طیبه باشتی در گفت‌وگو با اقتصادسرآمد اظهار داشت: رویکرد بهره‌وری در شیلات بر این اصل استوار است که عملکرد بخش را نه تنها با حجم تولید، بلکه با میزان مصرف عوامل تولید و بازده حاصل از آنها بسنجیم. بر همین اساس و در چارچوب برنامه ارتقای بهره‌وری بخش کشاورزی، شاخص‌های اختصاصی بهره‌وری به‌عنوان یکی از مبانی ارزیابی عملکرد، در فرآیند برنامه‌ریزی و پایش فعالیت‌های شیلاتی تعریف شده است.
وی افزود: این شاخص‌ها در دو گروه دنبال می‌شوند؛ نخست شاخص‌هایی که هدف‌گذاری آنها مستقیماً از احکام برنامه هفتم پیشرفت استخراج شده است، مانند بهره‌وری فیزیکی آب، عملکرد در واحد سطح، سهم ارزش افزوده فرآوری از ارزش افزوده بخش و نرخ انطباق محصول با استاندارد سلامت؛ و دوم شاخص‌هایی که هدف‌گذاری آنها در سطح بخش تعیین شده است، از جمله ضریب تبدیل خوراک، ضایعات پس از برداشت و اندازه متوسط واحد بهره‌برداری.
باشتی ادامه داد: با وجود محدودیت اعتبارات، در بسیاری از شاخص‌های عملکردی به مقادیر پیش‌بینی‌شده دست یافته‌ایم؛ تجربه‌ای که نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از رشد تولید می‌تواند از طریق مدیریت بهتر منابع، اصلاح روش‌ها، بهره‌گیری از فناوری و افزایش کارایی ظرفیت‌های موجود محقق شود.
وی با اشاره به شاخص‌های حوزه آبزی‌پروری گفت: تولید در واحد سطح، بهره‌وری فیزیکی آب، ضریب تبدیل خوراک و میزان تلفات، مهم‌ترین شاخص‌های سنجش بهره‌وری در این حوزه‌اند و بهبود آنها هم‌زمان به افزایش تولید و کاهش هزینه‌ها می‌انجامد. در همین چارچوب، توسعه سیستم‌های بازچرخانی آب، آبزی‌پروری تلفیقی با کشاورزی و بهره‌گیری از استخرهای دومنظوره، ارتقای مراکز اصلاح‌نژاد و تکثیر مولدین، توسعه مکانیزاسیون و بهینه‌سازی کیفیت خوراک به‌عنوان برنامه‌های اجرایی سازمان تعریف شده است.
الگوی بهینه تولید آبزیان؛ مبنای استفاده بهتر از منابع
مدیرکل برنامه و بودجه سازمان شیلات ایران با اشاره به ابلاغ الگوی بهینه تولید آبزیان گفت: این الگو یکی از سه الگوی کشت ابلاغ‌شده از سوی وزیر جهاد کشاورزی است و چارچوبی روشن برای هدایت تولید متناسب با ظرفیت‌های مناطق مختلف کشور فراهم می‌کند؛ تدوین و اجرای آن در سند بهره‌وری بخش نیز از تکالیف سازمان شیلات ایران به شمار می‌رود.
وی افزود: توجه به شرایط اقلیمی، منابع آب، ظرفیت‌های طبیعی، زیرساخت و بازار در انتخاب نوع و روش تولید، زمینه استفاده بهتر از منابع و افزایش بازده فعالیت‌های شیلاتی را فراهم می‌کند.
باشتی درباره کاهش ضایعات اظهار داشت: بخش مهمی از بهره‌وری در حلقه‌های پس از تولید شکل می‌گیرد؛ از این‌رو تجهیز شناورهای صیادی به سیستم‌های برودتی، تکمیل زنجیره سرد در مزارع و اسکله‌های صیادی، استانداردسازی روش‌های صید و توسعه مدیریت مشارکتی ماهیگیری با هدف پایداری منابع، در برنامه بهره‌وری بخش پیش‌بینی شده است.
وی نقش دانش و فناوری را کلیدی دانست و گفت: شناسایی واحدهای موفق و انتقال تجربه آنها به سایر بهره‌برداران، یکی از کم‌هزینه‌ترین راه‌های کاهش فاصله عملکردی در بخش است و مزارع الگویی می‌توانند در انتشار روش‌های نوین تولید نقش مؤثری ایفا کنند.
باشتی با اشاره به اهداف برنامه هفتم پیشرفت و سند ملی امنیت غذایی تصریح کرد: افزایش تولید آبزیان تنها در صورت همراهی با ارتقای بهره‌وری معنا پیدا می‌کند. شیلات ظرفیت مهمی برای تأمین پروتئین مورد نیاز کشور دارد و این ظرفیت زمانی پایدار خواهد ماند که تولید با مدیریت منابع و کاهش اتلاف همراه شود.
وی توسعه دریامحور را فرصتی برای ارتقای بهره‌وری دانست و افزود: گسترش فعالیت‌هایی مانند پرورش ماهی در قفس، به‌کارگیری فناوری‌های نوین، بهسازی و تجهیز واحدهای فرآوری و تکمیل زنجیره ارزش، در صورت اجرای متناسب با ظرفیت‌های هر منطقه، به افزایش تولید و ارزش افزوده بخش منتهی خواهد شد.
مدیرکل برنامه و بودجه سازمان شیلات ایران خاطرنشان کرد: تحقق این اهداف بدون توجه به مخاطرات ممکن نیست؛ تغییرات اقلیمی، نوسان قیمت نهاده‌ها، فرسودگی زیرساخت‌ها، بیماری‌های ناشی از تغییر شرایط محیطی و تأخیر در تأمین منابع مالی از جمله ریسک‌هایی است که در سند بهره‌وری شناسایی شده و برای مدیریت آنها تدابیر سیاستی و همکاری بین‌دستگاهی پیش‌بینی شده است.
باشتی با تاکید بر اینکه بهره‌وری باید از یک شاخص آماری به یک معیار تصمیم‌گیری ارتقا یابد، گفت: هنگامی که میزان تولید در کنار منابع مصرف‌شده سنجیده شود، ظرفیت‌های قابل بهبود دقیق‌تر شناسایی می‌شود و مسیر توسعه شیلات به سمت تولید بیشتر با مصرف بهینه‌تر منابع هدایت خواهد شد.