تربیت نیروی انسانی متخصص حوزه دریا در هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای

اقتصادسرآمد- امید اسماعیلی - آن‌چه دغدغه «سرآمد» به عنوان تنها روزنامه حوزه دریا و حمل ونقل بوده و هست و از بدو پیدایش تا کنون، تمام سعی و اهتمام خود را برای دریا و توسعه‌ای دریایی ایران داشته است. این است که : «ایران دریایی» آرزوی مشترک تیم خبری و تحلیلی روزنامه بوده و هست و در این مسیر، هر چه توانستند کوشیدند تا رسالت رسانه‌ای و فرهنگی خود را به خوبی انجام دهند. تلاش مستمر و بی‌وقفه در راستای شکل گیری فرهنگ دریاپایه در جامعه ایران یکی از اولویت های گروه رسانه ای «سرآمد بوده و هست. نمونه همین اهتمام انتشار حدود ۲ هزار و ۵۰۰ شماره نسخه روزنامه با اولیویت دریا و اقتصادحمل و نقل است. با شنیدن این خبر « انعکاس گسترده دریا و مَکُران در کتاب‌های درسی» از صمیم قلب متحول شدیم. این همان راه درست است باید فرهنگ دریا را در آموزش و پرورش و در سنین پایین به بچه‌ها انتقال داد. 
به گزارش اقتصادسرآمد، این دقیقا همان موضوعی است که بارها در تحریریه روزنامه «سرآمد» به آن پرداختیم« ضرورت آموزش و انتقال مفاهیم دریایی به بچه‌ها در دوران کودکی و آغاز رسمی آموزش در مهد کودک‌ها و پیش دبستانی‌ها. با این رویه ایران دریایی برای بچه‌های ایران به معنای واقعی دریایی می‌شود و به این باور می‌رسند « این‌که کشورمان در میان سه دریای مَکُران(عمان) کاسپین(خزر) و خلیج همیشه فارس محصور است ما کویری نیستیم و نباید خشک و دگم بیاندیشیم بلکه بر مبنای آبی آب برنامه‌ریزی کنیم و بر پهنه نیلگون خلیج فارس فکر کنیم و به مرحله اجرا در بیاوریم.آینده نسل جدید از دریا می‌گذرد. این مهم را اخیر تنگه هرمز به جهان مخابره کرد. آینده از آن ایران است.     

تدریس مفاهیم دریایی در تمامی مقاطع تحصیلی
خوشبختانه در گروه رسانه ای »سرآمد» با خبر شدیم  که کارهای خوب و قابل اعتنا در سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش صورت گرفته است؛ در همین راستا به ارائه  گزارشی جامع، نحوه انعکاس ظرفیت‌های دریایی ایران در کتاب‌های درسی و مجلات رشد را که سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی تشریح کرده است رجوع می‌کنیم: گزارش جامعی از نحوه پرداختن به موضوع دریا و منطقه مَکُران در کتاب‌های درسی دوره‌های ابتدایی و متوسطه ارائه شده است. بر اساس این گزارش، موضوع دریا از پایه اول ابتدایی تا پایه دوازدهم با رویکردهای متنوع و در قالب شعر، متن، تصویر و فعالیت‌های کلاسی در کتاب‌های درسی گنجانده شده است. از جمله نمونه‌هایی از این موارد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

در دوره ابتدایی:
کتاب «فارسی می‌خوانم» پایه اول با اشعاری با عنوان «دریا» و «خانه ما» به دریای خزر و خلیج فارس پرداخته است.
کتاب «علوم تجربی» پایه اول با عنوان «از دریا چه استفاده‌هایی می‌کنیم» به کاربردهای دریا پرداخته است.
کتاب «فارسی» پایه پنجم با عنوان «رئیس علی دلواری» به خلیج فارس اشاره دارد.
کتاب «ریاضی» پایه ششم با آوردن تصاویری از زیردریایی فاتح و کشتی جماران به توانمندی‌های دریایی کشور اشاره کرده است.
در دوره اول متوسطه:
کتاب «مطالعات اجتماعی» پایه ششم با عنوان «دریاهای ایران» به طور مفصل به موضوع دریا پرداخته است.
کتاب «علوم تجربی» پایه هفتم تصویر ناوشکن دنا را آورده است.
کتاب «مطالعات اجتماعی» پایه هفتم به تجارت دریایی ایرانیان باستان و نیروی دریایی آنان اشاره دارد.

در دوره متوسطه دوم:
کتاب «جغرافیای ایران» پایه دهم با عنوان «دریاها و دریاچه‌های ایران» به طور جامع به دریاهای کشور پرداخته است.
کتاب «آمادگی دفاعی» پایه دهم به نقش نیروی دریایی سپاه و ارتش در برقراری امنیت مرزهای آبی کشور اشاره کرده است.
کتاب «جغرافیای ۲ (ناحیه‌ای)» پایه یازدهم با عنوان «منطقه ژئوپلیتیکی خلیج فارس» به اهمیت استراتژیک این منطقه پرداخته است.
کتاب «جغرافیای ۳ (کاربردی)» پایه دوازدهم به حمل و نقل آبی در جهان و ایران پرداخته است.
کتاب «تاریخ ایران در دوره اسلامی» پایه دوازدهم به رونق تجارت دریایی در دوره‌های مختلف تاریخی اشاره دارد.

