به گزارش اقتصادسرآمد، گزارش رسانه‌های هندی از جمله فایننشال اکسپرس نشان می‌دهد که پایان معافیت تحریمی آمریکا، اگرچه شرایط فعالیت شرکت‌های هندی در چابهار را دشوارتر کرده، اما موجب تغییر اساسی در نگاه دهلی‌نو به این پروژه نشده است. هند همچنان چابهار را یکی از مهم‌ترین مسیرهای ارتباطی خود با افغانستان، آسیای مرکزی و بازارهای اوراسیایی می‌داند و تلاش دارد جایگاه خود را در این بندر حفظ کند.
اهمیت چابهار برای هند از آنجا ناشی می‌شود که این بندر می‌تواند بخشی از محدودیت‌های جغرافیایی این کشور را کاهش دهد. هند به عنوان یکی از بزرگ‌ترین اقتصادهای جهان، برای دسترسی زمینی به بخش‌هایی از آسیای مرکزی و افغانستان با یک مانع مهم روبه‌رو است؛ چراکه مسیر زمینی پاکستان به دلیل اختلافات سیاسی و امنیتی میان دو کشور، گزینه‌ای پایدار و قابل اتکا برای دهلی‌نو 
محسوب نمی‌شود.
در چنین شرایطی، چابهار به هند امکان می‌دهد از مسیر دریای عمان، خاک ایران و شبکه حمل‌ونقل منطقه‌ای، ارتباط خود را با شمال و غرب آسیا توسعه دهد؛ مسیری که از نگاه تصمیم‌گیران هندی، می‌تواند جایگزینی راهبردی برای افزایش دسترسی این کشور به بازارهای جدید باشد.

پایان معافیت تحریمی؛ چالش جدید برای حضور هند در چابهار
 همکاری هند در بندر چابهار طی سال‌های گذشته یکی از معدود همکاری‌های اقتصادی با ایران بود که به دلیل اهمیت منطقه‌ای و نقش آن در توسعه مسیرهای ارتباطی، از برخی محدودیت‌های تحریمی آمریکا مستثنی شده بود.
این معافیت‌ها به دهلی‌نو اجازه داد تا در توسعه پایانه شهید بهشتی چابهار مشارکت کند و حضور عملیاتی خود را در این بندر افزایش دهد. هند در این دوره علاوه بر سرمایه‌گذاری در تجهیزات بندری، تلاش کرد چابهار را به عنوان یکی از حلقه‌های اصلی اتصال خود به شبکه‌های تجاری منطقه معرفی کند.
اما تغییر شرایط تحریمی، اکنون فعالیت شرکت‌های هندی در ایران را با پیچیدگی‌های بیشتری مواجه کرده است. محدودیت‌های بانکی، دشواری انتقال سرمایه، افزایش هزینه‌های همکاری و نگرانی شرکت‌ها از پیامدهای تحریم‌های ثانویه آمریکا، از جمله چالش‌هایی است که می‌تواند سرعت توسعه همکاری‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، اهمیت چابهار در محاسبات راهبردی هند به اندازه‌ای است که دهلی‌نو حاضر نیست به سادگی از این پروژه کنار بکشد. رویکرد هند نشان می‌دهد که این کشور چابهار را نه یک پروژه کوتاه‌مدت اقتصادی، بلکه بخشی از معماری بزرگ‌تر ارتباطی و ژئوپلیتیکی خود در آسیا می‌بیند.
چابهار؛ حلقه اتصال هند به آسیای مرکزی و اوراسیا
یکی از مهم‌ترین دلایل توجه هند به چابهار، موقعیت جغرافیایی این بندر است. چابهار در ساحل دریای مکران و در نزدیکی مسیرهای مهم دریایی اقیانوس هند قرار دارد؛ موقعیتی که به آن امکان می‌دهد به عنوان یک نقطه اتصال میان مسیرهای دریایی و زمینی عمل کند.
دهلی‌نو معتقد است توسعه این بندر می‌تواند دسترسی هند به افغانستان، آسیای مرکزی، منطقه قفقاز، روسیه و حتی بازارهای اروپایی را تسهیل کند.
این اهمیت زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم هند برای حضور اقتصادی در آسیای مرکزی با یک چالش تاریخی مواجه بوده است. کشورهای این منطقه، برخلاف برخی مناطق دیگر، مسیر دریایی مستقیمی به هند ندارند و توسعه روابط اقتصادی با آنها نیازمند ایجاد شبکه‌های حمل‌ونقل جایگزین است.
چابهار در این میان برای هند یک مزیت مهم ایجاد می‌کند؛ زیرا امکان اتصال یک قدرت اقتصادی جنوب آسیا به فضای اقتصادی اوراسیا را فراهم می‌سازد.

