اقتصادسرآمد- رضا رضایی- افزایش نقش گاز طبیعی مایع (LNG) در امنیت انرژی جنوب شرقی آسیا به دلیل قیمت‌های ناپایدار سوخت، رقابت در بازار و اختلال در مسیرهای کشتیرانی، پرسش‌هایی را در میان کارشناسان و تحلیلگران مطرح کرده است. باید توجه داشت که استفاده از گاز طبیعی مایع در جنوب شرقی آسیا در سال‌های اخیر به دلیل افزایش تقاضا برای انرژی، افزایش چشمگیری داشته است. در مقابل، امنیت انرژی در جنوب شرقی آسیا در برهه‌ای بحرانی بوده و کاربرد LNG در دوراهی قرار دارد. این امر در بحبوحه تنش‌های جهانی جاری، از جمله درگیری اخیر ایران و رژیم صهیونیستی و جنگ بیش از سه‌ساله اوکراین، مشهود شده است.

امنیت انرژی در جنوب شرقی آسیا
داریو کینر، محقق انرژی در گروه تحقیقاتی بین‌المللی Zero Carbon Analytics (ZCA)، در مورد تاثیر واردات LNG در تضمین امنیت انرژی جنوب شرقی آسیا، به نتایج امیدوارکننده‌ای دست یافت. او گفت: «اگر تمام پروژه‌های واردات LNG در حال توسعه در جنوب شرقی آسیا تکمیل شوند، کل ظرفیت واردات به ۱۱۱ میلیون تن در سال خواهد رسید که نیازمند سرمایه‌گذاری کلی ۱۱.۸ میلیارد دلار است. این امر نشان دهنده افزایش تقریباً سه برابری ظرفیت فعلی است.» اما به باور او، اگر منطقه همچنان برای افزایش امنیت انرژی به گاز طبیعی مایع متکی باشد، مشکلاتش بدتر خواهد شد. این موانع شامل نوسانات قیمت و آربیتراژ می‌شود، چرا که آربیتراژ قیمت در بازارهای LNG چیز جدیدی نیست. از نظر تاریخی، قیمت‌های بالای LNG در آسیا باعث شد تا فروشندگان، این منطقه را نسبت به اروپا در اولویت قرار دهند که این روند اکنون تغییر کرده است. از همین روی، آسیا اکنون باید با ریسک نوسان قیمت LNG و افزایش ناگهانی تقاضا از سوی اروپا کنار بیاید. بطوریکه، تاجران در سال‌های اخیر محموله‌های LNG را از آسیا به اروپا منتقل کرده‌اند، زیرا می‌توانند سود بیشتری کسب کنند و اگر تقاضای اروپا برای LNG همچنان بالا بماند، احتمالاً این روند ادامه خواهد یافت.

اختلال در مسیرهای حمل و نقل
به باور کارشناسان، عرضه جدید از بزرگترین تولیدکنندگان LNG جهان، ایالات متحده و قطر، عدم قطعیت را افزایش می‌دهد، زیرا آن‌ها به توانایی دو تولیدکننده سنتی LNG برای افزایش ظرفیت تولید خود اشاره کرد. انتظار می‌رود ظرفیت صادرات LNG آمریکای شمالی بین سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۸ دو برابر شود و از ۱۱.۴ میلیارد فوت مکعب در روز دو سال پیش، به ۲۴.۴ میلیارد فوت مکعب در روز در سال ۲۰۲۸ برسد، البته اگر پروژه‌های در حال ساخت طبق برنامه شروع به کار کنند. همچنین، برنامه‌های تولید LNG قطر شدیدتر است و هدف آن افزایش تولید سالانه از ۷۷ میلیون تن به ۱۲۶ میلیون تن تا سال ۲۰۲۷ و سپس به ۱۴۲ میلیون تن تا ۲۰۳۰ بوده که نشان‌دهنده افزایش تقریباً ۸۰ درصدی ظرفیت تولید است. 
در این میان، یکی از مشکلات بالقوه ناشی از عرضه اضافی می‌تواند اختلال در مسیرهای کشتیرانی باشد. هرچه LNG بیشتری تولید شود و کشورهای بیشتری برای بخش برق خود به آن متکی باشند، احتمال بیشتری وجود دارد که با مشکلات کشتیرانی مواجه شوند. این امر شامل تنگه هرمز بوده که از نظر ژئوپلیتیکی و دخالت کشورهای غربی ناپایدار است و حتی کانال پاناما می‌شود که به دلیل پایین بودن سطح آب، میلیاردها دلار اختلال در کشتیرانی در سال ۲۰۲۴ را به همراه داشت. این کانال کوتاه‌ترین مسیر به آسیا برای صادرکنندگان LNG ایالات متحده است که فروش آن‌ها به ژاپن، چین، کره جنوبی و هند در دهه گذشته رشد چشمگیری داشته است.

