اقتصادسرآمد- مرجان کریمی-  حدود دوماه و نیم از آغاز تجاوز وحشیانه آمریکا و اسرائیل به ایران می‌گذرد و درحالی که این متجاوزان، در برآوردهای اشتباه خود، تصور می‌کردند اثر این تجاوز به آب‌وخاک ایران در بازار نفت کوتاه‌مدت خواهد بود، امروز پس از گذشت حدود ۲.۵ ماه، اثرات تنش‌ها با محوریت تنگه هرمز که مدیریت آن در دستان پرقدرت ایران است، هر روز در بازار جهانی نفت گسترده‌تر می‌شود. یکی از ابعاد جدید تنش‌های ناشی از جنگ‌افروزی آمریکا علیه ایران، ترس و هشدار در زمینه کمبود جهانی سوخت در تابستان ۲۰۲۶ است.
به گزارش اقتصادسرآمد، درپی ادامه تنش‌ها درتنگه هرمز و تأثیر آن در کاهش صادرات نفت خاورمیانه، ترس از کمبود سوخت در تابستان فراگیر شده است.
بانک Morgan Stanley و آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده‌اند که ذخایر بنزین و سوخت جت در آمریکا و اروپا به‌سرعت در حال کاهش است. اگر اختلال صادرات خاورمیانه ادامه پیدا کند، بازار جهانی ممکن است با کمبود سوخت در تابستان روبه‌رو شود.
رویترز در این زمینه در گزارشی نوشت: در ماه‌های اخیر، اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز باعث شده است صادرات نفت خاورمیانه به‌شدت کاهش پیدا کند؛ کشورها و شرکت‌های نفتی برای جبران کمبود عرضه، از ذخایر استراتژیک و انبارهای نفت استفاده کرده‌اند، اما این ذخایر با سرعت زیادی در حال کاهش است و تحلیلگران هشدار می‌دهند حتی اگر جنگ همین امروز تمام شود، بازگشت جریان عادی نفت هفته‌ها یا حتی ماه‌ها زمان می‌برد.
همچنین مدیرعامل شرکت TotalEnergies گفته است؛ "جهان تاکنون صدها میلیون بشکه از ذخایر نفتی خود را مصرف کرده است و اگر شرایط ادامه پیدا کند، سطح ذخایر به محدوده خطرناک می‌رسد."
آمریکا بخشی از نفت و سوخت ذخیره خود را برای کمک به بازار جهانی آزاد کرده است؛ اما ذخایر بنزین آمریکا به پایین‌ترین سطح فصلی از سال ۲۰۱۴ رسیده است و اگر اختلال در خاورمیانه طولانی شود، قیمت نفت می‌تواند دوباره جهش شدیدی داشته باشد و این جهش، اصلاً خبر خوبی برای تأمین سوخت جهانی نیست.

سود ۱۲۵میلیون‌دلاری با اخبار فیک اکسیوس
کروگمن، نوبلیست اقتصاد، در یادداشتی با عنوان «سرقت بزرگ در بازار آتی نفت» از معاملات مشکوک نفتی پیش از اخبار جنگ ایران و سودهای نجومی پرده برداشت و نسبت به آنچه «سوءاستفاده گسترده از اطلاعات محرمانه در بازار نفت» خوانده، هشدار داده و نوشته است که پیش از بسیاری از اعلام‌های مهم دولت ترامپ درباره جنگ ایران، معاملات عظیم و پرسودی در بازار آتی نفت انجام شده است.
کروگمن در این یادداشت که ۷ مه ۲۰۲۶ منتشر شده، تأکید کرده است: این الگو اکنون به رفتاری «تقریباً عادی» تبدیل شده است و پیش از هر تحول مهم مرتبط با ایران، حجم بالایی از موقعیت‌گیری‌های معاملاتی در بازار نفت مشاهده می‌شود؛ معاملاتی که پس از انتشار اخبار رسمی، سودهای چند ده یا حتی چند صد میلیون دلاری برای برخی معامله‌گران ایجاد می‌کند.

سود ۱۲۵میلیون‌دلاری با اخبار فیک
این اقتصاددان آمریکایی با اشاره به تحلیل‌های منتشرشده نوشت: تنها ۷۰ دقیقه پیش از انتشار گزارشی از سوی اکسیوس درباره نزدیک‌شدن آمریکا و ایران به توافقی ۱۴بندی برای پایان جنگ، حدود ۹۲۰ میلیون دلار موقعیت فروش استقراضی روی نفت خام ایجاد شد. پس از انتشار خبر، قیمت نفت بیش از ۱۲ درصد سقوط کرد و این معاملات حدود ۱۲۵ میلیون دلار سود به‌همراه داشت.
