تاریخ انتشار:1404/11/11
نقش رسانه ها در توسعه دریایی ایران

نقش رسانه ها در توسعه دریایی ایران

اقتصادسرآمد- امید متین- می دانیم که فرهنگ، پایه و اساس هر گونه توسعه در هر سطحی است. توسعه چه در حد خرد باشد و چه در حد کلان، نیازمند و وابسته به بنیاد فرهنگی است. فرهنگ برای توسعه به مثابه پی برای ساختمان است که اگر نباشد، یا ساختمان ساخته نمی شود و یا اگر ساخته شود، همواره لرزان و غیرقابل اعتماد است و در نهایت فرو خواهد ریخت. این است که «بدون فرهنگ و فرهنگ سازی، نمی توان به توسعه رسید.»

به گزارش اقتصادسرآمد، اغلب دانشمندان بر این باورند که فرهنگ عصاره زندگی اجتماعی و در تمام افکار، امیال و الفاظ و فعالیت های ما منعکس می شود. فرهنگ را به «فرهنگ مادی و فرهنگ غیر مادی» تقسیم می کنیم. )آگبرن، ۰۷۹۲ :۰۲۹)
فرهنگ غیرمادی مجموعه تمامی ارزش ها و باورهاست و فرهنگ مادی را می توان همان توسعه به معنای دستیابی عینی و لمسی به فناوری ها و امکانات جدید معنا کرد. 
»در یک پژوهش هم و مشهور، بال، که در مکتب نوسازی توسعه به بررسی پرداخته است به نقش مذهب توکوگاوا در توسعه اقتصادی سریع ژاپن پرداخته است. در مجموع مطالعه بال در مورد مذهب توکوگاوا نشان می دهد که این مذهب به طور مستقیم یا غیر مستقیم از طریق نظام سیاسی و خانواده، تأثیر مطلوبی بر عقالنیت اقتصادی و توسعه همه جانبه در ژاپن باقی گذاشت.« )سو، ۰۷۸۷ :۱۱-۱۱)
به طور کلی، مجموع آراء و نظرات دانشمندان حوزه توسعه بر این است که «در صورت حرکت مادی )توسعه مادی( و عدم حرکت غیر مادی )توسعه غیر مادی( نمی توان ادعای توسعه نمود. بنابراین توسعه مادی بدون توجه به توسعه غیر مادی که بیشتر با فرهنگ توأم است، توسعه را ناممکن و سخت خواهد کرد.
در پژوهش های صورت گرفته که توسط تعداد کثیری از اندیشمندان اجتماعی چون مک کله لند در انگیزه و نیاز به موفقیت، ماکس برو در کتاب اخالق پروتستان و روح سرمایه داری، در پژوهش رابرت بال و مذهب توکوگاوا و ... تأکید بر عوامل غیر مادی )فرهنگی( را می توان به صراحت مشاهده نمود. از سوی دیگر فرهنگ مادی و فرهنگ غیر مادی می بایستی در راستای یکدیگر حرکت نمایند. در صورت عدم حرکت این دو متغیر، با تأخر فرهنگی روبرو هستیم. بنابراین، در توسعه حرکت مادی و غیر مادی، می بایستی، در راستای یکدیگر باشند. انتقال فرهنگ مادی )توسعه مادی( به سهولت بیشتر امکان پذیر می باشد تا فرهنگ غیر مادی )توسعه غیر مادی(. پس نتیجه گیری اینکه حرکت به سوی توسعه بدون در نظر گرفتن فرهنگ غیر مادی و مادی در کنار یکدیگر و بدون تلفیق آن دو با یکدیگر، ناممکن می باشد.
با این توضیح مختصر که به استناد پژوهشی از سومین کنفرانس پژوهش در علم و تکنولوژی صورت گرفته است، رابطه «فرهنگ و توسعه» رابطه ای مستقیم و تنگاتنگ است. اگر این منطق علمی را بپذیریم، باید در جستجوی نقش رسانه به عنوان پل بین خواص دانشمند، جریانات توسعه مادی و اقدامات دگرگون زا با مردم باشیم. 
زیرا، مردم نماد عینی و لمسی فرهنگ هستند. فرهنگ چیزی است که در مردم دیده می شود و انتظار می رود که مردم بر مبنای آن فرهنگ فکر و حرکت کنند. در حقیقت، فرهنگ نرم افزار ذهن مردم است که بر اساس آن فکر و عمل می کنند. 
اکنون که موضوع توسعه دریایی ایران در میان است، رسانه های تخصصی حوزه دریایی ایران باید بیش از دیگران تلاش کنند تا نرم افزار خشکی گرای ایرانی را به دریایی تبدیل کنند. 

