رویای هاب لجستیکی ایران  در منطقه به واقعیت می پیوندد؟
​​​​​​​گروه ترانزیت - رستم کریمی نژاد - در شرایطی که بسیاری از گذرگاه‌های اقتصادی و کریدورهای تجاری منطقه تحت‌تأثیر تنش‌ها و بحران‌های ژئوپلیتیک اخیر با نوسان و ناامنی مواجه شده‌اند، منطقه منفصله «ریمدان» در منطقه آزاد چابهار، با وسعتی بیش‌از پنج هزار هکتار در شهرستان دشتیاری (جنوب سیستان و بلوچستان)، به یکی از فعال‌ترین، پایدارترین و امن‌ترین کانون‌های تبادلات تجاری میان جمهوری اسلامی ایران و پاکستان تبدیل شده، این مسیر راهبردی، با ثبت ۱۰ها هزار تن صادرات و واردات کالا و آغاز رسمی عملیات ترانزیت بین‌المللی، اکنون به‌عنوان شریان تازه و حیاتی اقتصاد شرق کشور شناخته می‌شود که پویایی بی‌سابقه‌ای را به این خطه پهناور بازگردانده است.
مرز بین‌المللی ریمدان، واقع در امتداد سواحل استراتژیک مَکُران و هم‌جوار با ایالت بلوچستان پاکستان، امروز از کارکرد یک گذرگاه مرزی سنتی و ساده فراتر رفته و به یکی از کلیدی‌ترین نقاط اتصال اقتصاد کلان ایران با بازارهای نوظهور منطقه‌ای ارتقا یافته است. بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان اقتصاد بین‌الملل، با توجه به ظرفیت‌های بکر این منطقه، از آن با عنوان "دروازه شرقی تجارت ایران" یاد می‌کنند؛ دروازه‌ای که می‌تواند توازن تجاری در منطقه را در چارچوب سیاست همسایگی بهبود بخشد.
موقعیت ژئواکونومیک بی‌بدیل ریمدان، در کنار دسترسی مستقیم و سریع آن به بندر اقیانوسی چابهار و قرارگیری در قلب کریدورهای ترانزیتی شرق کشور، ظرفیت بی‌نظیری را برای ارتباط با بازاری عظیم، شامل نزدیک به ۳۷ درصد جمعیت جهان، فراهم آورده، این پتانسیل چشمگیر، حاصل امکان اتصال شبکه‌ای ایران به کشورهای پاکستان، هند، چین، افغانستان و جمهوری‌های آسیای میانه است. فعلیت یافتن این ظرفیت، نه‌تنها سهم ایران را در تجارت منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای ارتقا می‌دهد، بلکه می‌تواند در پیوند با ابتکارات بزرگ ترانزیتی مانند "دالان اقتصادی چین - پاکستان (CPEC)" نقش‌آفرینی ویژه‌ای داشته باشد.

تبدیل ایران به هاب لجستیکی منطقه با هم‌افزایی بندر چابهار و مرز ریمدان
این مرز استراتژیک که در سال‌های اخیر بارها در گزارش‌ها و تحلیل‌های رسانه‌های مرجع همچون ایرنا به‌عنوان یکی از پیشران‌های اصلی توسعه کلان سواحل مَکُران معرفی و مورد تأکید قرار گرفته، اکنون با عبور از فاز مطالعاتی، وارد مرحله تازه‌ای از بلوغ اقتصادی شده، با راه‌اندازی و تثبیت رسمی فرآیندهای تجارت و ترانزیت، جایگاه ریمدان بیش از هر زمان دیگری در معماری معادلات اقتصادی شرق کشور نمایان شده است.
عملیاتی شدن منطقه منفصله ریمدان منطقه آزاد چابهار، تنها به معنای رشد تراز تجاری و افزایش حجم مبادلات دوجانبه میان ایران و پاکستان نیست؛ بلکه این مرز کارکردی فراملی یافته و می‌تواند به‌عنوان حلقه اتصال بنیادین تجارت میان آب‌های آزاد اقیانوس هند، بازارهای محصور در خشکی آسیای میانه و اقتصادهای در حال رشد جنوب آسیا عمل کند. هم‌افزایی و نزدیکی ریمدان با بندر چابهار، امکان ترکیب هوشمندانه ظرفیت‌های بندری، جاده‌ای و ترانزیتی (حمل‌ونقل چندوجهی) را فراهم کرده که این مزیت رقابتی، جنوب شرق ایران را در مسیر تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین هاب‌های لجستیکی و زنجیره تأمین منطقه قرار می‌دهد.
با این وجود، کارشناسان اقتصاد کلان و برنامه‌ریزی توسعه بر این باورند که شکوفایی نهایی این دروازه تجاری در گرو سرمایه‌گذاری هدفمند در زیرساخت‌هاست. تکمیل و مدرن‌سازی تجهیزات گمرکی، توسعه شبکه‌های ارتباطی از جمله ۲ بانده کردن ۱۲۰ کیلومتر جاده مواصلاتی تا شهر چابهار، و همچنین تقویت خدمات لجستیک و انبارداری هوشمند در ریمدان، پیش‌نیازهای قطعی این مسیر هستند. تحقق این موارد، علاوه بر تسهیل جریان تجارت، پیامدهای مثبت اقتصادی - اجتماعی فراوانی نظیر اشتغال‌زایی پایدار برای بومیان، محرومیت‌زدایی، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تحقق اهداف توسعه پایدار در سواحل مَکُران را به همراه خواهد داشت.
