به گزارش اقتصادسرآمد، سفر هیأت رسانه‌ای کشورهای عضو و شریک بریکس به هند در روزهایی انجام شد که دهلی نو میزبان رهبران کشورهای این مجموعه بود؛ اما برای خبرنگاران حاضر در این هیأت، بریکس تنها در سالن‌های اجلاس و پشت میزهای مذاکره خلاصه نشد.

از خیابان‌های دهلی نو تا مراکز اقتصادی بمبئی، از گفت‌وگو درباره تاب‌آوری زیرساخت‌ها تا تماشای صنایع دستی ایران، هند، چین و دیگر کشورهای عضو و شریک، این سفر فرصتی بود تا بخشی از واقعیت‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هند و ظرفیت‌های همکاری در بریکس از نزدیک دیده شود.

سفری فراتر از سالن اجلاس

هجدهمین اجلاس سران بریکس ۲۲ و ۲۳ شهریورماه در دهلی نو برگزار شد و هند در سال ریاست خود، شعار «ساختن برای تاب‌آوری، نوآوری، همکاری و پایداری» را در مرکز برنامه‌های این گروه قرار داد.

انتخاب این شعار نشان می‌داد که برنامه ریاست هند تنها به مسائل سیاسی و دیپلماتیک محدود نیست و موضوعاتی همچون اقتصاد، فناوری، زیرساخت، توسعه پایدار و ارتباط میان مردم نیز در دستور کار قرار دارد.

برای خبرنگارانی که از کشورهای مختلف عضو و شریک بریکس به هند سفر کرده بودند، همین رویکرد در برنامه رسانه‌ای سفر نیز قابل مشاهده بود. آنان علاوه بر پوشش برنامه‌های رسمی اجلاس، از مراکز اقتصادی و مالی و مجموعه‌های مرتبط با زیرساخت بازدید کردند و در برنامه‌های فرهنگی حضور یافتند.

در واقع، تجربه بریکس برای اعضای این هیأت از پشت درهای سالن اجلاس آغاز نشد و در همان‌جا نیز پایان نیافت؛ بلکه در خیابان‌ها، مراکز اقتصادی، بازارها و برنامه‌های فرهنگی هند ادامه پیدا کرد.

بمبئی؛ اقتصاد در قاب نزدیک

در میان مقاصد این سفر، بمبئی جایگاه ویژه‌ای داشت؛ شهری که یکی از مهم‌ترین مراکز اقتصادی و مالی هند به شمار می‌رود.

برای بسیاری از اعضای هیأت رسانه‌ای، حضور در بمبئی تنها یک سفر شهری یا گردشگری نبود، بلکه فرصتی برای مشاهده نزدیک بخشی از ساختار اقتصادی هند بود؛ اقتصادی که در مباحث مطرح‌شده در اجلاس بریکس نیز جایگاه مهمی داشت.

موضوعاتی همچون افزایش تجارت میان کشورهای عضو، سرمایه‌گذاری، همکاری‌های مالی و کاهش موانع مبادلات اقتصادی، از جمله محورهایی بود که در چارچوب مباحث بریکس مورد توجه قرار گرفت.

از این منظر، اگر دهلی نو محل طرح دیدگاه‌ها و سیاست‌های رهبران بود، بمبئی فرصتی فراهم کرد تا خبرنگاران بخشی از ظرفیت اقتصادی هند را در میدان واقعی و در بستر یک شهر بزرگ و پرتحرک مشاهده کنند.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر روشن می‌شود که بریکس امروز دیگر محدود به ترکیب اولیه خود نیست و با گسترش اعضا و شرکا، به مجموعه‌ای گسترده‌تر تبدیل شده است؛ مجموعه‌ای که بخش قابل توجهی از جمعیت و اقتصاد جهان را دربر می‌گیرد.

وقتی تاب‌آوری به مسئله‌ای واقعی تبدیل می‌شود

یکی دیگر از محورهای قابل توجه این سفر رسانه‌ای، موضوع زیرساخت‌های تاب‌آور در برابر بلایای طبیعی بود.

اعضای هیأت رسانه‌ای بریکس در جریان این برنامه با مقامات ائتلاف هند برای زیرساخت‌های تاب‌آور در برابر بلایا دیدار کردند؛ مجموعه‌ای که بر ضرورت افزایش مقاومت زیرساخت‌های حیاتی در برابر مخاطرات طبیعی تأکید دارد.

در این دیدار، خسارت‌های ناشی از بلایای طبیعی به زیرساخت‌های جهان مورد توجه قرار گرفت و اعلام شد که این خسارت‌ها سالانه به حدود ۸۰۰ میلیارد دلار می‌رسد.

این مسئله برای کشوری مانند هند اهمیت مضاعف دارد؛ کشوری پهناور که با مجموعه‌ای از مخاطرات طبیعی از جمله سیل، طوفان و موج‌های گرما روبه‌رو است و حفاظت از جاده‌ها، شبکه‌های انرژی، ارتباطات، تأسیسات آب و دیگر زیرساخت‌های حیاتی آن، بخشی جدایی‌ناپذیر از روند توسعه به شمار می‌رود.

