به گزارش اقتصادسرآمد، با این‌همه، در جزایر خلیج فارس میان «برگزاری رویداد» و «مدیریت آن به‌مثابه یک محصول گردشگری» فاصله‌ای جدی وجود دارد که مسئله، کمبود رویداد نیست؛ نبود نظامی تخصصی برای طراحی رویداد، جذب گردشگر و تبدیل سفر به ارزش اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی برای
 مقصد است.
جزیره قشم نمونه‌ای گویا برای بررسی این خلأ است که جزیره‌ای با میراث طبیعی، ژئولوژیک، دریایی، فرهنگی و ناملموس که در قالب ژئوپارک جهانی یونسکو، مشارکت جامعه محلی و توسعه پایدار را در کانون خود دارد و با جنگل‌های حرا، میراث دریایی، موسیقی بومی، صنایع‌دستی و دانش محلی، بخشی از این ظرفیت‌اند.

 مسئله، «تعداد رویداد» نیست
افزایش شمار جشنواره‌ها لزوماً به معنای توسعه گردشگری نیست و ممکن است رویدادی با استقبال چشمگیر برگزار شود، اما بیشتر شرکت‌کنندگان ساکنان همان مقصد باشند و هیچ تقاضای تازه‌ای برای سفر شکل نگیرد و در مقابل، یک رویداد کوچک و تخصصی می‌تواند گردشگر بیرونی جذب کند، اقامت و هزینه‌کرد واقعی ایجاد کند، کسب‌وکارهای محلی را فعال سازد و تصویری متمایز از مقصد بسازد.
از همین‌رو باید میان سه مفهوم مرزبندی کرد «مراسم، رویداد، و محصول گردشگری» مراسم برگزار می‌شود؛ رویداد مدیریت می‌شود؛ اما محصول گردشگری باید طراحی، بازاریابی، عرضه و ارزیابی شود و خطا درست همان‌جاست که از یک مراسم، انتظار عملکرد یک محصول گردشگری داشته باشیم.
جزیره قشم؛ آزمایشگاهی طبیعی برای گردشگری رویدادمحور
تنوع میراث فرهنگی و طبیعی قشم، امکان تولید رویدادهایی را فراهم می‌کند که از هویت واقعی مقصد برمی‌خیزند، نه از الگوهای مصنوعی و بی‌ربط به فرهنگ محلی باشد که در این میان نوروز صیاد، جشنواره‌های روستاهای ژئوپارک و برنامه‌های مرتبط با میراث دریایی، آب، موسیقی، صنایع‌دستی و محیط‌زیست نشان می‌دهند این ظرفیت در جزیره وجود دارد؛ گزارش‌های ژئوپارک نیز از جشنواره‌های روستایی و میراث فرهنگی، بازی‌های محلی، جشنواره آب و صدا، و رویدادهای متعدد در روستاهای قشم خبر داده‌اند و چالش اصلی، تبدیل این ظرفیت‌های پراکنده به یک «سبد منسجم از محصولات گردشگری» است و نه تولید رویداد بیشتر است.

میراث ناملموس، ماده خام رویداد است؛ نه دکور آن
آیین‌های صیادان، موسیقی، غذا، پوشش، زبان و گویش، بازی‌های محلی، مهارت‌های دریایی، صنایع‌دستی و روایت‌های تاریخی، سرمایه فرهنگی مقصد به شمار می‌روند، اما اگر این عناصر تنها برای چند ساعت بازسازی و به‌نمایش گذاشته شوند، به‌جای حفاظت از میراث زنده، به نمایشی مناسبتی و سطحی فروکاسته می‌شوند.
رویداد مطلوب باید میان میراث، جامعه محلی، گردشگر، اقتصاد و حفاظت، پیوند برقرار کند و به همین دلیل، متخصص رویداد در قشم و دیگر جزایر خلیج فارس، در کنار مهارت اجرایی، به دانش مدیریت میراث و گردشگری نیز نیازمند است.

