اقتصادسرآمد- امید اسماعیلی - همانطور که می‌دانید تنگه هرمز، شاهراه حیاتی نفت و انرژی جهان، همواره مورد توجه نیرو‌های دریایی منطقه و جهان بوده است. جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر با توسعه توانمندی‌های دریایی خود، نشان داده که قادر است امنیت این مسیر استراتژیک را تأمین کند. نقش تعیین‌کننده زیردریایی‌ها در نبردهای دریایی گذشته و قابلیت‌های بالای آن در مخفی ماندن از دید دشمن و ترکیب با تسلیحات پیشرفته، امروزه آن را تبدیل به یک سلاح استراتژیک کرده است که حتی در اختیار داشتن تعداد اندکی از آن می‌تواند در زمان صلح، نقش بازدارندگی مؤثر و در زمان جنگ، برتری‌های رزمی مؤثری به‌دنبال داشته باشد. تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی نیروی دریایی ارتش هیچ‌گونه زیردریایی در اختیار نداشت و اولین تلاش‌ها برای به‌دست آوردن زیردریایی به دوران دفاع مقدس بازمی‌گردد.
به گزارش اقتصادسرآمد، هفته گذشته بود که دریادار شهرام ایرانی فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران از استقرار زیردریایی‌های این نیرو با قابلیت کف‌نشینی در بستر دریا در منطقه تنگه هرمز برای مقابله با شناورهای دشمن خبر داد. دریادار ایرانی در این خبر نامی از نوع زیردریایی‌های مستقرشده نبرد اما اشاره به قابلیت کف‌نشینی در بستر دریا مشخص می‌کند این مأموریت احتمالاً با استفاده از زیردریایی غدیر صورت گرفته است. چراکه زیردریایی غدیر بر اساس شرایط منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز طراحی شده است و توان عملیاتی خوبی در این منطقه دارد.
یکی از ویژگی‌های شاخص زیردریایی غدیر، قابلیت ماندگاری طولانی در اعماق و حرکت بدون جلب توجه است. عملیات کف‌نشینی، که همواره با دقت بالا و آموزش‌های ویژه نیرو‌های انسانی انجام می‌شود، زیردریایی غدیر را به یک ابزار بازدارنده قوی در آبراهه‌های حیاتی منطقه تبدیل کرده است. 
زیردریایی غدیر، طولی نزدیک به ۲۵ متر و وزنی حدود ۱۰۰ تن دارد و می‌تواند چندین نوع اژدر سبک و مین‌های دریایی را حمل کند؛ این زیردریایی علاوه بر مأموریت‌های رزمی، برای تمرینات تاکتیکی و آموزشی نیرو‌های دریایی نیز به کار می‌رود. توانایی حرکت بی‌صدا و کف‌نشینی طولانی، غدیر را قادر می‌سازد بدون شناسایی دشمن، مأموریت‌های حساس خود را انجام دهد و همزمان نیرو‌های انسانی را برای اجرای عملیات‌های پیچیده آماده سازد.
ارتباط مستقیم «دلفین‌های خلیج فارس» با زیردریایی غدیر، بیش از یک نام مستعار است؛ این اصطلاح در واقع اشاره به توانمندی‌های عملیاتی این زیردریایی دارد. دلفین‌ها با استفاده از حسگر‌های پیشرفته، توانایی رهگیری شناور‌های متخاصم و ارائه اطلاعات لحظه‌ای به مرکز فرماندهی را دارند. 
تنگه هرمز، مسیر عبور روزانه میلیون‌ها بشکه نفت و گاز، اهمیت استراتژیک بالایی دارد و حضور زیردریایی‌های سبک ایرانی، به ویژه غدیر، در این منطقه یک پیام روشن به جهان ارسال می‌کند؛ جمهوری اسلامی ایران توانایی حفظ امنیت مسیر‌های حیاتی انرژی را دارد و هر گونه تلاش برای ایجاد ناامنی، با واکنش سریع و مؤثر مواجه خواهد شد. این حضور نمادین و عملیاتی، ترکیبی از توان نظامی و پیام سیاسی به دشمنان احتمالی است.
زیردریایی غدیر نه تنها برای مأموریت‌های عملیاتی بلکه برای تمرین‌های تاکتیکی و آموزشی نیرو‌های انسانی نیز به کار گرفته می‌شود. حضور دلفین‌ها در مانور‌های بزرگ دریایی، سطح آمادگی کارکنان زیردریایی‌ها را ارتقا می‌دهد و تضمین می‌کند که هر گونه عملیات واقعی با دقت و موفقیت کامل انجام شود. توانایی غدیر در اجرای مأموریت‌های ویژه، آن را به یک ابزار حیاتی برای نیروی دریایی تبدیل کرده است.

