گروه بانک، بیمه و بازارسرمایه- لزوم دریافت مالیات از فعالان بازارهای غیر مولد همچون جمله ارز، سکه، خودرو و مسکن سال هاست که از طرف کارشناسان مطرح شده اما هنوز به نتیجه نرسیده است.این طرح در سال ۱۳۹۷ از سوی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی مطرح شد اما دولت آبان ماه همان سال اعلام کرد که در این زمینه لایحه ارائه می دهد. با گذشت حدود دو سال هنوز لایحه ای در این زمینه ارائه نشده هرچند مسئولان دولتی می‌گویند که این برنامه در دستور کار قرار دارد و هیچ مانعی برای اجرای آن دیده نمی شود.
به گزارش اقتصادسرآمد، به هر ترتیب دیروز کلیات طرح مالیات بر سوداگری (مالیات بر عایدی سرمایه) در کمیسیون اقتصادی مجلس به تصویب رسید. این خبر را مهدی طغیانی سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس اعلام کرد.
پیش‌نویس لایحه «مالیات بر فعالیت‌های اختلال‌زا» در تاریخ ۲۵ تیرسال 98 توسط وزارت اقتصاد به هیئت دولت ارسال و مراحل بررسی آن در کمیسیون اقتصادی هیئت دولت آغاز شد. در لایحه پیشنهادی برای کلیه دارایی‌های مشمول این لایحه، علاوه بر نرخ مالیاتی ۲۵ درصد به عایدی متعارف آن، بقیه عایدی نیز به عنوان درآمد اختلال‌زا از مودی مالیاتی دریافت خواهد شد. به عنوان مثال فرض کنید خانواده‌ای با خرید ۵۰۰ قطعه سکه بهار آزادی بازده ۲۰۰ درصدی کسب کرده باشد، بدیهی است اگر سرمایه‌گذاری این خانواده در سپرده بانکی بود، حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد بازده داشت و معاف از مالیات می شد، لیکن از آن جایی که سرمایه‌گذاری در سکه طلا جزو مشوق‌های سرمایه‌گذاری مولد محسوب نمی‌شود، ابتدا ۱۵ تا ۲۰ درصد عایدی آن مشمول مالیات ۲۵ درصد و بقیه عایدی به عنوان مالیات اضافه دریافت می شود.دیگر نکته مهم این لایحه، بررسی حساب‌های بانکی با سطح معینی از گردش است، با هدف جلوگیری از فرار مالیاتی اشخاصی که گردش حساب بانکی آن ها بیش از آستانه (اشخاص حقیقی بیش از ۳۰ میلیارد ریال و اشخاص حقوقی بیش از ۱۰۰ میلیارد ریال در سال) باشد. علاوه بر تسلیم اظهارنامه در موعد مقرر باید معین کنند این میزان گردش حساب بابت چه فعالیت‌هایی بوده است. در صورتی که فعالیت‌ها مشمول کالاهایی که نیاز مصرفی خانوارهاست (اعم از اساسی و بادوام) و فلزات گران بها و ارز و دیگر مصادیقی نباشد که توسط هیئت وزیران اعلام شده است، مشمول مالیات اضافی نخواهد شد و تنها مالیات مربوط دریافت خواهد شد. دیگر نکته مهم این لایحه حذف چک‌های مسافرتی و قید کردن موضوع فعالیت در بخش شرح چک‌های عادی است چرا که چک های مسافرتی در گردش حساب‌های بانکی لحاظ نمی‌شود.براساس آمار و ارقام رسمی طی هشت ماه امسال بالغ بر 9 هزار میلیارد تومان پول تولیدکننده به جیب دلالان رفته است. فروش خودروسازان در این مدت، 32/6 هزار میلیارد تومان بوده، بنابراین نسبت سود دلالان به این رقم، 28 درصد است. سود دلالی در بازار خودرو طی سال 96، نزدیک به یک هزار و 400 میلیارد تومان بوده که به‌ دلیل کاهش تیراژ و رها شدن فنر قیمت در بازار آزاد، رشدی 555 درصدی را در هشت ماه امسال تجربه کرده است.مالیات بر عایدی سرمایه بر ارزش دارایی وضع نمی‌شود بلکه بر افزایش ارزش دارایی یا همان عایدی دارایی وضع می‌شود. به طور مثال اگر فردی ملکی را در  سال جاری به قیمت  ۱۰۰ میلیون تومان خریداری کند و در سال بعد به قیمت ۱۵۰ میلیون تومان بفروشد، درصدی از ۵۰ میلیون تومان افزایش ارزش دارایی، مشمول پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه خواهد بود. هم‌چنین در طرح پیشنهادی کمیته اقتصاد مقاومتی مجلس شورای اسلامی، انتقال بین نزدیکان نسبی طبقه اول خانواده شامل والدین و فرزندان و همسر دائم، معاف از مالیات در نظر گرفته شده است. از سوی دیگر برای تشویق به  عرضه مسکن و ساخت، ضروری است اولین انتقال واحدهای مسکونی نوساز از پرداخت مالیات بر عایدی املاک معاف شوند.
بررسی‌ها نشان می‌دهد معمولا صاحبان املاک برای بهره‌مندی از معافیت‌های بیشتر و افزایش قیمت، فروش واحد خود را به تاخیر انداخته‌اند که توازن عرضه و تقاضا را به هم زده است. از سال ۱۳۷۱ تا ۱۳۹۴ در شهر تهران، بهای زمین ۱۲۸ برابر، مسکن ۸۸ برابر و اجاره بها ۱۰۶ برابر شده است؛ در حالی که طی این مدت شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی ۶۷ برابر شده، یعنی بهای زمین ۲ برابر و مسکن ۱.۴ برابر و اجاره بها ۱.۷ برابر سطح عمومی قیمت‌ها افزایش پیدا کرده است.