بر اساس روایت کروگمن، پس از آنکه ایران اقدام به معرفی نهاد مدیریت‌کننده تنگه هرمز با عنوان «Persian Gulf Strait Authority» کرد، بازار دوباره معکوس شد و قیمت نفت مجدداً افزایش یافت؛ موضوعی که نشان‌دهنده شدت نوسانات ناشی از اخبار سیاسی و امنیتی در بازار انرژی است.
وی تأکید کرده است که تکرار این الگو نشان می‌دهد یا نهادهای نظارتی آمریکا برخورد مؤثری با استفاده‌کنندگان از اطلاعات نهانی انجام نمی‌دهند یا معامله‌گران اطمینان دارند که به‌دلیل ارتباطات سیاسی و دسترسی ویژه، مصونیت عملی دارند. کروگمن در بخشی از یادداشت خود نوشته است: «بوی فساد همه‌جا را فرا گرفته است.»
هم‌زمان خبرگزاری رویترز نیز در گزارشی اعلام کرده است حجم شرط‌بندی‌ها و معاملات انجام‌شده پیش از اخبار مهم مربوط به جنگ ایران در ماه‌های مارس و آوریل به حدود ۷ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که به‌گفته تحلیلگران بازار، بسیار فراتر از برآوردهای اولیه بوده و اکنون بحث تحقیقات احتمالی نهادهای نظارتی آمریکا را مطرح کرده است.
طبق این گزارش، برخی از این معاملات تنها دقایقی پیش از اعلام سیاست‌های جدید دولت آمریکا یا انتشار اخبار حساس درباره ایران انجام شده‌اند و در بسیاری موارد، معامله‌گران از تغییرات شدید قیمت نفت سودهای کلان کسب کرده‌اند.
کروگمن معتقد است که چنین روندی اساس کارکرد بازار آتی نفت را مختل می‌کند. به‌گفته او، بازارهای آتی اساساً برای «پوشش ریسک» و کاهش نااطمینانی فعالان اقتصادی ایجاد شده‌اند، نه برای قمار مبتنی بر اطلاعات محرمانه. او هشدار داده است هنگامی که بخشی از بازیگران بازار به اطلاعاتی دسترسی دارند که دیگران از آن بی‌خبرند، عملاً معامله‌ای منصفانه میان خریدار و فروشنده شکل نمی‌گیرد و یک طرف بازی از ابتدا بازنده است.
وی در ادامه این وضعیت را بخشی از ظهور آنچه «اقتصاد شکارگرانه» یا Predation Economy می‌نامد توصیف کرده و نوشته است که در فضای سیاسی و اقتصادی دولت دوم ترامپ، موفقیت اقتصادی بیش از آنکه بر بهره‌وری، مهارت و رقابت سالم متکی باشد، به نزدیکی به مراکز قدرت و دسترسی به اطلاعات سیاسی وابسته شده است.
این اقتصاددان آمریکایی هشدار داده است که ادامه چنین روندی می‌تواند اعتماد عمومی به بازارهای مالی را از بین ببرد و سرمایه‌گذاران عادی را از حضور در بازارها منصرف کند؛ زیرا احساس خواهند کرد در یک «بازی از پیش طراحی‌شده» حضور دارند.
اظهارات کروگمن در حالی مطرح می‌شود که طی هفته‌های اخیر بازار جهانی نفت تحت تأثیر تحولات مرتبط با ایران و تنگه هرمز با نوسانات شدیدی مواجه بوده است. برخی گزارش‌ها از سقوط شدید قیمت نفت پس از اخبار مربوط به احتمال توافق میان تهران و واشنگتن خبر داده‌اند و هم‌زمان گزارش‌های دیگری از بازگشت سریع قیمت‌ها در پی تشدید تنش‌ها منتشر شده است.
در هفته‌های گذشته همچنین برخی تحلیلگران بازار انرژی هشدار داده بودند که بحران تنگه هرمز می‌تواند بازار جهانی نفت را وارد مرحله‌ای «فیزیکی» کند؛ به این معنا که بحران صرفاً محدود به انتظارات و سفته‌بازی نباشد و کمبود واقعی عرضه در بازار جهانی ایجاد شود.