اقتصادسرآمد- دکتر رضا جهانفر -  تاریخ شفاهی در دهه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین ابزارهای بیان روایت ها و ثبت و انتقال تجربه‌های انسانی تبدیل شده است. بسیاری از ابعاد زندگی اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جوامع محلی در اسناد رسمی ثبت نمی‌شوند و تنها در حافظه افراد باقی می‌مانند. 
به گزارش اقتصادسرآمد، شهرستان رامسر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شهرستان های ساحلی شمال ایران، دارای پیشینه تاریخی، فرهنگی و گردشگری ارزشمندی است که بخش مهمی از آن هنوز در قالب روایت‌های شفاهی نسل‌های مختلف وجود دارد و قابل ثبت و ضبط است. رامسر که در گذشته با نام «سخت‌سر» شناخته می‌شد، دارای پیشینه تاریخی قابل توجهی است و در دوره معاصر نیز به یکی از مهم‌ترین مراکز گردشگری کشور تبدیل شده است. پژوهش‌های تاریخی و جغرافیایی موجود نشان می‌دهد که این منطقه از منظر تاریخی، فرهنگی و اجتماعی دارای ظرفیت گسترده‌ای برای مطالعات تاریخ شفاهی است. تاریخ شفاهی رامسر را نمی توان فقط با یک پروژه به سامان رساند، بلکه چندین پروژه همزمان و حتی در ادامه یکدیگر در زیرمجموعه یک «کلان پروژه» می تواند کار را به اتمام برساند. 
برای تدوین «کلان‌پروژه تاریخ شفاهی رامسر» لازم است تاریخ این شهر صرفاً به‌عنوان مجموعه‌ای از رویدادها دیده نشود، بلکه به‌عنوان «حافظه جمعی» یک جامعه ساحلی، گردشگری، فرهنگی و تاریخی مورد مطالعه قرار گیرد. رامسر به دلیل موقعیت ویژه خود در پیوند میان کوه، جنگل و دریا، برخورداری از میراث فرهنگی متنوع و تجربه تحولات اجتماعی گسترده در یک قرن اخیر، ظرفیت بالایی برای اجرای یک پروژه جامع تاریخ شفاهی دارد.
رامسر، به عنوان یک موقعیت ژئوپلتیک ساحلی و جنگلی غرب استان مازندران، با تاریخ غنی فرهنگی، طبیعی و اجتماعی خود، شاهد یکی از ابتکارات بومی مهم در حوزه تاریخ شفاهی ایران است. «کلان پروژه تاریخ شفاهی رامسر» به عنوان یک «طرح جامع اجرایی ۵ ساله»، عمدتاً به مجموعه فعالیت‌ها، کارگاه‌ها و تلاش‌های سازمان‌یافته برای جمع‌آوری خاطرات، روایت‌های شفاهی و مستندسازی تاریخ محلی رامسر، غرب مازندران و شرق گیلان توجه خواهد کرد. این پروژه فقط یک طرح دولتیِ بزرگِ هدایت شده از تهران نیست، بلکه ابتکارعملی بومی خودجوش با مشارکت پژوهشگران، انجمن‌های مردم نهاد رامسر و فعالان علمی، پژوهشی و فرهنگی به ویژه انجمن اهل قلم رامسر- با همراهی بخش های خصوصی و تا حدی بخش های دولتی خواهد بود. یکی دیگر از اهداف آن، تسهیل مدیریت دانش و بهره گیری از تجربیات پیشینیان، حفظ هویت تاریخی، فرهنگی و اجتماعی منطقه در برابر تغییرات سریع مدرن است. این پروژه ضرورتی برای حفظ حافظه فرهنگی و اجتماعی یک شهر تاریخی است. اجرای این کلان پروژه تلاشی برای حفظ روح شهر و حافظه زنده رامسر و تلاشی برای ثبت هویت محلی و پل بین نسل‌های مختلف است.
در صورت تصویب شدن ایده و طی فراینده ایده تا محصول، در نظر است که این پروژه با همکاری انجمن اهل قلم رامسر و دیگر نهادهای محلی اجرایی شود و بخشی از تلاش‌های گسترده‌تر برای تاریخ‌نگاری محلی ایران محسوب می‌شود.
 چشم‌انداز کلان پروژه تاریخ شفاهی رامسر؛ تبدیل رامسر به نخستین آرشیو جامع تاریخ شفاهی شهرهای ساحلی ایران تا سال ۱۴۱۲ است. شروع رسمی پروژه سال ۱۴۰۷ خواهد بود. البته اکنون کارگروه تاریخ شفاهی انجمن اهل قلم رامسر در حال ثبت و ضبط تاریخ شفاهی تعدادی از اعضای بنیانگذار انجمن اهل قلم رامسر و همچنین تاریخ شفاهی انجمن اهل قلم هستند. ولی کلان پروژه تاریخ شفاهی رامسر فراتر از این اقدامات خواهد بود. 
 مأموریت در نظر گرفته شده برای این کلان پروژه؛ جمع‌آوری، ثبت، نگهداری، تحلیل و انتشار روایت‌های تاریخی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و گردشگری رامسر در قالب یک نظام علمی، پژوهشی، منسجم و پایدار است. 
سایر اهداف کلان پروژه تاریخ شفاهی رامسر عبارتند از: 
ثبت روایت‌های شفاهی: جمع‌آوری مصاحبه با افراد محلی، پیشکسوتان، مسئولان سابق و ساکنان بومی برای مستندسازی تاریخ شفاهی منطقه.
آموزش و توانمندسازی: برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای علاقه‌مندان و کنشگران محلی در خصوص روش‌شناسی و شیوه اجرای تاریخ شفاهی (مصاحبه، ضبط، پیاده سازی، گویاسازی، تحلیل و...).
حفظ هویت محلی: تمرکز بر جنبه‌هایی مانند تاریخ طبیعی (جنگل‌ها، دریا)، تغییرات اجتماعی یک قرن اخیر، زندگی سنتی و رویدادهای مهم منطقه‌ای.
استخراج بسته های دانشی از تاریخ شفاهی در راستای مدیریت دانش. 
انتشار و آرشیو: تولید کتاب، مقاله، خبرنامه و محتوای دیجیتال برای دسترسی عموم اهداف فرهنگی، حفظ حافظه جمعی شهر، حفاظت از میراث ناملموس، تقویت هویت بومی ، اهداف علمی شامل تولید منابع پژوهشی، ایجاد بانک داده‌های تاریخ شفاهی، حمایت از پایان‌نامه‌ها و پژوهش های دانشگاهی، اهداف اجتماعی شامل تقویت سرمایه اجتماعی، ایجاد مشارکت بین‌نسلی، افزایش تعلق مکانی شهروندان، اهداف گردشگری  شامل تولید محتوای فرهنگی برای گردشگری، طراحی موزه روایت‌های رامسر یا موزه تاریخ شفاهی رامسر، توسعه گردشگری فرهنگی، ایجاد «پل بین نسل‌ها» و ثبت دانش محلی (از جمله آداب، رسوم، تاریخ معاصر، تغییرات اقلیمی، کشاورزی سنتی و خاطرات پیشکسوتان).
اهمیت و دستاوردها
رامسر به دلیل موقعیت جغرافیایی (ساحل دریای خزر و جنگل‌های هیرکانی) و تاریخ معاصر (مانند برگزاری کنفرانس‌های آموزشی و رویدادهای مختلف در یکصد سال اخیر)، پتانسیل بالایی برای تاریخ شفاهی دارد. این پروژه کمک خواهد کرد تا خاطرات نسل‌های قدیمی حفظ شود، داده‌های کیفی برای پژوهش‌های علوم انسانی و اجتماعی نظیر تاریخی، جامعه‌شناختی و گردشگری فراهم شود، حس تعلق محلی تقویت شود و در نهایت اینکه از دستاوردها می‌توان به چاپ مصاحبه‌ها در خبرنامه‌های محلی، تألیف کتاب‌هایی مانند تاریخ تصویری یا روایت‌های محلی، و ایجاد آرشیو شفاهی اشاره کرد.

