تاریخ انتشار:1405/4/7
نقش انجمن اهل قلم رامسر در ایجاد زیست بوم دانش محلی

دکتر رضا جهانفر به اقتصادسرآمد نوشت:

نقش انجمن اهل قلم رامسر در ایجاد زیست بوم دانش محلی

اقتصادسرآمد - دکتر رضا جهانفر - در عصر اقتصاد دانش‌بنیان، تولید دانش بومی و بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان محلی به عنوان یکی از مهم‌ترین راهبردهای توسعه پایدار شناخته می‌شود. «انجمن اهل قلم رامسر» به عنوان یکی از سازمان های مردم‌نهاد فرهنگی و اجتماعی، طی بیش از دو دهه فعالیت توانسته است بستری مناسب برای گردهم‌آیی اهل قلم اعم از نویسندگان، پژوهشگران، مورخان، روزنامه‌نگاران و صاحبان اندیشه فراهم آورد. این مقاله با رویکرد تحلیلی به بررسی نقش انجمن اهل قلم رامسر در مدیریت دانش و تولید محتوای دانشی و پژوهشی و همچنین تأثیر آن بر کاهش هزینه‌های پژوهشی دستگاه‌های اجرایی استان‌های گیلان و مازندران به ویژه رامسر می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که بهره‌گیری از ظرفیت اعضای انجمن می‌تواند ضمن ارتقای کیفیت پژوهش‌های بومی، موجب صرفه‌جویی قابل توجه در هزینه‌های مطالعاتی و مشاوره‌ای ادارات دولتی شود.

دکتر رضا جهانفر،پژوهشگر و دانش‌آموخته جامعه‌شناسی در نوشتاری به اقتصادسرآمد آورده است: امروزه توسعه جوامع محلی بیش از هر زمان دیگری وابسته به توانایی آن‌ها در تولید، ذخیره‌سازی و انتقال دانش است. بخش مهمی از این دانش در حافظه تاریخی، فرهنگی و اجتماعی مناطق نهفته است و تنها از طریق پژوهشگران بومی قابل استخراج و مستندسازی است.شهرستان رامسر به دلیل پیشینه تاریخی، فرهنگی، گردشگری، طبیعی و اجتماعی خود دارای گنجینه‌ای ارزشمند از دانش بومی است. در این میان، انجمن اهل قلم رامسر به عنوان یکی از قدیمی‌ترین تشکل‌های فرهنگی و اجتماعی منطقه نقش مهمی در شناسایی، گردآوری و انتشار این دانش ایفا کرده است.