زیردریایی کلاس کیلو نیروی دریایی ارتش
پس از پایان جنگ سه فروند زیردریایی رده کیلو (Kilo) از روسیه خریداری شد که در دهه ۱۹۹۰ (دهه هفتاد شمسی) به ایران تحویل داده شدند. این زیردریایی‌ها در رده بهترین نمونه‌های دیزل ــ الکتریک دنیا بودند که با ۲۳۰۰ تن وزن جابه‌جایی روی آب و تا ۳۹۵۰ تن زیر آب قابلیت حمل ۱۸ اژدر یا ۲۴ مین دریایی را دارند. ۶ محفظه اژدر در جلوی این زیردریایی ۷۴متری وجود دارد. دو ژنراتور دیزل ۱۰۰۰کیلوواتی و یک موتور ۵۵۰۰ تا ۶۸۰۰ اسب بخار در زیردریایی کیلو به‌کار گرفته شده است.
اما شرایط محیطی خلیج فارس با عمق چند ده متر، تنگه هرمز و آبهای ساحلی ایران، نیازمند زیردریایی با طراحی خاص خود بود. نهنگ اولین طرحی بود که در داخل با مشارکت وزارت دفاع و دانشگاه‌ها به ثمر رسید و به‌عنوان گام اول، به‌صورت تحقیقاتی وارد خدمت در نداجا شد.
 
زیردریایی نهنگ که به‌عنوان یک پروژه تحقیقاتی تولید شده است
بر اساس دستاوردهای طرح نهنگ زیردریایی سبک کلاس غدیر با ارائه کمک‌های فنی کشور کره شمالی توسط نیروی دریایی ارتش و سازمان صنایع دریایی وزارت دفاع طراحی و در سال ۱۳۸۵ اولین نمونه آن به نداجا تحویل شد.
در سال‌های مختلف، نمونه‌های جدیدتر غدیر به‌مرور به تجهیزات پیشرفته‌تر مجهز شدند به‌طوری که این زیردریایی امروزه مجهز به سامانه‌های شناسایی پیشرفته است و توان شلیک موشک‌های کروز ضدکشتی را نیز دارد. زیردریایی‌های کوچک کلاس غدیر نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز به‌دلیل طراحی خاص خود به‌شکل بسیار مطلوبی برای منطقه خلیج فارس مناسب هستند و توانایی عملیاتی بالایی را در اختیار نیروی دریایی ارتش می‌گذارند.
این زیردریایی ۲۹متری که وزن جابه‌جایی آن ۱۱۵ تن است قابلیت قرارگیری در بستر دریا را دارد و در این وضعیت سامانه‌های راداری توانایی ردگیری آن را ندارند. دو محفظه اژدر بردبلند با قطر ۵۳۳ میلی‌متر که قابلیت شلیک موشک کروز ضدکشتی نیز از آنها وجود دارد جلوی زیردریایی غدیر تعبیه شده است.
از جمله مهم‌ترین ویژگی‌های این زیردریایی قابلیت مخفی شدن در بستر دریاست که کشف آن را توسط سایر شناورهای رزمی دشوار می‌کند، این قابلیت به‌همراه شرایط پیچیده جغرافیایی در منطقه تنگه هرمز و خلیج فارس کارآیی زیردریایی غدیر را برای مقابله با شناورهای رزمی دشمن افزایش می‌دهد.

استقرار زیردریایی‌‌های ارتش در تنگه هرمز برای مقابله با دشمن
‌ دریادار شهرام ایرانی فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در این خصوص از استقرار زیردریایی‌های سبک نداجا در تنگه هرمز برای مقابله با ناوهای دشمن خبر داد و اظهار داشت: زیردریایی‌های سبک ساخت کشورمان متناسب با تهدید‌ها و ظرفیت‌ها و نیاز‌ها در آب‌های تنگه هرمز دست‌به‌ماشه در حال گسترش و کف‌نشینی هستند.
دریادار ایرانی در این باره افزود: کف‌نشینی در بستر دریا در اعماق آب‌های مسیر اقتدار در آبراهه تنگه هرمز برای زمان طولانی و رهگیری و انهدام انواع شناور‌های متخاصم از توانمندی‌های زیردریایی‌های سبک نیروی دریایی ارتش است. این زیردریایی‌ها در ادبیات روزمره افسران و درجه‌داران آن به «دلفین‌های خلیج فارس» مشهورند.
فرمانده نیروی دریایی ارتش تأکید کرد: دلفین‌های خلیج فارس برای نشان‌دادن اقتدار دفاع دریایی کشورمان در عملیاتی به نام و یاد شهدای ناوشکن دنا در تنگه هرمز روی آب آمدند و پس از اجرای چند مانور آرایشی، به اعماق دریا رفتند تا مأموریت‌های محوله را ادامه دارد.