قرارداد ۱۰ ساله؛ نشانه نگاه بلندمدت هند به چابهار
نگاه بلندمدت هند به چابهار در اردیبهشت ۱۴۰۳ با امضای قرارداد بهره‌برداری ۱۰ ساله از پایانه شهید بهشتی این بندر بار دیگر آشکار شد. بر اساس این قرارداد، شرکت هندی India Ports Global Limited (IPGL) مسئولیت بهره‌برداری از این پایانه را بر عهده گرفت.
امضای این توافق در شرایطی انجام شد که فضای سیاسی و اقتصادی پیرامون ایران با محدودیت‌های متعددی روبه‌رو بود؛ موضوعی که نشان می‌دهد دهلی‌نو همچنان ارزش راهبردی چابهار را بالاتر از ملاحظات کوتاه‌مدت اقتصادی ارزیابی می‌کند.
ازنگاه هند، یک بندر زمانی اهمیت واقعی پیدا می‌کند که به یک شبکه گسترده‌تر حمل‌ونقلی متصل شود؛ به همین دلیل، چابهار برای دهلی‌نو بخشی از یک برنامه بزرگ‌تر برای توسعه کریدورهای منطقه‌ای است.

چابهار و کریدور شمال ـ جنوب؛ مسیر هند برای ورود به قلب اوراسیا
یکی از مهم‌ترین اهداف هند از توسعه حضور خود در چابهار، اتصال این بندر به کریدور بین‌المللی شمال ـ جنوب (INSTC) است. این کریدور قرار است هند را از طریق ایران به دریای خزر، روسیه، کشورهای قفقاز و در نهایت بازارهای اروپایی متصل کند.
اهمیت این مسیر برای هند تنها در کاهش زمان حمل کالا خلاصه نمی‌شود. دهلی‌نو با توسعه چنین مسیرهایی به دنبال آن است که وابستگی خود به مسیرهای محدود موجود را کاهش دهد و نقش فعال‌تری در شکل‌دهی به شبکه‌های تجارت جهانی داشته باشد.
به عبارت دیگر، چابهار می‌تواند هند را از یک بازیگر عمدتاً دریایی، به بازیگری مؤثر در کریدورهای ترکیبی دریایی ـ زمینی تبدیل کند.

هند میان واشنگتن و تهران؛ یک موازنه پیچیده ژئوپلیتیکی
تداوم حضور هند در چابهار در شرایطی دنبال می‌شود که دهلی‌نو باید میان دو ضرورت مهم سیاست خارجی خود تعادل برقرار کند.
از یک سو، هند در سال‌های اخیر روابط خود با آمریکا را به شکل قابل توجهی توسعه داده است. همکاری‌های دفاعی، فناوری، سرمایه‌گذاری و همچنین نگرانی مشترک دو کشور درباره افزایش نفوذ چین، باعث شده واشنگتن به یکی از شرکای مهم راهبردی دهلی‌نو تبدیل شود.
از سوی دیگر، هند نمی‌تواند نقش ایران را در محاسبات منطقه‌ای خود نادیده بگیرد. موقعیت جغرافیایی ایران، دسترسی این کشور به آسیای مرکزی و قرار گرفتن در مسیر کریدورهای منطقه‌ای، ایران را برای راهبرد اتصال هند به اوراسیا به یک شریک مهم تبدیل کرده است.
بنابراین، مسئله چابهار برای هند صرفاً یک تصمیم اقتصادی نیست؛ بلکه بخشی از تلاش این کشور برای حفظ استقلال راهبردی و ایجاد توازن میان روابط خود با قدرت‌های بزرگ است.