اهمیت اجرایی شدن کلان‌پروژه تاریخ شفاهی رامسر
۱. حفظ حافظه جمعی
بخش مهمی از تاریخ رامسر در خاطرات نسل‌های قدیمی نهفته است. روایت‌های مربوط به زندگی روستایی، شیوه‌های معیشت سنتی، کشاورزی، ماهیگیری، باغداری، آداب و رسوم و آیین‌های محلی هنوز به‌صورت شفاهی منتقل می‌شوند. با از دست رفتن نسل‌های قدیمی، این سرمایه فرهنگی نیز در معرض نابودی قرار می‌گیرد.
۲. مستندسازی تحولات اجتماعی
رامسر طی دهه‌های گذشته از یک شهر محلی به یکی از قطب‌های گردشگری کشور تبدیل شده است. ثبت خاطرات مردم درباره توسعه شهری، ساخت هتل‌ها، مراکز گردشگری، تغییرات اقتصادی و مهاجرت‌ها می‌تواند تصویری دقیق از روند تحول اجتماعی منطقه ارائه دهد.
۳. تقویت هویت محلی
هویت هر جامعه بر پایه حافظه تاریخی آن شکل می‌گیرد. تاریخ شفاهی می‌تواند احساس تعلق شهروندان به رامسر را افزایش داده و زمینه حفظ فرهنگ بومی را فراهم کند.
۴. تولید منابع پژوهشی
خروجی‌های این پروژه می‌تواند منبعی ارزشمند برای پژوهشگران حوزه‌های تاریخ، جامعه‌شناسی، مردم‌شناسی، گردشگری و مطالعات فرهنگی باشد.

