به گزارش اقتصادسرآمد، ادبیات تجارت دریایی این روزها دوباره به زبان تهدید، تعلیق و تعرفه بازگشته است. پس از یک دوره آرامش نسبی پس از کرونا، ناوگان کانتینری جهان بار دیگر خود را در میانه یک تلاطم تمام‌عیار می‌بیند؛ تلاطمی که این بار نه از یک ویروس میکروسکوپی، بلکه از قلب معادلات پیچیده ژئوپلیتیک و تصمیمات پشت درهای بسته واشنگتن ، تهران و پکن نشأت می‌گیرد. آمارهای منتشر شده از مراجع معتبری چون لویدز لیست و اسپلش ۲۴۷ نشان می‌دهند که بازار نقدی حمل‌ونقل دریایی (Spot Market) با یک انفجار قیمتی بی‌سابقه مواجه شده و شاخص‌های کلیدی در مسیرهای استراتژیک شرق به غرب، رکوردهای دو ساله را جابجا کرده‌اند. این گزارش در پنج پرده، به کالبدشکافی این پیچیدگی نوظهور و پیامدهای آن بر سفره مصرف‌کنندگان جهانی می‌پردازد.
 
پرده اول: محاصره آبراه‌های حیاتی و جابه جایی پازل لجستیک
بحران کنونی بیش از آنکه حاصل کمبود فیزیکی کانتینر باشد، زاییده انسداد ناگهانی شریان‌های حیاتی جهان است. تشدید ناامنی‌ها در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای سرخ به واسطه زورگویی آمریکا ، غول‌های کشتیرانی جهان را به یک عقب‌نشینی تاکتیکی وادار کرده است. عبور از دماغه امید نیک در آفریقا که پیش از این یک مسیر فرعی و اضطراری محسوب می‌شد، اکنون به پروتکل اصلی خطوط بزرگ تبدیل شده است. این تغییر مسیر طولانی، میلیون‌ها تن ظرفیت ناوگان را در سفرهای طولانی‌مدت به دور قاره سیاه بلعیده و با طولانی کردن زمان چرخش کشتی‌ها، عملاً بنادر مبدأ در آسیا را با قحطی موضعی کانتینر مواجه کرده است.
 
پرده دوم: مسابقه با زمان؛ هجوم زودهنگام به بازار نقدی
در حالی که به طور سنتی، بازار در اواخر تابستان خود را برای «فصل اوج تقاضا» آماده می‌کرد، در سال جاری این موج با جهشی چند ماهه، در اوایل تابستان خیمه زده است. بازرگانان بین‌المللی با درس گرفتن از بحران‌های گذشته و از ترس انسداد کامل خطوط، فرآیند انبارسازی و سفارش‌های خود را جلو انداخته‌اند. این هراس جمعی از قطع زنجیره تأمین، تقاضای کاذبی را به بازار تزریق کرده است؛ به طوری که شاخص جهانی درودری (WCI) تنها در یک هفته گذشته رشد خیره‌کننده ۲۳ تا ۳۱ درصدی را در مسیرهای منتهی به روتِردام و لس‌آنجلس تجربه کرده و قیمت‌ها را به سطوح نجومی جدیدی رسانده است. حالا کار به جایی رسیده که نرخ حمل یک کانتینر در مسیر شانگهای به لس‌آنجلس از مرز ۴,۵۰۰ دلار عبور کرده است؛ رقمی نجومی که در بازار جهانی، معادل قیمت خرید یک خودروی اقتصادی کارکرده یا پیش‌پرداخت یک خودروی صفر کیلومتر است. این یعنی تجار اکنون برای جابجایی هر یک از این جعبه‌های آهنی، باید به اندازه بهای یک خودرو هزینه کنند.
 
پرده سوم: چاشنی باروت تعرفه‌ها و تب فوتبال در قاره سبز
علاوه بر فاکتورهای جغرافیایی، تصمیمات سیاسی نیز بنزین بر آتش کرایه‌ها ریخته‌اند. شمارش معکوس برای اعمال تعرفه‌های سنگین و جدید دولت آمریکا بر کالاهای وارداتی، به ویژه محصولات ساخت چین، ولع عجیبی در میان بازرگانان برای ترخیص پیش از موعد کالاها ایجاد کرده است. از سوی دیگر، برگزاری مسابقات جام جهانی در آمریکای شمالی، موج عظیمی از تقاضا برای اقلام مصرفی و تبلیغاتی را روانه بازارها کرده است. ترکیب این دو عامل، بنادر کلیدی آسیا را به گلوگاه‌های به شدت پرترافیکی تبدیل کرده که عبور از آن‌ها نیازمند پرداخت مبالغ هنگفت ابداعی خطوط کشتیرانی است.
 
پرده چهارم: پارادوکس پوزیدونیا؛ ثروت امروز، اشباع فردا
در راهروهای مجلل نمایشگاه بین‌المللی پوزیدونیا در آتن، جوّ حاکم میان مالکان بزرگ کشتی آمیزه‌ای از سرخوشی و دلهره بود. سودهای بزرگ ناشی از کرایه‌های نجومی فعلی، موج فزاینده‌ای از سفارش ساخت کشتی‌های جدید را به کارخانه‌های کشتی‌سازی چین و کره جنوبی سرازیر کرده است. با این حال، تحلیلگران ارشد اقتصادی هشدار می‌دهند که این اشتهای سیری ناپذیر خطوط کشتیرانی، تکرار خطای تاریخی سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ است. ورود این حجم وسیع از ظرفیت‌های جدید به بازار در آینده نزدیک، در صورت فروکش کردن تنش‌های ژئوپلیتیک، می‌تواند صنعت را با یک سقوط آزاد قیمتی و بحران مازاد ظرفیت (Overcapacity) مواجه کند.
 
پرده پنجم: فاکتور نهایی؛ موج تورمی در راه بازارهای مصرف
تجربه تاریخی اقتصاد دریا ثابت کرده است که شوک‌های هزینه حمل‌ونقل، بلافاصله خود را نشان نمی‌دهند. اندیشکده‌های اقتصادی پیش‌بینی می‌کنند که این جهش بی‌سابقه نرخ کرایه‌ها، با یک تأخیر زمانی ۶ تا ۹ ماهه به ایستگاه پایانی یعنی قیمت کالاهای مصرفی خواهد رسید. این بدان معناست که مصرف‌کنندگان نهایی در اروپا و آمریکا احتمالاً در آستانه سال نو، اثرات این طوفان دریایی را در قالب موج جدیدی از تورم بر قفسه فروشگاه‌ها احساس خواهند کرد. در این شطرنج بحرانی، تنها شرکت‌هایی بقای خود را تضمین می‌کنند که از بازار نقدی فاصله گرفته و به سمت قراردادهای بلندمدت و مسیرهای ترکیبی حرکت کنند./ منبع: سی نیوز