انجمن اهل قلم رامسر؛ سرمایه‌ای اجتماعی برای تولید دانش

انجمن اهل قلم رامسر در سال ۱۳۷۹ با هدف گردهم‌آوری نویسندگان، پژوهشگران و فعالان فرهنگی منطقه تأسیس شد. در زمانی که تعداد نویسندگان و پژوهشگران فعال شهرستان محدود بود، این انجمن توانست زمینه شکل‌گیری یک شبکه دانشی محلی را فراهم کند. این سازمان مردم نهاد از سال 1390 فصلنامه ای با نام «سمن رامسر» منتشر نموده است. تاکنون تعداد 39 شماره از فصلنامه موصوف منتشر شده است. در ده شماره نخست فصلنامه سمن رامسر در 32 صفحه، حداقل 8 مقاله و حداکثر 12 مقاله منتشر شد. در 10 شماره اخیر صفحات فصلنامه به 78 صفحه و حاوی حدود 15 مقاله ارتقاء یافت. مقالات عموماً کوتاه و فاقد پیکربندی مقالات علمی پژوهشی است ولیکن دارای دانش بومی و حاوی تجربیات ارزشمند و مشاهدات افراد مختلف در تخصص های متفاوت در مورد رامسر و رامسر شناسی است. همراه با این مقالات در هر شماره یادداشت هایی نیز منتشر می شود. اکثر افراد ارائه دهنده یادداشت ها و مقالات دارای تحصیلات کارشناسی ارشد و بالاتر هستند.
علاوه بر انتشار فصلنامه سمن رامسر، رویداد « نشست های عصر چهارشنبه با اهل قلم» با حضور متخصصان و صاحب نظران با موضوعات مختلف به ویژه مرتبط با رامسر و رامسر شناسی نیز برگزار می شود. تاکنون تعداد 170 رویداد نشست عصر چهارشنبه برگزار شده است. در هر نشست حداقل تعداد 30 نفر حضور می یابند. سخنران نشست یافته های دانشی خود را ارائه می کند و حاضران در نشست پس از سخنرانی، سئوالات و پیشنهادات خود را مطرح می کنند. 
سرمایه اصلی انجمن اهل قلم را می‌توان در سه حوزه دانست:
سرمایه انسانی (نویسندگان، پژوهشگران و متخصصان)
سرمایه دانشی (کتاب‌ها، مقالات و اسناد دانشی تولیدشده)
سرمایه اجتماعی (شبکه ارتباطی میان خبرگان، نخبگان و دستگاه‌های اجرایی).
این سه سرمایه در کنار یکدیگر موجب شکل‌گیری یک «زیست‌بوم دانش محلی» در رامسر شده‌اند.
نقش انجمن در تولید محتوای دانشی
۱. مستندسازی تاریخ محلی
بخش مهمی از آثار اعضای انجمن به ثبت تاریخ اجتماعی، فرهنگی و سیاسی رامسر اختصاص یافته است. این آثار از نابودی بخشی از حافظه تاریخی منطقه جلوگیری کرده‌اند.
۲.تولید کتاب و مقالات پژوهشی
اعضای انجمن طی سال‌های گذشته ده‌ها عنوان کتاب و صدها مقاله در حوزه‌های مختلف منتشر کرده‌اند که بخشی از آنها به موضوعات زیر اختصاص دارد:
تاریخ رامسر، ادبیات و فرهنگ عامه، جامعه شناسی، گردشگری، محیط زیست، تاریخ شفاهی، ورزش، مدیریت شهری، توسعه روستایی و... .
این تولیدات علمی در عمل نقش یک بانک دانش بومی را ایفا می‌کنند.
۳.حفظ دانش نسل‌های گذشته
بسیاری از اطلاعات مربوط به آداب و رسوم، مشاغل سنتی، گویش محلی و رویدادهای تاریخی تنها در حافظه سالمندان وجود دارد. اعضای انجمن با انجام مصاحبه‌ها و گام برداری در مسیر پروژه‌های تاریخ شفاهی توانسته‌اند بخشی از این دانش را ثبت و حفظ کنند.
نقش انجمن در کاهش هزینه‌های پژوهشی ادارات دولتی
یکی از چالش‌های دستگاه‌های اجرایی، هزینه بالای انجام مطالعات و پژوهش‌های محلی است. در بسیاری از موارد، ادارات برای انجام پژوهش‌ها به شرکت‌های مشاور خارج از منطقه مراجعه می‌کنند که این امر موجب افزایش هزینه‌ها و کاهش دقت شناخت محلی می‌شود.
انجمن اهل قلم می‌تواند در چند سطح این هزینه‌ها را کاهش دهد.
۱.دسترسی سریع به داده‌های بومی
اعضای انجمن طی سال‌ها فعالیت حجم قابل توجهی از اسناد، تصاویر، خاطرات و اطلاعات محلی را گردآوری کرده‌اند. استفاده از این منابع می‌تواند زمان و هزینه جمع‌آوری داده‌ها را کاهش دهد.
۲.بهره‌گیری از متخصصان محلی
پژوهشگران بومی شناخت عمیق‌تری از مسائل منطقه دارند و نیازمند صرف هزینه‌های سنگین برای شناخت اولیه محیط نیستند.
۳. کاهش هزینه‌های مشاوره
ادارات می‌توانند به جای انعقاد قراردادهای پرهزینه با مشاوران غیر بومی، از ظرفیت علمی اعضای انجمن برای تدوین طرح‌ها و مطالعات استفاده کنند.
۴. جلوگیری از موازی‌کاری پژوهشی
بسیاری از مطالعاتی که توسط دستگاه‌های مختلف انجام می‌شود دارای موضوعات مشترک هستند. انجمن می‌تواند به عنوان یک مرکز هماهنگ‌کننده دانش محلی از تکرار پژوهش‌ها جلوگیری کند.
انجمن اهل قلم و مدیریت دانش شهری
در الگوهای نوین حکمرانی، دانش به عنوان یک دارایی راهبردی شناخته می‌شود. انجمن اهل قلم رامسر می‌تواند نقش یک «مرکز مدیریت دانش شهری» را ایفا کند.
این نقش شامل:
شناسایی دانش‌های پراکنده محلی، مستندسازی تجربیات مدیران، ثبت تاریخ شفاهی توسعه رامسر، ایجاد بانک اطلاعات پژوهشگران، تشکیل آرشیو اسناد و تصاویر تاریخی، انتشار گزارش‌های راهبردی برای مدیران است.
ظرفیت‌های همکاری با دستگاه‌های اجرایی
زمینه‌های همکاری انجمن اهل قلم رامسر با ادارات مختلف می تواند شامل موارد زیر باشد:

