به گزارش اقتصادسرآمد، رضا رضایی - بازارهای جهانی انرژی آشفتگی شدیدی را تجربه کرده‌اند و تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی در منطقه خلیج فارس و محاصره تنگه هرمز مستقیماً بر زنجیره‌های تأمین و قیمت نفت تأثیر گذاشته است. اخیرا نیز محاصره دریایی تنگه هرمز باعث شوک فوری در بازارهای جهانی نفت شد و قیمت‌ها به سطوحی فراتر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسیدند. این افزایش سریع در نتیجه آمادگی ایالات متحده برای اعمال محاصره بر بنادر ایران رخ داد، اقدامی که خطرات ژئوپلیتیکی را به ویژه با اظهارات دولت آمریکا در مورد تعقیب کشتی‌های مرتبط با ایران دوباره به خط مقدم بازارها بازگرداند. البته در روز اخیر و پس از اظهارات ترامپ در مورد رفع انسداد تنگه هرمز و شانس بالای توافق، قیمت نفت به کانال ۹۰ دلار بازگشت.

شکاف قیمتی بین قراردادهای نقدی و آتی
تفاوت بین قیمت‌های نقدی و قراردادهای آتی، شاخص مهمی از فشردگی بازار است، زیرا قیمت‌های نقدی نشان‌دهنده کمبود واقعی عرضه هستند، در حالی که قراردادهای آتی بیشتر تحت تأثیر اخبار و تحولات سیاسی قرار می‌گیرند و همین امر باعث می‌شود بازار با هر اظهارنظر یا تحول ژئوپلیتیکی با سرعت بالایی حرکت کند. اوپک پیش‌بینی خود برای رشد تقاضای جهانی نفت را در حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز برای امسال و ۱.۳ میلیون بشکه در روز برای سال آینده را حفظ کرد و پیش‌بینی خود برای رشد عرضه خارج از اوپک پلاس را ۶۰۰ هزار بشکه در روز نگه داشت. براساس برآوردها، این سطح در سال‌های آینده با حمایت کشورهایی مانند برزیل، قطر، کانادا و آرژانتین ادامه یابد. اوپک پیش‌بینی‌های رشد خود را برای سال‌های جاری و آینده به ترتیب ۳.۱ و ۳.۲ درصد حفظ کرده که نشان‌دهنده ثبات نسبی تقاضا با وجود تنش‌ها است. پیامدهای این بحران در تصمیمات تولیدکنندگان بزرگ نفت نمایان شده است، زیرا انتظار می‌رود عربستان سعودی در ماه مه عرضه خود به چین را تا ۵۰ درصد کاهش دهد و از ۴۰ میلیون بشکه در ماه آوریل به حدود ۲۰ میلیون بشکه برسد، این امر در نتیجه افزایش هزینه‌های حمل و نقل و تنش‌ها و همزمان با افزایش بی‌سابقه قیمت‌های رسمی فروش آرامکو صورت گرفته است. بنادر ایران مشرف به خلیج فارس، مانند بندرعباس، بندر امام خمینی، بوشهر و خرمشهر، مراکز حیاتی برای صادرات نفت، گاز و پتروشیمی هستند و اهمیت ایران را در تجارت جهانی انرژی نشان می‌دهند، به همین دلیل هرگونه محاصره علیه آن مستقیماً بر بازار تأثیر می‌گذارد.

اهداف واشنگتن
به باور کارشناسان، هدف از این محاصره، افزایش فشار سیاسی و اقتصادی بر تهران برای تحمیل امتیازات خود است. با این حال، این اقدامات منجر به فلج شدن تقریبی حمل و نقل نفت و گاز در منطقه خلیج فارس شده است، و نگرانی‌هایی در مورد حمله به کشتی‌ها و اعمال هزینه‌های ترانزیت ایران وجود دارد. چین به عنوان بزرگترین واردکننده نفت، با توجه به وابستگی شدیدش به منابع خلیج فارس در حدود ۱۱ میلیون بشکه در روز، بیشترین تأثیر را از این موضوع می‌پذیرند و این امر باعث نگرانی این کشور در مورد هرگونه محدودیت دریایی جدید می‌شود که می‌تواند جریان انرژی به این کشور را مختل کند. اختلال در ناوبری نیز در کمبود تدارکات تأثیرگذار است، زیرا منجر به سردرگمی حرکت کشتی‌ها در سطح جهان می‌شود، زیرا بسیاری از نفتکش‌ها در داخل و خارج از تنگه گیر افتاده‌اند که این امر باعث کاهش کارایی حمل و نقل و افزایش هزینه‌های کشتیرانی و در نتیجه افزایش قیمت‌ها می‌شود. ایالات متحده می‌تواند با افزایش صادرات نفت خود از این بحران سود ببرد و از این مزیت برخوردار شود که با تولید حدود ۱۴ میلیون بشکه در روز، بزرگترین تولیدکننده نفت جهان است و این احتمال وجود دارد که صادرات آن از ۴ به حدود ۶ میلیون بشکه در روز افزایش یابد تا کمبود عرضه در خلیج فارس جبران شود.