چرا جزیره به مدلی متفاوت از مدیریت رویداد نیاز دارد؟
جزیره با مقصدهای خشکی تفاوت بنیادین دارد و محدودیت دسترسی، ظرفیت محدود اقامت، وابستگی به حمل‌ونقل هوایی و دریایی، آسیب‌پذیری محیط‌زیست، و منابع محدود آب و انرژی، اهمیت «ظرفیت پذیرش مقصد» را چندبرابر می‌کند و در نتیجه، منطق «هرچه گردشگر بیشتر، بهتر» در جزیره همیشه صادق نیست  و با برگزاری رویدادی بزرگ در زمان تکمیل ظرفیت اقامت، می‌تواند به افزایش قیمت، اختلال حمل‌ونقل، نارضایتی جامعه محلی و فشار بر منابع بینجامد، متخصص رویداد، پس، باید هم‌زمان با ظرفیت مقصد، زیرساخت، محیط‌زیست و مدیریت ریسک آشنا باشد.

رویداد به‌مثابه ابزار مدیریت فصل‌پذیری
رویداد می‌تواند فصل‌پذیری گردشگری را کاهش دهد و به شرط آنکه در دوره‌های کم‌تقاضا و بر پایه تحلیل بازار طراحی شود و در این حالت، ظرفیت خالی اقامتگاه‌ها، رستوران‌ها، حمل‌ونقل و خدمات گردشگری فعال می‌شود، بی‌آنکه فشار تازه‌ای بر دوره‌های اوج سفر وارد شود.
تقویم حرفه‌ای رویداد باید پاسخگوی این باشد که چه زمانی تقاضای گردشگری کاهش می‌یابد؟ کدام بازار هدف در آن بازه امکان سفر دارد؟ چه نوع رویدادی برای آن بازار جذاب است؟ ظرفیت اقامت و خدمات مقصد چقدر است؟ جامعه محلی چه خدماتی می‌تواند عرضه کند؟ رویداد چه ارزش اقتصادی و اجتماعی می‌آفریند؟ و مقصد حرفه‌ای، به‌جای فهرست مناسبت‌ها، به «سبد رویدادها» نیاز دارد، رویدادهای شاخص مقصد، رویدادهای میراثی-فرهنگی، رویدادهای تخصصی، رویدادهای جامعه‌محور و رویدادهای کوچک و دوره‌ای سبدی که نباید یک‌اندازه، یک‌شکل یا تک‌مخاطب باشد.

جامعه محلی، ذی‌نفع اصلی رویداد
یکی از نقاط قوت مدل ژئوپارک قشم، تأکید بر مشارکت جامعه محلی است و جامعه نباید صرفاً مجری یا تماشاگر رویداد باشد؛ باید در طراحی، اجرا و بهره‌مندی از آن نیز نقش داشته باشد و در یک رویداد جامعه‌محور، گردشگر برای اقامت، غذا، صنایع‌دستی، موسیقی، بازدید از کارگاه‌ها و تجربه فعالیت‌های محلی هزینه می‌کند؛ در این حالت، رویداد به زنجیره‌ای از فرصت اقتصادی برای مقصد بدل می‌شود.
جشنواره گردشگری روستای سهیلی، جشنواره آب و آوا در سلخ، و برنامه‌های «قشم بوم» نشان می‌دهند روستاها می‌توانند بخشی از شبکه گردشگری جزیره باشند و با گام بعدی، پیوند این رویدادهای پراکنده به یک تقویم یکپارچه است تا به‌جای برنامه‌های منفرد، شبکه رویدادهای جزیره شکل بگیرد.

جزایر خلیج فارس؛ یک منطقه، چند الگوی متفاوت
برای همه جزایر نمی‌توان نسخه‌ای واحد پیچید، جزیره کیش با زیرساخت گردشگری و سابقه میزبانی رویدادهای ورزشی، ظرفیت بیشتری برای رویدادهای بزرگ، تجاری و ورزشی دارد؛ جزیره قشم، در مقابل، بر میراث طبیعی، ژئوتوریسم، جوامع روستایی، میراث دریایی، آیین‌ها و فرهنگ محلی تکیه دارد و این تفاوت نشان می‌دهد مدیریت رویداد باید بر پایه ویژگی‌های هر مقصد طراحی شود، نه با الگوبرداری مستقیم از جزیره‌ای برای جزیره دیگر باشد.

