«توسعه کریدورهای اصلی» از عقب‌ماندگی تاریخی تا برنامه هفتم توسعه
​​​​​​​گروه حمل و نقل - اهمیت توسعه کریدورها در زمان جنگ تحمیلی سوم، ضرورتی است که اهمیت آن در این فضا ملموس‌تر شده است به همین سبب است که در بین تصمیم سازان و تصمیم گیران نظام، دولت و کمیسیون عمران مجلس، قصه تقویت بنادر شمالی، ریل و جاده‌های منتهی کشور به این بنادر برای تداوم ترانزیت و تأمین کالاهای اساسی باب و مهم شده است و این ضرورت در دستور کار قرار گرفته است. جالب است که بدانید این موضوع و موارد فوق بخشی از سند توسعه در برنامه هفتم است.
یکی از مواردی که می‌توان در این مسیر به آن اشاره کرد استفاده ملموس از بنادر شمالی، مرزهای غربی و شمال‌شرقی و ظرفیت چابهار که به تازگی در دستور کار قرار گرفته و عملکرد این مسیرها در فروردین و اردیبهشت سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش یافته است.
با تحقق همین موارد فوق می‌توان دریافت که با برنامه‌ریزی دستگاه‌های اجرایی، وزارت راه و شهرسازی و مجلس می‌توان به نتایج خوبی دست یافت. در همین رابطه با نظرات کارشناسی اعضای کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی همراه می‌شویم و اظهاراتشان را در این باره جویا می‌شویم:

کریدورها باید در چارچوب برنامه هفتم توسعه با جدیت دنبال شود
عباس صوفی، نایب رئیس کمیسیون عمران مجلس در این باره با اشاره به اهمیت توسعه کریدورهای جایگزین بنادر جنوبی، گفت: این موضوع صرفاً به شرایط جنگی مربوط نمی‌شود، اما جنگ نشان داد که توجه به توسعه کریدورها تا چه اندازه ضروری است.
وی اضافه کرد: برای تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه، برنامه‌ریزی دقیق‌تر و تأمین منابع مالی و نقدینگی مورد نیاز است.
او افزود: توسعه کریدورها هم در تقویت امنیت اقتصادی کشور و هم در افزایش درآمدهای ارزی اثرگذار است و باید در چارچوب برنامه هفتم توسعه با جدیت دنبال شود. دولت نیز در این حوزه توجه مناسبی داشته، اما شرایط جنگی بار دیگر ضرورت تحرک بیشتر در این بخش را آشکار کرد.
این نماینده مردم در مجلس ادامه داد: متأسفانه در سال‌های گذشته در توسعه کریدورهای اصلی کشور کوتاهی‌ها و کم‌کاری‌هایی صورت گرفته و به همین دلیل امروز با نوعی عقب‌ماندگی در این حوزه مواجه هستیم. از سوی دیگر، در بخش توسعه زیرساخت‌ها نیز مشکلاتی وجود دارد و کمبود نقدینگی یکی از مسائل جدی این حوزه به شمار می‌رود.صوفی با اشاره به حضور وزیر راه و شهرسازی در مجلس، عنوان کرد: در نشست مجلس، وزیر راه و شهرسازی، خانم صادق مالواجرد، گزارشی از اقدامات این وزارتخانه در ایام جنگ و پس از آن ارائه کرد؛ گزارش‌هایی که شامل اقدامات انجام‌شده در حوزه ترانزیت کالا، تقویت بنادر شمالی، توسعه ریل و جاده‌ها و نیز تدابیر اتخاذشده برای تأمین کالاهای اساسی کشور بود.

اجرای پروژه‌های توسعه‌ای بخش دریایی و ریلی
 نیازمند منابع مالی قابل توجه است
نایب رئیس کمیسیون عمران مجلس همچنین گفت: اجرای پروژه‌های توسعه‌ای، چه در بخش دریایی و چه در بخش ریلی، به منابع مالی قابل توجهی نیاز دارد. از این رو، برای دستیابی به اهداف پیش‌بینی‌شده در برنامه هفتم توسعه، هم برنامه‌ریزی دقیق‌تر و هم تأمین و تزریق منابع و نقدینگی ضروری است.
صوفی در پایان با تأکید بر لزوم توجه بیشتر به موضوع کریدورها، خاطرنشان کرد: در حوزه توسعه بنادر، تقویت ناوگان حمل‌ونقل ریلی، دریایی و زمینی و همچنین توسعه زیرساخت‌ها، همچنان ضعف‌هایی وجود دارد؛ هرچند اقداماتی نیز انجام شده که باید با قدرت بیشتری ادامه یابد.

نصیری: ضرورت مدیریت جهادی برای بهره‌گیری
 از مسیرهای جایگزین ترانزیتی
 محمد نصیری، عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی نیز در این باره با تاکید بر لزوم استفاده از ظرفیت‌های دریای خزر و مسیرهای ریلی و زمینی برای جبران محدودیت‌های ناشی از محاصره دریایی، عبور از این شرایط با کمترین هزینه را نیازمند مدیریت جهادی و هم‌افزایی دستگاه‌ها دانست.
 
