به گزارش اقتصادسرآمد، عبدالرضا گلپایگانی، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران، امروز چهارشنبه ۱۳ خرداد، در شصتمین جلسه ستاد ملی بازآفرینی شهری با اشاره به بررسی موضوع احیای مجموعه تاریخی ربع رشیدی، از پیگیری برنامه‌ای چندوجهی برای صیانت، احیا و فعال‌سازی دوباره این میراث ارزشمند تاریخی، علمی و فرهنگی خبر داد.  
 
مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران با بیان اینکه ربع رشیدی یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های میراث تمدنی ایران در حوزه علم، آموزش، وقف و سازمان فضایی شهری به شمار می‌رود، اظهار کرد: این مجموعه تاریخی که در شرق تبریز و در مجاورت هسته اصلی شهر شکل گرفته، در دوره ایلخانی به‌عنوان یک مجتمع علمی-آموزشی وقفی بنیان گذاشته شد و از همان ابتدا واجد جایگاهی فراتر از یک بنای تاریخی صرف بود. به گفته وی، اهمیت ربع رشیدی در این است که این مجموعه نه‌تنها بخشی از هویت تاریخی تبریز، بلکه بخشی از حافظه علمی و فرهنگی ایران را در خود جای داده است.
 
معاون وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: آنچه درباره ربع رشیدی در اسناد موجود برجسته است، جایگاه ممتاز این مجموعه در تاریخ آموزش و دانش در ایران است؛ به‌گونه‌ای که در معرفی این اثر تصریح شده که این مجموعه دارای چهار دانشکده بوده و در دوره شکوفایی خود حدود ۶ هزار دانشجو از ۸ کشور را در خود جای داده است. این ویژگی نشان می‌دهد که ربع رشیدی را باید یکی از مهم‌ترین کانون‌های علمی و بین‌المللی ایران در دوره تاریخی خود دانست؛ مجموعه‌ای که امروز احیای آن می‌تواند پیوندی معنادار میان گذشته پرافتخار و افق آینده توسعه فرهنگی و علمی کشور ایجاد کند.
 
گلپایگانی با اشاره به محورهای مطرح‌شده درباره این پروژه گفت: رویکرد اصلی در این پرونده، صرفاً حفاظت کالبدی از یک محوطه تاریخی نیست، بلکه احیای مجموعه ربع رشیدی با هدف بازسازی شکوه تاریخی و اعتلای علمی ایران دنبال می‌شود. این رویکرد، احیای ربع رشیدی را در سطح یک پروژه ملی تعریف می‌کند؛ پروژه‌ای که ابعادمیراثی، هویتی، فرهنگی و ظرفیت‌های آموزشی، پژوهشی و گردشگری را در بر می‌گیرد.
 
وی با اشاره به اهمیت ثبتی و حقوقی این مجموعه افزود: بر اساس مستندات موجود، وقف‌نامه ربع رشیدی در سال ۱۳۸۶ به ثبت جهانی رسیده و خود این اثر نیز در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۵۴ با شماره ۹۴۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.
 
به گفته وی، این سوابق نشان‌دهنده جایگاه کم‌نظیر ربع رشیدی در نظام میراث فرهنگی کشور و همچنین ظرفیت بالای آن برای حضور مؤثر در عرصه جهانی است.
 
وی همچنین درباره آخرین وضعیت پرونده ثبت جهانی ربع رشیدی اظهار کرد: در اسناد ارائه‌شده، ثبت جهانی ربع رشیدی به‌عنوان هدف اصلی پرونده مورد تأکید قرار گرفته و بر همین اساس، پرونده این اثر در سال ۱۴۰۴ به یونسکو ارسال شده و پس از دفاعیات لازم، در مسیر طی تشریفات ثبت جهانی قرار گرفته است. این موضوع می‌تواند جایگاه تبریز را به‌عنوان یکی از کانون‌های تمدنی و علمی ایران بیش از پیش در سطح بین‌المللی تقویت کند.
 
مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران با بیان اینکه احیای ربع رشیدی نیازمند نگاه یکپارچه و فرابخشی است، تصریح کرد: در این پروژه، علاوه بر توجه به ارزش‌های تاریخی و فرهنگی، باید زیرساخت‌های لازم برای حضورپذیری، معرفی و بهره‌برداری متناسب از مجموعه نیز فراهم شود. بر همین اساس، در پیشنهادها و برنامه‌های مطرح‌شده، موضوعاتی نظیر ایجاد راه دسترسی از خیابان اصلی، شکل‌گیری مرکز مجموعه گردشگری و ایجاد بازارچه صنایع دستی برای احیای صنایع دستی ربع رشیدی پیشنهاد شده است؛ محورهایی که می‌توانند ضمن تقویت کارکرد فرهنگی مجموعه، زمینه رونق اقتصادی محلی و توسعه گردشگری فرهنگی را نیز فراهم کنند.
 
وی افزود: احیای ربع رشیدی از منظر بازآفرینی شهری نیز واجد اهمیتی ویژه است، زیرا این مجموعه تاریخی می‌تواند به‌عنوان یک موتور محرک برای بازتعریف هویت مکان، ارتقای کیفیت محیط شهری و پیوند دادن میراث تاریخی با زندگی معاصر عمل کند.
 
به گفته گلپایگانی، زمانی که یک محوطه تاریخی با چنین پیشینه‌ای در قالب برنامه‌ای منسجم احیا شود، نه‌تنها از فرسودگی و گسست هویتی جلوگیری می‌شود، بلکه امکان خلق یک کانون تازه برای حضور شهروندان، گردشگران، فعالان فرهنگی و پژوهشگران نیز فراهم می‌آید.
 
معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به پیشینه تاریخی این مجموعه خاطرنشان کرد: ربع رشیدی در منابع موجود به‌عنوان یک شهرک تاریخی معرفی شده که در روند تحولات تاریخی تبریز، از جایگاهی ممتاز برخوردار بوده است. همچنین در این اسناد به شخصیت‌های تاریخی مؤثر در شکل‌گیری و تداوم هویت این مجموعه از جمله خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی و نیز اشاراتی به دوره‌های تاریخی مرتبط از جمله دوران غازان‌خان و شاه‌عباس کبیر پرداخته شده است که همگی بر عمق تاریخی و تمدنی این مجموعه دلالت دارند.
 
گلپایگانی تاکید کرد: احیای ربع رشیدی، احیای بخشی از هویت علمی، فرهنگی و تمدنی ایران است.
 
به گفته وی، اگر این طرح با هماهنگی دستگاه‌های مسئول و با تکیه بر ظرفیت‌های ثبت جهانی، حفاظت میراثی، گردشگری فرهنگی و بازآفرینی شهری پیش برود، می‌تواند به یکی از نمونه‌های شاخص مداخله موفق در باززنده‌سازی میراث تاریخی کشور تبدیل شود؛ الگویی که هم گذشته را پاس می‌دارد و هم آینده را می‌سازد.