به گزارش اقتصادسرآمد، نصرالله زارعی، مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت (متن)، با اعلام موفقیت این عملیات تأکید کرد که ظرف تنها سه هفته و با اجرای یک برنامه فشرده عملیاتی، ظرفیت بهره‌برداری از خط لوله انتقال نفت خام گوره به جاسک به حداکثر ممکن افزایش یافت؛ اقدامی که در شرایط حساس منطقه‌ای، نقش مهمی در حفظ پایداری صادرات نفت ایران ایفا کرد.
به گفته وی، گروه‌های فنی خطوط لوله، تلمبه‌خانه‌ها، سامانه‌های کنترل، پایانه صادراتی مکران و واحدهای پشتیبانی به‌صورت شبانه‌روزی و هماهنگ در این عملیات حضور داشتند و بسیاری از تصمیمات اجرایی به‌صورت میدانی و در لحظه اتخاذ شد.

پروژه‌ای فراتر از یک خط لوله
خط لوله انتقال نفت خام گوره به جاسک یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های زیرساختی صنعت نفت ایران در دهه‌های اخیر به شمار می‌رود. این پروژه با هدف انتقال نفت خام از منطقه گوره در استان بوشهر به سواحل مکران در دریای عمان طراحی شد تا کشور بتواند بخشی از صادرات نفت خود را بدون عبور از تنگه هرمز انجام دهد.
این طرح شامل بیش از هزار کیلومتر خط لوله، چندین تلمبه‌خانه، تأسیسات ذخیره‌سازی و پایانه صادراتی در جاسک است و از زمان آغاز بهره‌برداری به یکی از مهم‌ترین دارایی‌های راهبردی صنعت نفت کشور تبدیل شده است.
کارشناسان حوزه انرژی معتقدند اهمیت این پروژه تنها در انتقال نفت خلاصه نمی‌شود، بلکه ایجاد یک کریدور جدید صادرات انرژی در سواحل دریای عمان، جایگاه ایران را در معادلات ژئوپلیتیکی منطقه ارتقا داده است.

آزمون موفق در شرایط بحرانی
اجرای طرح ضربتی افزایش ظرفیت انتقال نفت در ماه‌های اخیر را می‌توان نخستین آزمون جدی این زیرساخت در شرایط بحرانی ارزیابی کرد.
مدیرعامل شرکت متن با اشاره به دشواری‌های عملیات اعلام کرده است که حفظ پایداری انتقال نفت در مسیر بیش از هزار کیلومتری، آن هم در شرایط ناشی از جنگ و محدودیت‌های لجستیکی، یکی از مهم‌ترین چالش‌های پروژه بوده است.
با این حال، هماهنگی میان بخش‌های مختلف صنعت نفت و حضور مستمر نیروهای عملیاتی موجب شد این مأموریت در مدت زمانی کوتاه با موفقیت به پایان برسد.
این موفقیت از آن جهت اهمیت دارد که نشان می‌دهد زیرساخت‌های جدید صادرات نفت کشور توان پاسخگویی به شرایط اضطراری و مدیریت بحران را دارند؛ موضوعی که در صنعت انرژی جهان یک شاخص کلیدی محسوب می‌شود.

اتکا به توان داخلی؛ رمز موفقیت پروژه
یکی از ویژگی‌های برجسته پروژه گوره ـ جاسک از ابتدای طراحی تا مرحله بهره‌برداری، سهم گسترده شرکت‌های داخلی در اجرای آن بوده است.
زارعی تأکید کرده است که در شرایط تحریم، مهندسان، سازندگان و پیمانکاران ایرانی نقش اصلی را در تأمین تجهیزات و اجرای عملیات ایفا کردند و بخش عمده نیازهای پروژه از طریق توان فنی داخل کشور تأمین شد.
در واقع، گوره ـ جاسک را می‌توان یکی از بزرگ‌ترین نمونه‌های بومی‌سازی فناوری در صنعت نفت ایران دانست؛ پروژه‌ای که در آن طراحی، ساخت، نصب و بهره‌برداری بسیاری از تجهیزات راهبردی با تکیه بر ظرفیت شرکت‌های ایرانی انجام شده است.