محورهای کلان‌پروژه تاریخ شفاهی رامسر- برخی از محورهای کلان پروژه تاریخ شفاهی رامسر عبارتند از:
الف) تاریخ اجتماعی رامسر
سبک زندگی مردم در دوره‌های مختلف، ساختار خانواده و روابط اجتماعی، نقش زنان در توسعه اجتماعی شهر، آموزش و مدارس قدیمی
ب) تاریخ فرهنگی
آیین‌ها و سنت‌های بومی، موسیقی و ادبیات محلی، گویش رامسری،مراسم مذهبی و مناسبت‌های سنتی
ج) تاریخ گردشگری
شکل‌گیری هتل قدیم رامسر، توسعه صنعت گردشگری، نقش گردشگران در تغییرات فرهنگی و اقتصادی، تاریخ مجموعه‌های تفریحی و گردشگری
د) تاریخ اقتصادی
کشاورزی، باغداری و مرکبات ، ماهیگیری و اقتصاد ساحلی، بازارهای محلی، مشاغل سنتی
هـ) تاریخ روستاهای رامسر
جواهرده، جنت‌رودبار، دالخانی، صفارود، روستاهای ساحلی و کوهستانی و...
و) تاریخ نخبگان، خبرگان و مشاهیر
معلمان، پزشکان و روحانیون، هنرمندان و نویسندگان، ورزشکاران و فعالان اجتماعی، کارآفرینان محلی

مراحل اجرای کلان پروژه تاریخ شفاهی رامسر
برخی از مراحل کلان‌پروژه تاریخ شفاهی رامسر به شرح زیر عبارتند از:
۱.شناسایی راویان و افراد مطلع
۲.طراحی پرسشنامه‌های تخصصی
۳.انجام مصاحبه‌های صوتی و تصویری
۴.پیاده‌سازی و تدوین مصاحبه‌ها
۵.ایجاد آرشیو دیجیتال تاریخ شفاهی رامسر
۶.انتشار کتاب‌ها، مستندها و بانک اطلاعاتی عمومی
۷.راه اندازی موزه روایت ها یا موزه تاریخ شفاهی و اسناد رامسر.

ساختار و سازمان پیشنهادی مورد نیاز برای اجرایی شدن کلان پروژه تاریخ شفاهی رامسر
ساختار سازمانی پیشنهادی برای کلان پروژه تاریخ شفاهی رامسر شامل شورای راهبردی با اعضای؛ رییس انجمن اهل قلم رامسر، اعضای کارگروه تاریخ شفاهی انجمن اهل قلم رامسر،  فرماندار رامسر، شهردار رامسر، رئیس شورای اسلامی شهر، نماینده اداره میراث فرهنگی، نماینده دانشگاه‌های مستقر در رامسر، مدیر پروژه تاریخ شفاهی رامسر، سه نفر از پژوهشگران برجسته منطقه به انتخاب انجمن اهل قلم رامسر و... خواهد بود.

سخن پایانی
رامسر تنها یک مقصد گردشگری نیست، بلکه گنجینه‌ای از تجربه‌های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی است. اجرای کلان‌پروژه تاریخ شفاهی رامسر می‌تواند به حفظ حافظه جمعی شهر، مستندسازی تحولات یک قرن اخیر و انتقال سرمایه فرهنگی به نسل‌های آینده کمک کند. این پروژه علاوه بر ارزش علمی، می‌تواند به مرجع مهمی برای برنامه‌ریزی فرهنگی، گردشگری و توسعه پایدار منطقه تبدیل شود. کلان‌پروژه تاریخ شفاهی رامسر می‌تواند به یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های حافظه‌پژوهی شهری ایران تبدیل شود. این پروژه علاوه بر ثبت تاریخ مردم، زمینه ایجاد آرشیو دائمی، توسعه گردشگری فرهنگی، تقویت هویت محلی و تولید دانش بومی را فراهم می‌کند و می‌تواند الگوی اجرایی برای سایر شهرهای ساحلی کشور باشد.
کلان پروژه تاریخ شفاهی رامسر می‌تواند نمونه‌ای موفق از تاریخ‌نگاری از پایین به بالا باشد که هویت فرهنگی یک منطقه را از طریق صدای مردم آن ثبت می‌کند. این تلاش نه تنها برای رامسر، بلکه برای درک بهتر تاریخ محلی ایران ارزشمند خواهد بود و می‌تواند با حمایت بیشتر، به یک آرشیو ملی تبدیل شود. همچنین می توان این طرح را گسترش داد و در سطح استان‌های گیلان و مازندران اجرایی کرد.