وی با اشاره به اهمیت آمادگی‌های پیشین در مواجهه با بحران‌ها، گفت: در مدیریت پدافند غیرعامل باید سناریوهای مختلف از پیش دیده می‌شد تا امروز مجبور به اتخاذ تصمیمات اورژانسی نباشیم. کشور ما همواره با تهدیدات جدی در حوزه‌های مختلف از جمله ترانزیت و تامین بار مواجه بوده و این پیش‌بینی‌ها باید در گذشته انجام می‌گرفت.عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی در خصوص محدودیت‌های اخیر و محاصره دریایی کشور، تصریح کرد: این محاصره باید به هر طریق ممکن و با اتخاذ تدابیر لازم رفع شود. با این حال، تا زمان رفع کامل این مشکل، ظرفیت‌های جایگزین متعددی از جمله پتانسیل‌های دریای خزر و شبکه‌های ترانزیت زمینی و ریلی در اختیار داریم که باید به کار گرفته شوند.
وی افزود: در شرایط کنونی همه دستگاه‌ها باید با روحیه جهادی پای کار بیایند تا بتوانیم از تمام ظرفیت‌های موجود کشور استفاده کنیم. هرچند طبق گزارش‌های ارائه شده، استفاده از مسیرهای جایگزین ممکن است هزینه‌های حمل‌ونقل را افزایش دهد، اما باید با پیگیری جدی و برنامه‌ریزی دقیق، کارها را با حداقل هزینه و بالاترین بهره‌وری پیش ببریم.
نصیری در خاطرنشان کرد: عبور سریع‌تر از مشکلات پیش‌آمده و مدیریت شرایط فعلی، تنها نیازمند مدیریت جهادی در عرصه‌های مختلف است تا بتوانیم این موانع را با موفقیت مرتفع کنیم.

نجفی: ایجاد ظرفیت جابه‌جایی سالانه ۱۰۰ میلیون تن کالا از کریدورهای جایگزین
ابراهیم نجفی، عضو کمیسیون عمران مجلس نیز در این باره با اشاره به آماده‌سازی زیرساخت‌های ریلی، جاده‌ای و بندری برای استفاده از کریدورهای جایگزین بنادر جنوبی، از ایجاد ظرفیت ترانزیت سالانه ۱۰۰ میلیون تن کالا خبر داد و از وزارتخانه‌های جهاد کشاورزی و صمت خواست اطلاعات دقیق دپوی کالاها را برای تسریع در روند واردات ارائه کنند.
 او با اشاره به اهمیت توسعه کریدورهای جایگزین بنادر جنوبی کشور و بررسی این موضوع در کمیسیون عمران، گفت: در نشست‌های اخیر کمیسیون عمران و همچنین وبینار مجلس با حضور وزیر راه و شهرسازی، مدیرعامل راه‌آهن، رئیس سازمان راهداری و مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی، ابعاد مختلف این موضوع بررسی شد. خوشبختانه در حال حاضر زیرساخت‌های بندری، ریلی و جاده‌ای کشور به گونه‌ای فراهم شده است که می‌توانیم ظرفیت جابه‌جایی کالا را به راحتی تا ۱۰۰ میلیون تن در سال افزایش دهیم.

آمادگی کامل مسیرهای جایگزین از چابهار تا بنادر 
شمالی و مرز ترکیه
نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر عملکرد مثبت وزارت راه و شهرسازی در این حوزه، افزود: هماهنگی‌های لازم در مسیرهای مختلف از جمله بندر چابهار، خط ریلی چین-پاکستان از طریق بندر گوادر، مرز اینچه‌برون ترکمنستان و همچنین مرزهای ساحلی شمال کشور اعم از بنادر نوشهر، آستارا، انزلی و کاسپین انجام شده است. 
وی در خصوص ظرفیت مرزهای غربی نیز اظهار کرد: در مرز ترکیه، ظرفیت تردد که پیش از این روزانه ۲۰۰ کامیون بود، اکنون به گونه‌ای ارتقا یافته که امکان تردد تا ۱۰۰۰ کامیون در روز نیز فراهم است. همچنین ظرفیت‌های ترانزیتی از مسیر ارمنستان و آذربایجان نیز کاملاً آماده بهره‌برداری است تا در صورت تداوم محدودیت‌ها و مشکلات تردد کشتی‌ها در بنادر جنوبی نظیر بندر امام خمینی (ره)، جریان تامین کالای کشور دچار اختلال نشود.

انتقاد از ضعف دیپلماسی اقتصادی و عدم هماهنگی
 وزارتخانه‌های صمت و جهاد
نجفی با انتقاد از عملکرد دستگاه دیپلماسی در حوزه اقتصادی، تصریح کرد: با وجود آماده‌سازی زیرساخت‌ها توسط وزارت راه، نقطه کور کار اینجاست که وزارتخانه‌های جهاد کشاورزی و صمت باید اطلاعات دقیقی از محل انباشت و دپوی کالاها (به‌ویژه در ترکیه) به ما ارائه دهند تا بتوانیم ناوگان آماده را برای انتقال بار اعزام کنیم. متاسفانه تاکنون اطلاعات کاملی در این خصوص به دست ما نرسیده است.

لزوم ورود مستقیم (GTC) برای واردات کالاهای اساسی
عضو کمیسیون عمران مجلس با اشاره به تفاوت هزینه‌های واردات از شمال و جنوب کشور، گفت: در گذشته واردات کالا از بنادر جنوبی به دلیل هزینه‌های پایین‌تر انجام می‌شد و بیش از ۹۰ درصد این واردات نیز بر عهده تجار بخش خصوصی بود. اکنون با انتقال مسیر واردات به بنادر شمالی و مسیرهای زمینی، هزینه تمام‌شده کالا افزایش می‌یابد.
وی ادامه داد: تجار بخش خصوصی نگران هستند که با واردات کالا از این مسیرهای گران‌تر، در صورت کاهش ناگهانی قیمت‌ها یا رفع محدودیت‌های جنوب، دچار ضرر و زیان هنگفت شوند. راهکار این است که دولت و مشخصاً «شرکت بازرگانی دولتی ایران» (GTC) به صورت جهادی وارد میدان شده و حداقل در حوزه کالاهای اساسی، خود مستقیماً اقدام به واردات کند تا ریسک تجار کاهش یابد.