاز، تخریب و طی سال‌های اخیر، برداشت خاک در حال انجام است، اما تاکنون کسی چاره‌ای اساسی برای آن نداشته است. برخی گزارش‌های میدانی حاکی از آن بود که ساحل نقره‌ای جزیره هرمز آن زمان تا اندازه زیادی تخریب شده 
بود.