جاسک؛ دروازه جدید صادرات انرژی
اهمیت پایانه نفتی جاسک زمانی بیشتر نمایان می‌شود که موقعیت جغرافیایی آن مورد توجه قرار گیرد.
این پایانه در سواحل دریای عمان و خارج از محدوده خلیج فارس قرار دارد؛ موقعیتی که امکان صادرات نفت بدون عبور از تنگه هرمز را فراهم می‌کند.
در سال‌های گذشته بخش عمده صادرات نفت ایران از پایانه خارک انجام می‌شد، اما راه‌اندازی جاسک عملاً یک مسیر جایگزین راهبردی در اختیار کشور قرار داده است.
به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران انرژی، جاسک را مهم‌ترین پروژه توسعه‌ای صنعت نفت ایران پس از توسعه میادین مشترک پارس جنوبی می‌دانند.

حلقه پایانی زنجیره؛ پایانه دریایی جاسک
همزمان با اجرای موفق طرح افزایش ظرفیت انتقال نفت، روند توسعه بخش فراساحلی پایانه نفتی جاسک نیز ادامه دارد.
تورج دهقانی، مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس، پیش‌تر اعلام کرده بود که بخش فراساحلی این طرح از پیشرفت مطلوبی برخوردار است و پیش‌بینی می‌شود با نصب و راه‌اندازی تجهیزات باقی‌مانده دریایی تا پایان سال، پروژه به بهره‌برداری کامل برسد.
این بخش شامل خطوط لوله دریایی، گوی‌های شناور صادرات نفت، سامانه‌های اندازه‌گیری و تجهیزات جانبی است که امکان بارگیری نفت توسط نفتکش‌های اقیانوس‌پیما را فراهم می‌کند.
به گفته دهقانی، بخش خشکی پروژه نیز شامل سامانه‌های میترینگ، ساختمان‌های صنعتی، اتاق کنترل و تأسیسات پشتیبانی است که تکمیل آن‌ها می‌تواند ظرفیت عملیاتی پایانه را به سطح طراحی‌شده برساند.

نقش مکران در آینده اقتصاد انرژی
پروژه جاسک را نمی‌توان جدا از برنامه‌های توسعه سواحل مکران ارزیابی کرد.
در سال‌های اخیر سیاست‌گذاران کشور بارها بر ضرورت تبدیل مکران به قطب جدید صنعتی، انرژی و دریایی ایران تأکید کرده‌اند. احداث پایانه صادرات نفت خام، توسعه بنادر، ایجاد صنایع پتروشیمی و گسترش زیرساخت‌های حمل‌ونقل از جمله برنامه‌هایی است که در این منطقه دنبال می‌شود.
کارشناسان معتقدند توسعه پایانه نفتی جاسک می‌تواند به جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید، ایجاد فرصت‌های شغلی گسترده و رونق فعالیت‌های بندری و دریایی در سواحل جنوب شرق کشور منجر شود.

امنیت انرژی و آینده صادرات نفت
موفقیت اخیر در حداکثرسازی انتقال نفت خام از گوره به جاسک نشان داد که سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های راهبردی صنعت نفت، فراتر از یک پروژه اقتصادی، بخشی از الزامات امنیت ملی کشور است.
امروز خط لوله گوره ـ جاسک و پایانه صادراتی مکران تنها یک مسیر انتقال نفت نیستند؛ بلکه به نمادی از تاب‌آوری صنعت نفت ایران در برابر بحران‌ها، تحریم‌ها و محدودیت‌های خارجی تبدیل شده‌اند.
در شرایطی که بازار جهانی انرژی همچنان با نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی مواجه است، برخورداری از مسیرهای متنوع صادراتی می‌تواند قدرت مانور بیشتری در اختیار کشور قرار دهد و پایداری صادرات نفت خام را تضمین کند.
از این منظر، اجرای موفق طرح ضربتی حداکثرسازی انتقال نفت در شرایط جنگی را باید فراتر از یک موفقیت عملیاتی ارزیابی کرد؛ موفقیتی که نشان داد زیرساخت راهبردی گوره ـ جاسک امروز به بلوغ عملیاتی رسیده و قادر است در حساس‌ترین شرایط، نقش خود را در حفظ جریان صادرات انرژی کشور ایفا کند. این دستاورد همچنین پیام روشنی برای فعالان صنعت انرژی دارد؛ اینکه توسعه مکران و تکمیل پایانه نفتی جاسک نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی راهبردی برای آینده اقتصاد انرژی ایران است.