در نهایت، در عصر حاضر که بسیاری از مسیرهای تجاری و کریدورهای سنتی با چالش‌های پیچیده سیاسی و امنیتی دست‌ و پنجه نرم می‌کنند، ریمدان توانسته خود را به‌عنوان یکی از امن‌ترین، فعال‌ترین و قابل‌اتکاترین شریان‌های تجارت بین‌الملل معرفی کند؛ دستاوردی استراتژیک که در صورت تداوم حمایت‌های حاکمیتی و تسریع در تکمیل زیرساخت‌ها، بدون شک آینده اقتصاد و ترانزیت شرق ایران را متحول ساخته و فصلی نو در شکوفایی این منطقه رقم خواهد زد.

جهش کم‌سابقه تعاملات اقتصادی
 میان ایران و پاکستان
رئیس هیات مدیره و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری - صنعتی چابهار از جهش کم‌سابقه تعاملات اقتصادی میان ایران و پاکستان خبر داد و گفت: ریمدان امروز فقط یک مرز نیست، بلکه به دروازه‌ای برای توسعه تجارت منطقه‌ای و پیوند اقتصادی کشورهای همسایه تبدیل شده است.
محمدسعید اربابی در گفت‌وگو با ایرنا افزود: ظرفیت‌های جغرافیایی و ترانزیتی منطقه منفصله ریمدان منطقه آزاد چابهار باعث شده تا سرمایه‌گذاران پاکستانی حضور گسترده‌ای در این نقطه داشته باشند و این روند همچنان رو به افزایش است.
تاکنون حدود ۱۲۰ شرکت توسط اتباع پاکستانی به صورت مستقل یا مشارکتی در چابهار ثبت شده که بخش مهمی از آنها در حوزه‌های تولیدی، بازرگانی، صادرات و لجستیک فعالیت می‌کنند
وی ادامه داد: اتباع پاکستانی از نظر تعداد اقامت، دومین گروه خارجی ساکن منطقه آزاد چابهار هستند اما در حوزه سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های تولیدی، رتبه نخست را در اختیار دارند که این موضوع بیانگر اعتماد اقتصادی و روابط پایدار تجاری میان ۲ کشور است.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری - صنعتی چابهار با اشاره به آغاز رسمی فعالیت‌های تجاری در منطقه منفصله ریمدان منطقه آزاد چابهار، گفت: پس از پیگیری‌های مستمر، منطقه منفصله ریمدان در ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ موفق به دریافت کد گمرکی اختصاصی شد و از همان روز، فعالیت‌های صادراتی و وارداتی در این محور وارد مرحله تازه‌ای شد.
وی تصریح کرد: نکته قابل توجه این که آغاز فعالیت‌های تجاری ریمدان همزمان با شرایط حساس منطقه و آنچه "جنگ تحمیلی سوم" عنوان می‌شود، رخ داد؛ اما نه تنها تجارت متوقف نشد، بلکه حجم تبادلات اقتصادی نیز روندی صعودی پیدا کرد.
اربابی بیان کرد: براساس آمار ارائه شده، از اسفند ۱۴۰۴ تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۵ بیش از ۷۶ هزار و ۹۷۵ تن کالا در قالب سه هزار و ۷۹ کامیون از طریق مرز ریمدان به پاکستان صادر شده است.
وی گفت: محصولاتی همچون LPG، قیر، شمش آهن، گوگرد، زغال‌سنگ و سیب درختی از مهم‌ترین اقلام صادراتی ایران از مسیر ریمدان بوده که نقش مهمی در تامین نیاز بازار پاکستان و رونق تجارت مرزی داشته‌اند.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری - صنعتی چابهار افزود: در مقابل نیز بیش‌از ۳۰ هزار و ۴۱۵ تن کالا در قالب هزار و ۲۱۹ کامیون از پاکستان وارد ایران شده که عمده این کالاها شامل برنج، دانه کنجد، انبه، دام زنده و تخم آفتابگردان بوده است.
وی ادامه داد: مهم‌ترین تحول اقتصادی در ریمدان، آغاز رسمی ترانزیت بین‌المللی از این مرز است؛ اتفاقی که می‌تواند جایگاه شرق ایران را در کریدورهای منطقه‌ای ارتقا دهد.
اربابی گفت: برای نخستین بار مسیر ترانزیتی از مبدا پاکستان از طریق مرز ریمدان فعال و در آن ۷۹۲ تن کالا شامل ۶۶ کامیون گوشت به مقصد ازبکستان و همچنین ۷۵ تن سیب‌زمینی در قالب سه کامیون به افغانستان ترانزیت شد.
وی تاکید کرد: فعال شدن مسیر ترانزیتی ریمدان، تنها آغاز راه است و با توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، گمرکی و لجستیکی، این منطقه می‌تواند به یکی از مهم‌ترین هاب‌های تجاری ایران در اتصال به بازارهای آسیایی تبدیل شود.