پرداختن به موضوع دریا، بنادر، حمل و نقل دریایی در استان‌های ساحلی
یکی دیگر از موضوعاتی که در سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش به درستی به آن پرداخته‌است: مساله استان های ساحلی و اهمیت دادن به جامعه محلی و ساحل نشینان است. هرچند جای کار بیشتری دارد اما همین هم چراغی است که بایست روشن می‌شد با آرزوی روشنایی بیشتر.
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی اضافه کرده است: همچنین در کتاب‌های استان‌شناسی بوشهر، هرمزگان، گیلان، مازندران و گلستان نیز به طور ویژه به موضوع دریا، بنادر، حمل و نقل دریایی و اهمیت اقتصادی و تجاری آنها پرداخته شده است.

معرفی دروس شاخه فنی و حرفه‌ای دریامحور
آموزش‌های فنی و حرفه‌ای کشور در حوزه دریا، یکی از ظرفیت‌های بی‌نظیر برای تربیت نیروی انسانی ماهر و متخصص در راستای تحقق سیاست‌های کلی توسعه دریا محور و مَکُران به شمار می‌رود.
هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای در رشته‌های تخصصی «ناوبری»، «مکانیک موتورهای دریایی» و «الکترونیک و مخابرات دریایی»، دانش‌آموزان را برای حضور در عرصه‌های مختلف صنایع دریایی آماده می‌کنند.
دروسی همچون «دانش فنی پایه» شامل مباحث علوم دریایی، آشنایی با شناورها، ساختمان کشتی، فیزیک دریا، ایمنی روی کشتی، کمک‌های اولیه و اطفای و آموزش‌های عملی مهمی مانند «کار با طناب»، «آماده‌سازی انبارها و مخازن کشتی»، «نگهبانی و سکانی» و «کاربری ماشین‌آلات عرشه» عناوین مهارت‌آموزی این دانش‌آموزان است.
یکی از محورهای اصلی این آموزش‌ها، توجه ویژه به «ایمنی در دریا» و «بقا در شرایط اضطراری» است. همچنین آموزش‌های تخصصی‌تر در پایه‌های بالاتر مانند «روش‌های ماهیگیری»، «مدیریت و ارزیابی ذخایر آبزیان»، «فرآوری و نگهداری آبزیان پس از صید»، «قوانین ماهیگیری و محیط زیست دریایی»، «ناوبری ساحلی و تخمینی» و «قوانین راه و علائم دریایی» به دانش‌آموزان ارائه می‌شود.

برگزاری نشست کارگروه مشترک تدوین محتوای دریا محور
در همین رابطه سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در راستای هماهنگی سیاست‌های کلی توسعه دریا محور و مَکُران نشست کارگروه مشترک تدوین محتوای دریا محور با حضور مرتضی حنیفه زاده؛ معاون توسعه دبیرخانه شورای هماهنگی و فناوری اقتصاد دریامحور نهاد ریاست جمهوری، بهنام نیک‌نژاد؛ مدیرکل حوزه ریاست سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، سید سعید بدیعی؛ مدیرکل دفتر انتشارات و تکنولوژی‌آموزشی، مجتبی انصاری‌پور؛ معاون دفتر برنامه‌ریزی و تالیف کتاب‌های درسی فنی و حرفه‌ای و کاردانش، پرویز قراگزلو؛ معاون تولید و انتشار مجلات رشد، علی‌اکبر روشندل؛ رئیس گروه برنامه‌ریزی درسی معلمان دفتر برنامه‌ریزی و تالیف کتاب‌های درسی ابتدایی و متوسطه نظری و محمد زادمهر؛ رئیس اداره روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی برگزار شد.

عملکرد مجلات رشد در حوزه دریا و مَکُران
در این جلسه، گزارش عملکرد مجلات رشد در حوزه دریا، خلیج فارس و منطقه مَکُران ارائه شد. بر اساس این گزارش، طی سال‌های تحصیلی مختلف، مقالات متعددی با موضوعات مرتبط با دریا در مجلات رشد منتشر شده است.
از جمله این آثار می‌توان به مقاله «منطقه مَکُران» به قلم زینب بدری در مجله «کودک ۳» سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱، مقاله «دلیرمردان خلیج فارس» به قلم فاطمه یعقوبی در مجله «جوان ۸» سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳، مقاله «یک روز عادی در کف خلیج فارس» به قلم علی زراندوز در مجله «دانش‌آموز ۸»، و مقاله «ابل خان در قشم» به قلم مریم سعیدخواه در مجله «نوآموز ۸»، همچنین مقاله «مردمان قدیم جزیره قشم» به قلم رویا رضایی‌نسب در مجله «نوجوان ۲» سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ اشاره کرد.
در پایان این نشست، بر ضرورت استمرار تولید محتوای غنی و به‌روز در حوزه دریا و منطقه مَکُران با رویکرد هویت‌بخشی و تقویت حس تعلق به سرزمین و توانمندی‌های دریایی کشور تأکید شد.