اقتصادسرآمد-در صنایع راهبردی، استمرار تولید تنها به تجهیزات و فناوری وابسته نیست؛ آنچه ضامن پایداری عملیات در شرایط عادی و بحرانی است، سرمایه انسانی متعهد، متخصص و مسئولیت‌پذیری است که در سخت‌ترین شرایط، چرخه تولید را متوقف نمی‌کند. صنعت پالایش نفت نیز در سال‌های اخیر بارها نشان داده است که اتکای اصلی آن به دانش، تجربه و روحیه کارکنانی است که در خط مقدم تولید، امنیت انرژی کشور را حفظ می‌کنند. در همین راستا، در گفت‌وگویی با اکبر کاظمی، مدیر بهره‌برداری شرکت پالایش نفت تهران، به بررسی نقش کارکنان در ارتقای تاب‌آوری سازمان، پایداری تولید و تجربه مدیریت بهره‌برداری در شرایط حساس، از جمله دوران جنگ تحمیلی سوم، پرداخته‌ایم که در ادامه از نگاه گرامیتان می گذرد:

۱-از نگاه شما، مهم‌ترین نقش سرمایه انسانی در تضمین پایداری تولید در پالایشگاه نفت تهران چیست و چرا نیروی انسانی را مهم‌ترین دارایی این مجموعه می‌دانید؟

سرمایه انسانی، نه‌تنها مجری فرایندها، بلکه مغز متفکر و قلب تپنده پالایشگاه است. نقش کلیدی آن، تصمیم‌سازی هوشمندانه در مواجهه با نوسانات عملیاتی، نگهداشت دانش فنی و ایجاد انعطاف‌پذیری در شرایط غیرقابل ‌پیش‌بینی است. نیروی انسانی را از آن رو مهم‌ترین دارایی می‌دانیم که تجهیزات قابل تعویض‌اند، اما دانش، تجربه و تعهد نیروی انسانی، سرمایه‌ای بی‌بدیل و راهبردی برای تداوم تولید و تعالی سازمان است.

۲. کارکنان بهره‌برداری پالایشگاه نفت تهران چگونه با دانش، تجربه و تعهد خود از توقف تولید جلوگیری می‌کنند؟
کارکنان بهره‌برداری با به‌کارگیری دانش فنی روزآمد، تحلیل لحظه‌ای پارامترهای عملیاتی، شناسایی زودهنگام ناهنجاری‌ها و اقدام پیشگیرانه، از بروز اختلالات جلوگیری می‌کنند. تجربه آنان در تشخیص نشانه‌های اولیه خرابی و تعهدشان به انجام دقیق دستورالعمل‌های ایمنی و عملیاتی، مهم‌ترین سپر در برابر توقف تولید است.

۳-پالایشگاه نفت تهران برای افزایش آمادگی، مهارت و هماهنگی کارکنان بهره‌برداری چه برنامه‌هایی را دنبال می‌کند؟

برنامه‌های متعددی از جمله برگزاری منظم دوره های OJT، دوره‌های بازآموزی تخصصی، انتقال تجربیات ، ارزیابی دوره‌ای شایستگی‌ها و بازنگری مستندات رویه‌های عملیاتی در دستور کار است. همچنین هماهنگی بین‌واحدی از طریق جلسات تیم‌سازی و تمرین‌های مشترک تقویت می‌شود.

۴. نقش تجربه و انتقال دانش میان کارکنان باسابقه و نیروهای جوان را در حفظ پایداری تولید چگونه ارزیابی می‌کنید؟

این تعامل، ستون فقرات پایداری تولید است. کارکنان باسابقه، میراث‌دار دانش ضمنی و مهارت‌های حل‌مسئله در شرایط بحرانی هستند و انتقال آن به جوانان، علاوه بر تداوم و حفظ دانش سازمانی، موجب توانمند سازی، ارتقای کیفیت تصمیم گیری و افزایش تطبیق‌پذیری می‌شود. این فرایند نه‌ تنها خطای انسانی را کاهش می‌دهد، بلکه زمان پاسخ‌گویی به حوادث را نیز به‌شدت کوتاه می‌کند.

۵. در جریان جنگ تحمیلی سوم (جنگ ۴۰ روزه)، کارکنان پالایشگاه نفت تهران چه نقشی در حفظ آرامش عملیاتی و استمرار تولید ایفا کردند و آن تجربه چه درس‌هایی برای افزایش تاب‌آوری سازمان به همراه داشت؟

کارکنان در آن مقطع بحرانی با حضور داوطلبانه، مدیریت اضطراری، تصمیم‌گیری در شرایط فشار روحی و روانی، و حفظ انسجام تیمی، نشان دادند که عمق تاب‌آوری سازمان، مرهون اعتماد متقابل و تعهد فراتر از وظیفه است. آن تجربه به ما آموخت که زیرساخت‌های نرم افزاری (انسانی، رهبری و ارتباطی) به اندازه زیرساخت‌های سخت‌افزاری حیاتی‌اند و باید همواره برای سناریوهای غیرمتعارف آماده باشیم.

۶. مهم‌ترین ویژگی‌های رفتاری و حرفه‌ای کارکنان بهره‌برداری که موجب عبور موفق پالایشگاه از آن شرایط سخت شد، چه بود؟

ویژگی‌های برجسته شامل حفظ خونسردی با وجود فشار، تصمیم‌گیری مبتنی بر اولویت‌های ایمنی و تولیدی، روحیه جهادی ، مسئولیت‌پذیری جمعی و ارتباط مؤثر در شرایط بحران و تعهد به منافع ملی فراتر از منافع فردی بود. این ویژگی‌ها، سرمایۀ اجتماعی سازمان را در بحران‌ها به‌کار گرفت.

۷. تعامل و هماهنگی میان واحد بهره‌برداری با بخش‌های تعمیرات، ایمنی، حراست، آتش‌نشانی و سایر واحدهای پشتیبان چه نقشی در حفظ پایداری تولید دارد؟

این هماهنگی، زیرساخت اصلی مدیریت یکپارچه عملیات است. بهره‌برداری بدون پشتیبانی فنی و ایمنی، مانند موتوری بدون روغن‌کاری است. هماهنگی مستمر از طریق سامانه‌های فرماندهی حادثه، جلسات هماهنگی روزانه و بازبینی مشترک سناریوها، موجب کاهش زمان واکنش، افزایش دقت اقدامات و پیشگیری از تشدید اختلالات می‌شود.

۸. در پایان اگر صحبت ناگفته‌ای باقی مانده است بفرمائید…

آنچه در همه این محورها مشهود است، این حقیقت است که پایداری تولید، حاصل نگاه سیستمی به سرمایه انسانی، فرایندها و فناوری است. اما قلب این سیستم، کارکنانی هستند که با عشق به این صنعت، هر روز از مرز دانش و توان خود فراتر می‌روند. شایسته است در کنار ثبت دستاوردها، از خانواده‌های آنان نیز که پشتیبان این تلاش‌های شبانه‌روزی‌اند، قدردانی شود. پیشنهاد می‌شود در فصلنامه آوای پالایش، یادبودی از حماسه‌آفرینی‌های دوران جنگ نیز گنجانده شود تا نسل جوان با افتخارآفرینی پیشینیان آشنا گردد.