تعرفه‌های تجاری ترامپ
فشار دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا بر بسیاری از اعضای انجمن کشورهای جنوب شرقی آسیا (آسه آن) ممکن است این منطقه را به دهه‌ها قرارداد خرید بلندمدت LNG متعهد نگه دارد. در پاسخ به این امر، ویتنام و تایلند اعلام کردند که قصد دارند گاز طبیعی مایع بیشتری از آمریکا وارد کرده تا افزایش تعرفه‌های پیش‌بینی‌شده را جبران کنند. براساس برخی گزارش‌ها؛ ژاپن، کره جنوبی، هند و تایوان نیز از این روند پیروی کرده‌اند. کریستوفر دولمن، متخصص گاز طبیعی مایع آسیا در موسسه اقتصاد انرژی و تحلیل مالی  (IEEFA)، ژاپن را مانع اصلی بر سر راه جاه‌طلبی‌های انرژی پاک آسیای جنوب شرقی می‌داند. به نظر می‌رسد نفوذ ژاپن در منطقه در زمینه گاز طبیعی مایع ، تأمین مالی پروژه‌ها و توسعه زیرساخت‌ها همچنان بدون کاهش ادامه دارد. باید توجه داشت که ژاپن شاخص قیمت‌گذاری LNG در منطقه را در اختیار دارد و به‌طور فعال برای تأثیرگذاری بر سیاست‌های انرژی تلاش می‌کند.

سه واردکنندگان عمده جهان
در این میان، ژاپن بیشتر از سایر کشورهای منطقه به واردات LNG وابسته است. این کشور در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ با پشت سر گذاشتن چین، در صدر ۱۰ واردکننده برتر گاز طبیعی مایع (LNG) جهان قرار گرفت. در بازه مذکور، توکیو تقریباً ۳۲.۸۸ میلیون تن واردات داشت، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال ۲۰۲۴، تقریبا ۳۳.۰۲ میلیون تن بود که نشان‌دهنده کاهش اندک ۰.۴ درصدی است. چین پس از کاهش شدید واردات خود در نیمه اول سال ۲۰۲۵ به ۳۰.۲۶ میلیون تن، در مقایسه با ۳۸.۷۹ میلیون تن در مدت مشابه سال گذشته، جایگاه خود را به عنوان واردکننده برتر گاز طبیعی مایع  در جهان از دست داده است. این امر نشان دهنده کاهش شدید ۲۲ درصدی است که منجر به از دست دادن جایگاه برتر این کشور به ژاپن شده است. داده‌های فصلی نشان می‌دهد که واردات چین در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۵ به ۱۵.۴۱ میلیون تن کاهش یافته است، در حالی که این رقم در سه‌ماهه مشابه سال ۲۰۲۴، نزدیک به ۲۰.۲۳ میلیون تن بوده که کاهش ۲۳.۸ درصدی را نشان می‌دهد. همین روند در سه ماهه دوم سال جاری نیز تکرار شد و واردات از ۱۸.۵۶ میلیون تن به ۱۴.۸۴ میلیون تن کاهش یافت که کاهشی ۲۰ درصدی را نشان می‌دهد. کره جنوبی نیز در نیمه اول سال ۲۰۲۵ جایگاه خود را به عنوان سومین واردکننده بزرگ گاز طبیعی مایع (LNG) حفظ کرد. کل واردات در دوره ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۵ بالغ بر ۲۳.۹۳ میلیون تن بود و در مقایسه با ۲۳.۶۸ میلیون تن در مدت مشابه در سال ۲۰۲۴، نرخ رشد ۱.۱ درصدی را به صورت سالانه نشان می‌دهد. عملکرد سه‌ماهه در این روند تاثیرگذار بود. به طوری که واردات در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۵ به ۱۲.۴۷ میلیون تن کاهش یافته است، در حالی که این رقم در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۴، تقریبا ۱۲.۷۳ میلیون تن بوده که کاهشی ۲ درصدی را نشان می‌دهد.