تاریخ انتشار:1405/6/14
باززنده‌سازی سنت ۷۰۰۰ ساله سفال‌گری ساله زنان در پسکرانه خلیج فارس

سرآمد از پیش‌رویداد «چارو» در «بهده -مهرگان» هرمزگان گزارش می‌دهد؛

باززنده‌سازی سنت ۷۰۰۰ ساله سفال‌گری ساله زنان در پسکرانه خلیج فارس

اقتصادسرآمد- بر اساس تحقیقات مردم نگاری و زبان شناسی، «چارو» در زبان فارسی باستان و همچنین فرهنگ عامه محلی، بوم واژه ای به معنای «ساروج» است؛ معادل نوعی سیمان باستانی دست ساخته ایرانیان خردمند که از مصالح بوم آورد این منطقه برای ساخت دستکم ۲۱ نوع ظرف و ابزارآلات کاربردی در زندگی و معیشت خویش استفاده کردند.

به گزارش اقتصادسرآمد، چارو در شهرستان پارسیان استان هرمزگان به فرآیند پخت سفال در موزه های روباز به عنوان یک سنت باستانی چندین هزارساله اطلاق می شود. این آیین باستانی که همراه با شب نشینی و موسیقی محلی نیز انبان و حرکات موزون آیینی ( رقص محلی دسته جمعی و دایره وار دور کوره ای روباز دایره ای شکل به قطر سه متر) در اواخر تابستان و اوایل فصل پاییز( پس از فصل برداشت خرما و پیش از شروع باران برای آغاز زراعت و کشاورزی) بین مردمان دهستان مهرگان و روستای باستانی «بهده» مرسوم بوده است. 
 این دانش بومی پس از چهار دهه فراموشی کامل، خوشبختانه با حمایت های اداره کل میراث فرهنگی هرمزگان و به همت سازمان مردم نهاد توسعه و عمران روستای بهده، زمستان ۱۴۰۴ در قالب جشنواره آیینی چارو (به عنوان رویدادی ثبت تقویم رویدادهای گردشگری کشور) باززنده سازی شد؛ دومین دوره این رویداد نیز قرار است امسال در تاریخ ۱۵ و ۱۶ مهرماه برگزار شود.
 تلاش های صورت گرفته از سوی اعضای سازمان مردم نهاد توسعه و عمران روستای بهده به عنوان نمایندگان جامعه محلی و همچنین گروه پژوهشگران مشاور این سمن با همراهی و مشارکت کارشناسان و مشاوران اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری هرمزگان طی یکسال اخیر برای ثبت این آیین باستانی در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور، گامی مؤثر در صیانت از هویت فرهنگی و تقویت جایگاه گردشگری فرهنگی غرب هرمزگان خواهد بود. 
 در همین رابطه، معاون گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی هرمزگان از برگزاری پیش‌رویداد دومین دوره جشنواره آیینی «چارو» در روستای بهده-مهرگان با هدف باززنده سازی این دانش بومی سفالگری باستانی و انتقال این میراث به نسل‌های جدید خبر داد.
 «سلیم محمدی» با ارایه توضیحاتی بیشتر، اظهار کرد: پس از عملیات برداشت خاک از معدن «پارو» روستای بهده طی هفته نخست شهریورماه و همزمان با فصل اقلیمی برداشت خرما «موسم پاویز»، جمعی از زنان و دختران جامعه محلی با حضور در دفتر سازمان مردم‌نهاد توسعه و عمران روستایی بهده( مجتمع فرهنگی تجاری مهرگان)، فرآیند آماده‌سازی و ساخت ظروف سفالی در حال انقراض را آغاز کردند. 
او افزود: این فعالیت با نظارت کهنسالان حامل دانش بومی «چارو» انجام شد تا ضمن تولید و آماده‌سازی سفال‌ها برای مراحل بعد، زمینه انتقال عملی این دانش و مهارت سنتی به نسل‌های جوان با الگوی کارگاهی و  «استاد-شاگردی» نیز فراهم شود.
 معاون گردشگری هرمزگان عنوان کرد: یکی از جلوه‌های ارزشمند این پیش‌رویداد، حضور کودکان و نوجوانان و علاقه‌مندی آنان به فراگیری این مهارت از نسل‌های پیشین بود؛ به‌گونه‌ای که بانو «بی‌بی فرخنده»، از چهره‌های شناخته‌شده و میراث‌بان دانش بومی سفالگری روستای بهده، در کنار نسل جدید به آموزش و انتقال دقیق این میراث فرهنگی ناملموس پرداخت.
 محمدی با بیان اینکه احیای میراث فرهنگی ناملموس بدون مشارکت جامعه محلی امکان‌پذیر نیست، گفت: مشارکت مستقیم زنان، سالمندان، کودکان و نوجوانان روستا در فرآیند آیینی سفالگری «چارو» نشان می‌دهد که ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی جوامع محلی کرانه ها و پسکرانه های خلیج فارس می‌تواند به بستری برای انتقال دانش بین‌نسلی و در عین حال توسعه گردشگری فرهنگی تبدیل شود.
 به گفته وی، سفالینه های و ظروف سفالی آماده‌شده طی یک ماه آینده توسط بانوان هنرمند در محوطه خانه‌ها و پشت‌بام‌ها در معرض نور مستقیم خورشید قرار می‌گیرند تا به طور کامل خشک شوند و پس از آن، مرحله برپایی کوره روباز و دایره‌ای‌شکل «چارو» اجرا خواهد شد.
 معاون گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی هرمزگان همچنین تصریح کرد:  آیین باستانی «چارو» روزهای ۱۵ و ۱۶ مهرماه ۱۴۰۵ با حضور مردم، علاقه‌مندان و گردشگران برگزار خواهد شد و بخشی از فرآیند سنتی سفالگری منطقه در قالب یک رویداد فرهنگی و گردشگری به نمایش گذاشته خواهد شد.
 محمدی با اشاره به ثبت این رویداد در تقویم رویدادهای ملی گردشگری ایران، گفت: بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، همزمان با این رویداد، کارناوال و فستیوال آیینی به مناسبت جشن باستانی مهرگان در مرکز دهستان مهرگان شهرستان پارسیان برگزار می‌شود.
 او خاطرنشان کرد: برگزاری این رویدادهای آیینی و باززنده سازی دانش های بومی در حال فراموشی مناطق غربی استان هرمزگان در پسکرانه خلیج فارس، فرصتی برای بازشناسی و معرفی میراث فرهنگی و ظرفیت‌های گردشگری روستای بهده و منطقه تاریخی مهرگان است و می‌تواند با تکیه بر مشارکت جامعه محلی، به احیای یکی از میراث‌های در معرض فراموشی و رونق گردشگری فرهنگی منطقه کمک کند.
 معاون گردشگری هرمزگان در پایان تأکید کرد: هدف از برگزاری «چارو» صرفاً اجرای یک آیین نیست، بلکه تلاش می‌شود با احیای فرآیند باستانی سفالگری، دانش بومی زنان منطقه حفظ و به نسل‌های آینده منتقل شود و این میراث کهن، پس از حدود نیم‌قرن فراموشی و کم‌رونقی، بار دیگر در زندگی فرهنگی و اجتماعی جامعه محلی جایگاه خود را پیدا کند. 

برچسب ها : خلیج فارس اقتصادسرآمد هرمزگان سفالگری

اخبار روز
ضمیمه