پایش‌ها بلند مدت نشان از کاهش شدید(۵۰ درصدی) ذخایر ماهیان دریای خزر و فروپاشی این سرمایه ارزشمند دارد؛ هشداری که پژوهشگران حوزه شیلاتی با استناد به داده‌ها صادر می‌کنند و لزوم بازنگری در مقررات صید، ممنوعیت صید شبانه و برداشت ماهیان نارس را خواستار هستند.
 هفته گذشته پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی- انزلی و شیلات گیلان استان گیلان میزبان نشست صید مسئولانه و مدیریت ذخایر ماهیان استخوانی و کیلکا بود؛ در این نشست بر تغییر فرآیند تولید داده‌ها، استفاده از فناوری‌های نوین، یافته‌های ماهواره‌ای و ثبت آنلاین آمار صید، ارائه راهکارهای جایگزین یا ترمیم روش‌های صید، چند منظوره کردن پره‌های صیادی در حوزه‌های گردشگری و سایت‌های پشتیبان، اعمال یک تنفس ۲ ساله به دریا، اجتناب از صید ماهیان زیر سن بلوغ و تغییر رویکرد از صیدمحوری به دریامحوری تاکید شد.
حسن فضلی عضو هیئت‌علمی پژوهشکده اکولوژی دریای خزر با اشاره به این نشست به ارائه مستندات داده‌محور حاصل ۶۰ سال پایش علمی و تبیین دقیق دلایل افت ذخایر دریای خزر پرداخت و نسبت به وضعیت بحرانی این اکوسیستم هشدار داد.
وی تاکید کرد: نتایج تحقیقات ۲۰ سال گذشته به وضوح نشان می‌دهد که به جز ۲ سال استثنایی در تمامی سال‌های دیگر، میزان برداشت از ذخایر توسط جامعه صیادی همواره فراتر از «حد مجاز علمی (MSY)» تعیین‌شده، بوده است؛ تحلیل روندهای بلندمدت (۱۹۹۱/۹۲ تا ۲۰۲۱/۲۲) نشانگر آن است که در تمامی سال‌های بهره‌برداری گذشته، سقف مجاز صید (Total Allowable Catch - TAC) تعیین‌شده توسط موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور رعایت نشده است و میزان صید واقعی همواره فراتر از ظرفیت برداشت پایدار بوده است.
فضلی تاکید کرد: این «بیش‌برداشتی» مداوم، تعادل اکولوژیک را برهم زده و فرصت بازتولید را از گونه‌های استخوانی سلب کرده است.
وی همچنین «صید شبانه» را ضربه‌ای مهلک و مستقیم به ذخایر ماهیان جوان و نورس دانست و تاکید کرد: بدون هیچ‌گونه تردید و اغماضی باید جلوی صید غیرمجاز گرفته شود؛ چرا که این فعالیت‌ها تلاش‌های قانونی برای بازسازی را بی‌اثر می‌کند؛ همچنین برای کنترل این معضل، باید فروش و عرضه ادوات صید غیرمجاز در بازار به‌طور کامل جمع‌آوری و محدود شود.فضلی در ادامه به تشریح تغییرات بنیادین در اکوسیستم خزر پرداخت و افزود: تغییرات هیدرولوژیک و حرارتی، به‌ویژه افزایش دمای میانگین آب سطح دریا (SST) و کاهش نوسانات فصلی، منجر به برهم‌خوردن سیکل مهاجرت‌های تولیدمثلی ماهیان شده است؛ همچنین بررسی نقشه‌های ماهواره‌ای از تغییرات خط ساحلی و رسوب‌گذاری در مصب رودخانه‌ها، نشان می‌دهد که بسیاری از محل‌های سنتی تخم‌ریزی به دلیل کاهش تراز آب و آلودگی‌های بالادست از بین رفته‌اند.