متخصص رویداد در مقصد جزیره‌ای؛ چه کسی است؟
کارشناس رویداد گردشگری صرفاً نیروی اجرایی نیست؛ باید با مدیریت مقصد، برای هماهنگی رویداد با راهبرد گردشگری، بازاریابی گردشگری، برای تعیین بازار هدف و ایجاد تقاضای سفر، مدیریت میراث فرهنگی، برای پیشگیری از تحریف میراث ناملموس، اقتصاد گردشگری، برای سنجش هزینه، درآمد و اثر اقتصادی، مشارکت جامعه محلی، برای توزیع عادلانه منافع، محیط‌زیست و ظرفیت تحمل مقصد، ارتباطات و رسانه، برای ساخت روایت و برند، مدیریت ریسک و بحران، برای کنترل ازدحام، شرایط جوی، حمل‌ونقل و حوادث آشنا باشد و به همین دلیل، «مسئول برگزاری مراسم» با «مدیر رویداد گردشگری» یکی نیست.

رویداد باید دانش تولید کند
هر رویداد پس از پایان باید ارزیابی شود که چند گردشگر آمدند؟ از کجا آمدند؟ چقدر اقامت و هزینه کردند؟ کدام کسب‌وکارها سود بردند؟ چه مشکلاتی پیش آمد؟ و با این داده‌ها باید به تصمیم‌های سال بعد بدل شوند. برنامه‌های آموزشی ژئوپارک قشم درباره گردشگری، قوانین تور، فرهنگ و کسب‌وکار، نشان می‌دهد ظرفیت ساخت یک نظام دانش محلی وجود دارد؛ گام بعدی، پیوند این دانش با مدیریت حرفه‌ای رویداد است.

ریشه مسئله؛ فقدان حکمرانی رویداد
مسئله را نباید تنها در کمبود کارشناس خلاصه کرد، مشکل عمیق‌تر، فقدان حکمرانی رویداد است و روشن نیست چه نهادی مسئول سیاست‌گذاری، طراحی، اجرا، ارزیابی و جمع‌آوری داده است، و چه کسی نتایج رویداد را به سیاست‌های سال بعد ترجمه می‌کند و تا شکل‌گیری این زنجیره، رویدادهای متعدد برگزار می‌شوند، اما تجربه و داده آن‌ها هرگز به سرمایه سازمانی مقصد بدل نمی‌شود.

سخن پایانی
جزایر خلیج فارس برای توسعه گردشگری رویدادمحور، بیش از آنکه به رویدادهای بیشتر نیاز داشته باشند، به رویدادهای هوشمندتر نیاز دارند. جزیره قشم نشان می‌دهد مواد اولیه این مدل موجود است و با میراث دریایی، فرهنگ محلی، موسیقی، آیین‌ها، روستاها، ژئوپارک، و جامعه‌ای که حامل بخش مهمی از این میراث است و با چالش اصلی، ساختن نظامی است که این ظرفیت‌ها را به سبدی حرفه‌ای، پایدار و اقتصادی از محصولات گردشگری بدل کند.
رویداد باید طراحی شود، نه فقط برگزار؛ بازار هدف داشته باشد، نه فقط مخاطب؛ گردشگر و درآمد بیافریند، نه صرفاً جمعیت و هزینه؛ میراث را تقویت کند، نه فقط بازنمایی؛ جامعه محلی را توانمند سازد؛ و پس از پایان، داده و دانش برجای بگذارد.
برای جزایر خلیج فارس  از قشم تا کیش، آینده گردشگری رویدادمحور را تعداد جشنواره‌ها تعیین نمی‌کند؛ کیفیت طراحی، حکمرانی، مشارکت محلی، و توان تبدیل رویداد به ارزش پایدار مقصد، تعیین‌کننده است. اینجاست که «رویدادسازی» باید جای خود را به «مدیریت علمی رویداد و مقصدسازی» بدهد.