چابهار و گوادر؛ رقابت دو بندر یا رقابت دو راهبرد؟
تحلیل جایگاه چابهار بدون توجه به نقش چین و بندر گوادر پاکستان کامل نخواهد بود.
چین طی سال‌های گذشته با توسعه بندر گوادر و اجرای کریدور اقتصادی چین ـ پاکستان (CPEC)، حضور اقتصادی و راهبردی خود را در منطقه دریای عمان افزایش داده است.
گوادر برای چین تنها یک بندر تجاری نیست؛ این بندر بخشی از شبکه گسترده ابتکار کمربند و راه محسوب می‌شود و به پکن امکان می‌دهد مسیرهای ارتباطی جدیدی برای اتصال غرب چین به آب‌های آزاد ایجاد کند.
در مقابل، چابهار برای هند فرصتی است تا حضور خود را در منطقه تقویت کرده و مسیر مستقلی برای اتصال به آسیای مرکزی و اوراسیا ایجاد کند.
به همین دلیل، رقابت میان چابهار و گوادر را نمی‌توان صرفاً رقابت دو بندر دانست؛ این رقابت بخشی از رقابت گسترده‌تر بر سر آینده مسیرهای تجارت، انرژی و نفوذ اقتصادی در آسیاست.

آینده حضور هند در چابهار؛ از بندر تا توسعه پسکرانه
با وجود فشارهای تحریمی و چالش‌های سیاسی، شواهد نشان می‌دهد هند همچنان چابهار را یکی از پروژه‌های مهم اتصال منطقه‌ای خود می‌داند.
با این حال، بهره‌برداری کامل از ظرفیت چابهار نیازمند فراتر رفتن از توسعه اسکله و تجهیزات بندری است. تجربه جهانی نشان داده است که موفقیت یک بندر زمانی تضمین می‌شود که با شبکه‌های ریلی و جاده‌ای، مناطق لجستیکی، صنایع مرتبط و اقتصاد محلی پیوند بخورد.
از این منظر، آینده نقش هند در چابهار می‌تواند به سمت مشارکت بیشتر در توسعه زیرساخت‌های پسکرانه، ایجاد مراکز لجستیکی و تقویت زنجیره‌های ارزش منطقه‌ای حرکت کند.

پژوهش تفصیلی پرتال حمل‌ونقل درباره راهبرد هند در چابهار
با توجه به ابعاد گسترده موضوع و پرسش‌های باقی‌مانده درباره دلایل بنیادین حضور هند در چابهار، جایگاه این بندر در راهبرد کلان دهلی‌نو، نسبت آن با رقابت هند و چین، نقش چابهار در آینده کریدورهای منطقه‌ای و ظرفیت‌های همکاری هند در توسعه سواحل مکران، پرتال حمل‌ونقل در ادامه یک پژوهش تحلیلی مستقل را به بررسی عمیق این موضوع اختصاص خواهد داد.
این پژوهش با بررسی اسناد رسمی دولت هند، دیدگاه مراکز مطالعاتی و پژوهشی این کشور، تحلیل‌های دانشگاهی و مطالعات راهبردی حوزه حمل‌ونقل و امنیت منطقه‌ای، تلاش خواهد کرد به این پرسش پاسخ دهد که چابهار در نقشه آینده هند چه جایگاهی دارد و دهلی‌نو تا چه اندازه حاضر است برای حفظ و توسعه این مسیر سرمایه‌گذاری کند.