چه باید کرد؟
چگونه می توان یک رسانه نقش آفرین در توسعه فرهنگ دریایی ایران داشت؟ 
اگر مساله فرهنگ دریایی مهم است و بدون آن، نمی توان به توسعه دریایی رسید، چه باید کرد و چگونه باید در ترویج و اشاعه فرهنگ دریایی خدمت کرد؟
برای یک رسانه، جواب روشن به نظر می رسد. رسانه پل ارتباطی است. رسانه، ترجمه توسعه فیزیکی برای مردم است. رسانه، راهنما و مرشد است تا مردم را به تازگی ها دعوت کند. رسانه، مقاومت در برابر تغییر را می شکند. 
با این اوصاف، معلوم است که رسانه بسیار موثر است. همان طور که بدون فرهنگ نمی توان به توسعه فیزیکی رسید، بدون رسانه هم نمی توان به فرهنگ رسید. رسانه هم فرهنگ ساز است و هم انتقال دهنده و اشاعه دهنده فرهنگ تا جایی که در عصر حاضر که به عصر ارتباطات معروف است، بدون رسانه نمی توان زندگی کرد. به بیان دیگر، تمام زندگی در تمام دنیا امروزه به رسانه وابسته است و بدون رسانه نمی توان فهمید. 
نمی توان حرکت کرد و نمی توان زندگی داشت. 
بنابراین، رسانه در حوزه دریا باید به همین ترتیب بیندیشد و هم ارزش و اعتبار خود را باور کند و اثرگذاری خود را و سپس به طور جدی وارد میدان عمل شود تا رسالت خود را به انجام برساند. 

ستون ثابت
یک رسانه متعهدی که به ارزش و اعتبار ترویج فرهنگ دریایی رسیده است،  در گام اول بنا به رسم رسانه ها، بهتر است یک ستون یا صفحه ثابت به مقوله فرهنگ دریایی ایران اختصاص دهد. این به رسم اهالی رسانه، یک نماد است. یک پرچم است. به رسمیت شناختن ارزش و اعتبار توسعه فرهنگ دریایی کشور است. 
بر این اساس، یک جریان فکری در رسانه شکل می گیرد. جریانی متعهد و متخصص که لازم است مسیر آشتی ملی ایرانیان با دریا را در پی بگیرد. به مطالب و مسائلی بیندیشد که روی ذهن مخاطب اثر مثبتی برای دریا بر جای بگذارد. 

نگاه ملی
در گام دوم باید به مساله نگاه ملی داشته باشد نه صنفی و قشری. مخصوصا این که اصناف و اقشار دریایی، خود دارای فرهنگ مناسبی برای فهم و درک دریا هستند و با آن خو کرده اند. بیشترین نگاه باید به مردمانی در کشو رباشد که در خشکی زندگی می کنند و تفکر خشکی گرا دارند. تغییر در نگاه و روح آن ها در سطح ملی و گرایش دادن آن ها به سمت دریا، کار بسیار بزرگی است که از حد توان و اقتدار رسانه بر می آید. 
نگاه ملی باعث می شود که مساله دریا و توسعه دریایی دیگر یک بحث دولتی یا محدود به چند سازمان و انجمن خاص نباشد، بلکه مطالبه عمومی و همگانی تمام ملت
 باشد. 
هیجان دریایی به جای ترس دریایی
و در نهایت، مساله مهم فرهنگی ایرانیان نسبت به دریا مهم است. فرهنگی که بیشتر خشکی زده است و دریاهراس. فرهنگی که برایش ماهی بوی گند می دهد! فرهنگی که با پوشش دریایی تضاد دارد. فرهنگی که خودش را با وجود سه دریا، دریایی نمی داند. فرهنگی که کویر خشک را به هماغوشی ساحل و موج ترجیح می دهد. فرهنگی که خیال می کند زندگی و تفریح دریایی تا ساحل رفتن و جوجه کبابی خوردن است. فرهنگی که از دریا واهمه دارد. فرهنگی که در دریا به جای اقتصاد و تولید، موجودات عجیب و غریب می بیند. فرهنگی که خیال می کند دریا وحشتناک است و جز به کشتن آدم ها فکر نمی کند و...
این فرهنگ غلط است. می دانیم که غلط است و باید تغییر کند و می دانیم که مردم به طور عمومی در برابر تغییر مقاومت می کنند و لذا می فهمیم که با لطافت رسانه و ظرافت قلم و خلاقیت خبرنگار۹ و نویسنده باید به مرور زمان روی آن کار کرد و به مرور ذهن ها را با دریا آشتی داد. 
خبرها، تحلیل ها، مصاحبه ها، داستانک ها و... اگر به سمت شور و هیجان دریا گرایش پیدا کند، می تواند هیجان و اشتیاق به دریا را جایگزین ترس و هراس از دریا کند. ترس که برود، اشتیاق به سمت دریا آغاز می شود و این دقیقا نقطه واقعی توسعه دریایی ایران است؛ زیرا توسعه دریایی ایران با چندرغاز پول دولت و حرکت چند سازمان دولتی به سرانجام نمی رسد. تا موج ملت نباشد، موجی در توسعه دریایی ایران رخ نخواهد داد. 
ایجاد موج دریایی در میان مردم ایران به شدت وابسته به باد موافق رسانه است که در این بین، رسانه های تخصصی و اختصاصی دریایی کشور مانند بادبان اصلی کشتی فرهنگ دریایی ایران عمل می کنند.

برچسب ها : توسعه دریایی ایران اقتصادسرامد هیجان دریایی

اخبار روز
ضمیمه