ردیف    دستگاه/ اداره    حوزه همکاری مشترک با انجمن اهل قلم رامسر
1    فرمانداری    مطالعات توسعه شهرستان، افزایش سرمایه اجتماعی در شهرستان
2    شهرداری    تاریخ شهری و هویت فرهنگی
3    میراث فرهنگی    مستندسازی میراث ناملموس
4    آموزش و پرورش    تاریخ آموزش منطقه
5    اداره ورزش و جوانان    تاریخ ورزش رامسر
6    جهاد کشاورزی    دانش بومی کشاورزی
7    محیط زیست    مطالعات زیست‌محیطی محلی
8    فرهنگ و ارشاد اسلامی    تالیف و انتشار کتاب و نشریه، ساماندهی ناشران و نویسندگان و شاعران
9    دانشگاه های شهرستان رامسر    ارائه مشاوره به اعضای هیئت علمی و دانشجویان

نتیجه‌گیری
انجمن اهل قلم رامسر طی بیش از دو دهه فعالیت، به یکی از مهم‌ترین کانون‌های تولید دانش بومی در منطقه غرب مازندران و شرق گیلان تبدیل شده است. این انجمن علاوه بر نقش فرهنگی، اجتماعی و علمی، می‌تواند به عنوان بازوی پژوهشی کم‌هزینه و کارآمد دستگاه‌های اجرایی و موثر در ایجاد زیست بوم دانش محلی عمل کند. استفاده نظام‌مند از ظرفیت نویسندگان و پژوهشگران عضو انجمن، ضمن ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری‌های مدیریتی، موجب کاهش هزینه‌های پژوهشی، جلوگیری از موازی‌کاری و تقویت حکمرانی مبتنی بر دانش در شهرستان رامسر خواهد شد. در واقع، انجمن اهل قلم رامسر نه تنها یک نهاد فرهنگی و اجتماعی، بلکه سرمایه‌ای راهبردی برای توسعه پایدار و دانش‌محور و ایجاد زیست بوم دانش محلی شهرستان رامسر محسوب می‌شود.
پیشنهادها
برای بهره‌گیری بهتر از ظرفیت انجمن اهل قلم رامسر پیشنهاد می‌شود با همکاری ادارات شهرستان و راهبری فرمانداری رامسر:
1-    بانک اطلاعات پژوهشگران شهرستان رامسر توسط انجمن اهل قلم رامسر تشکیل شود.
2-    مرکز اسناد و تاریخ شفاهی رامسر ایجاد شود.
3-    تفاهم‌نامه همکاری میان انجمن و دستگاه‌های اجرایی منعقد شود.
4-    سامانه دانش بومی رامسر راه‌اندازی شود.
5-    اعتبارات مورد نیاز و بودجه‌های پژوهشی محلی به پروژه‌های مشترک انجمن و ادارات اختصاص یابد.
6-    اتاق فکر یا هیئت اندیشه ورزی توسعه فرهنگی و اجتماعی شهرستان با محوریت انجمن راه اندازی شود.
7-    در نهایت اینکه جمع آوری همه شماره های فصلنامه سمن رامسر و به همراه سخنرانی های انجام شده عصر چهارشنبه اهل قلم رامسر در یک مجموعه و تحت یک اپلیکشن یا سکوی انتشار می تواند با ثبت و ضبط دانش تولید شده از فراموشی دانش تولید شده جلوگیری کند و شرایط مناسب را برای انتقال و تسهیم و کاربست دانش تولید شده مهیا کند. 

 

برچسب ها : رضا جهانفر انجمن اهل قلم رامسر زیست بوم دانش محلی

اخبار روز
ضمیمه