نفت به ۱۵۰ دلار خواهد رسید؟ 
در مورد پیش‌بینی‌های قیمت، بازار واقعی نشان دهنده احتمال رسیدن قیمت‌ها به سطوح بالا است که احتمالا در صورت آغاز مجدد تنش‌ها و با توجه به کمبود عرضه به ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد. در واقع، ادامه بحران قیمت‌ها را در محدوده سه رقمی نگه می‌دارد، بطوریکه قراردادهای آتی با توجه به اخبار و تحولات سیاسی، همچنان بسیار بی‌ثبات خواهند بود. بازارهای نفت در حال حاضر به شدت به عوامل ژئوپلیتیکی حساس هستند و هرگونه تحولی در این بحران منجر به حرکات فوری قیمت خواهد شد و این امر مستلزم رصد دقیق شاخص‌های واقعی بازار و نه فقط قراردادهای آتی است. اکنون نیز محاصر دریایی ایالات متحده، مستقیماً بر بازارهای جهانی نفت تأثیر خواهد گذاشت و انتظار می‌رود قیمت‌ها دوباره افزایش یابد که می‌تواند اقتصاد جهانی را به سمت موج تورمی بالا، با توجه به دشواری در یافتن جایگزین، سوق دهد. رویکرد آمریکا برای کاهش تنگناهای انرژی از طریق مسیرهای جایگزین، زمان‌بر خواهد بود و در واقع راه حل فوری وجود ندارد. باید توجه داشت که حجم نفت عبوری از تنگه هرمز حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز تخمین زده می‌شود، رقمی که بسیار فراتر از برآوردهای قبلی است، یعنی هرگونه اختلال واقعی در این مقادیر می‌تواند قیمت نفت را به سطوحی بین ۱۳۰ تا ۱۵۰ دلار در هر بشکه برساند.

خطر رکود تورمی برای اقتصاد جهانی
به باور کارشناسان، اقتصاد جهانی قادر به تحمل این افزایش‌های بی‌سابقه قیمت به ویژه با ادامه تنش‌ها نخواهد بود. بحران فعلی اگر به سرعت مهار شود می‌تواند موقتی باشد، اما با توقف کامل عرضه، بازار می‌تواند به بحرانی عمیق تبدیل شود. کشورهای بزرگ واردکننده نفت، مانند چین، هند و پاکستان، با توجه به وابستگی آن‌ها به حدود ۹ میلیون بشکه در روز که از تنگه هرمز عبور می‌کند، بیشترین آسیب را خواهند دید، چراکه جبران این رقم حتی با استفاده از ذخایر راهبردی نیز دشوار است. چین، به عنوان «کارخانه جهان»، در صورت اختلال در تأمین انرژی با چالش‌های بزرگی روبرو خواهد شد که این امر می‌تواند منجر به کاهش تولید صنعتی و فرو رفتن اقتصاد جهانی در رکود شدید تورمی شود. همچنین، راه‌حل‌های پولی، مانند افزایش نرخ بهره یا چاپ پول بیشتر، برای مقابله با بحران کافی نخواهد بود. راه‌حل واقعی در پایان دادن به تشدید تنش‌ها و مهار درگیری در اسرع وقت برای جلوگیری از پیامدهای جدی اقتصادی جهانی نهفته بوده که آن نیز در نیز در گرو کنترل زیاده خواهی ایالات متحده است.