اقتصادسرآمد- گروه رصد بین‌الملل جامعه اندیشکده‌ها- تنگه هرمز در ادبیات اندیشکده‌های صهیونیستی، صرفا یک گذرگاه دریایی نیست؛ بلکه محل تلاقی امنیت منطقه‌ای، بازار جهانی انرژی، قدرت نظامی ایران، آزادی کشتیرانی و رقابت قدرت‌های بزرگ است. اهمیت آن نیز از پیوند یک موقعیت جغرافیایی محدود با جریان گسترده انرژی و تجارت جهانی ناشی می‌شود. مرور این مجموعه مطالب، چند محور مهم را درباره جایگاه هرمز نشان می‌دهد:

«هرمز» گلوگاه انرژی و اقتصاد جهانی
وابستگی بازارهای جهانی به جریان نفت، فرآورده‌های نفتی و گاز از مسیر هرمز باعث شده هرگونه اختلال در آن، پیامدهایی فراتر از منطقه داشته باشد. حتی بدون انسداد کامل، افزایش ریسک، هزینه بیمه و حمل‌ونقل و نگرانی درباره استمرار کشتیرانی می‌تواند قیمت انرژی و هزینه تجارت را افزایش دهد. بنابراین، «ادراک ریسک» در بازار به اندازه میزان واقعی کاهش عرضه
 اهمیت دارد.

«قدرت ایران» از انسداد تا اختلال
موقعیت جغرافیایی ایران، نزدیکی سواحل به مسیرهای کشتیرانی، موشک‌های ضدکشتی، پهپادها، قایق‌های تندرو و مین‌های دریایی، امکان افزایش هزینه و ریسک عبورومرور را فراهم می‌کند. از این منظر، اهرم هرمز الزاماً به معنای بستن تنگه نیست و ایجاد نااطمینانی یا اختلال محدود نیز می‌تواند اثر اقتصادی داشته باشد. بااین‌حال، وابستگی خود ایران به صادرات نفت و دسترسی دریایی، هرمز را به اهرمی دوطرفه تبدیل می‌کند که استفاده گسترده از آن برای ایران نیز هزینه‌زا خواهد بود.

آمریکا و کشورهای خلیج فارس، میان بازدارندگی و مدیریت بحران
آمریکا همزمان با ضرورت حفظ آزادی کشتیرانی و امنیت انرژی، با هزینه‌های سیاسی و اقتصادی مداخله مستقیم مواجه است. اسکورت کشتی‌ها، پاک‌سازی مین، فشار اقتصادی، مدیریت ذخایر و مذاکره، در کنار گزینه‌های نظامی، بخشی از پاسخ‌های مطرح‌شده‌اند. کشورهای خلیج فارس نیز با وجود منافع مشترک در امنیت انرژی، به دلیل تفاوت در روابط با ایران، میزان وابستگی و نزدیکی به آمریکا، رویکردهای متفاوتی دارند؛ از توسعه مسیرهای جایگزین و تقویت بازدارندگی تا حفظ کانال‌های ارتباطی با تهران.

«هرمز» مسئله‌ای فراتر از جنگ و دریا
بخش دیگری از تحلیل‌ها به حقوق بین‌الملل، آزادی کشتیرانی و صلاحیت دولت‌های ساحلی مربوط است. همزمان، وابستگی چین و اقتصادهای آسیایی به انرژی خلیج فارس، هرمز را به متغیری در رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل کرده است. ازاین‌رو، بحران این آبراه می‌تواند بر سیاست انرژی، ائتلاف‌های منطقه‌ای و میزان حضور آمریکا در منطقه اثر بگذارد.

جمع‌بندی
برآیند این مجموعه نشان می‌دهد که اهمیت هرمز از ترکیب اهمیت جهانی و آسیب‌پذیری جغرافیایی آن شکل می‌گیرد. ایران توانایی اثرگذاری بر امنیت این آبراه را دارد، اما وابستگی اقتصادی خود نیز محدودیت‌هایی برای استفاده گسترده از این ظرفیت ایجاد می‌کند. در مقابل، قدرت‌های خارجی با وجود توان نظامی بیشتر، با هزینه‌های مداخله مواجه‌اند. بنابراین، مسئله اصلی صرفاً «باز یا بسته بودن» هرمز نیست؛ بلکه مدیریت سطح اختلال، استمرار کشتیرانی و جلوگیری از تبدیل بحران دریایی به بحران منطقه‌ای و جهانی است.
پی‌نوشت: این گزارش حاصل رصد و بررسی ۱۹ گزارش منتشرشده از سوی ۳ اندیشکده اسرائیلی درباره تنگه هرمز است که در بازه زمانی ۱ مارس تا ۳۱ جولای ۲۰۲۶ منتشر شده‌اند.