از همین منظر، موضوع تاب‌آوری می‌تواند یکی از زمینه‌های همکاری عملی میان کشورهای بریکس باشد؛ چرا که بسیاری از اعضای این مجموعه نیز با مخاطرات مشابه و ضرورت حفاظت از زیرساخت‌های خود مواجه هستند.

در این چارچوب، «تاب‌آوری» صرفاً یک مفهوم در اسناد و شعارهای رسمی نیست، بلکه موضوعی است که با زندگی روزمره مردم، امنیت زیرساخت‌ها و آینده توسعه کشورهای جنوب جهانی ارتباط مستقیم دارد.

بازار بریکس؛ جایی که فرهنگ‌ها با هم گفت‌وگو کردند

اما شاید متفاوت‌ترین بخش سفر رسانه‌ای بریکس، جایی بود که سیاستمداران و اقتصاددانان جای خود را به صنعتگران و هنرمندان دادند.

«بازار بریکس» در دهلی نو از ۱۹ تا ۲۴ شهریورماه برگزار شد و مجموعه‌ای از صنایع دستی، هنرهای سنتی، منسوجات و محصولات فرهنگی کشورهای عضو و شریک بریکس را گردهم آورد.

این بازار، تصویری متفاوت از بریکس ارائه می‌کرد؛ تصویری که در آن خبری از میزهای مذاکره و بیانیه‌های سیاسی نبود و به جای آن، رنگ‌ها، نقش‌ها، پارچه‌ها و صنایع دستی کشورها در کنار یکدیگر قرار گرفته بودند.

بازار بریکس از این منظر می‌توانست نمونه‌ای از پیوند ملت‌ها از مسیر فرهنگ باشد؛ عرصه‌ای که نشان می‌دهد همکاری میان کشورهای این مجموعه فقط در سطح دولت‌ها و نهادهای رسمی تعریف نمی‌شود و ارتباط میان مردم نیز می‌تواند بخشی از این همکاری باشد.

از رشت و سیستان و بلوچستان تا کشمیر و چین

در بخش ایران، رشتی‌دوزی به عنوان یکی از هنرهای سنتی شمال کشور در کنار صنایع دستی سیستان و بلوچستان، جلوه‌ای از تنوع فرهنگی ایران را به نمایش گذاشته بود.

در بخش‌های دیگر بازار نیز صنایع دستی قزاقستان، هنرهای سنتی هند و کشمیر و صنایع دستی چین در کنار یکدیگر قرار گرفته بودند.

در غرفه قزاقستان، محصولاتی از چرم، چوب، نمد و دیگر مواد سنتی عرضه شده بود؛ آثاری که در بسیاری موارد ریشه در فرهنگ و سبک زندگی مردم این کشور داشتند.

در بخش هند، هنر سنتی کشمیر، به‌ویژه «پاپیه‌ماشه»، توجه بازدیدکنندگان را به خود جلب می‌کرد؛ هنری ظریف که در آن ظروف و اشیای تزئینی با نقاشی‌های دقیق و رنگارنگ آراسته می‌شوند.

چین نیز هنر بافت بامبو را به نمایش گذاشته بود؛ هنری با سابقه‌ای طولانی که در عین حفظ ریشه‌های سنتی خود، با نیازهای بازار امروز نیز پیوند خورده و در تولید محصولات تزئینی و کاربردی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

برای خبرنگاران حاضر در این بازار، این بخش از سفر فرصتی بود تا بریکس را نه فقط در قالب آمارهای اقتصادی، اسناد همکاری و مواضع سیاسی، بلکه در قالب زندگی، هنر و فرهنگ مردم کشورهای عضو و شریک ببینند.

رسانه؛ حلقه‌ای میان ملت‌ها

خود هیأت رسانه‌ای بریکس نیز بخشی از همین ارتباط میان ملت‌ها بود.

خبرنگارانی از کشورهای مختلف که برای پوشش هجدهمین اجلاس سران بریکس در هند گردهم آمده بودند، در طول این سفر علاوه بر پوشش نشست‌ها و دیدارهای رسمی، تجربیات مشترکی از یکدیگر به دست آوردند.

گفت‌وگو میان خبرنگاران کشورهای مختلف، فرصتی بود برای آشنایی با نگاه‌های متفاوت رسانه‌ای به تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی؛ نگاه‌هایی که اگرچه از کشورهای مختلف می‌آمدند، در موضوعاتی همچون توسعه، تجارت، فرهنگ، فناوری و آینده نظم جهانی با یکدیگر نقاط تماس فراوان داشتند.

این ارتباط رسانه‌ای در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بریکس در سال‌های اخیر گسترش یافته و نقش کشورهای جنوب جهانی در مباحث مربوط به اقتصاد و ساختارهای بین‌المللی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.

پایان سفر؛ آغاز روایت

اکنون که سفر هیأت رسانه‌ای بریکس به روزهای پایانی خود نزدیک شده است، خبرنگاران این هیأت هند را تنها با تصاویری از سالن اجلاس ترک نمی‌کنند.

از دهلی نو تا بمبئی، از نشست‌های رسمی تا مراکز اقتصادی، از گفت‌وگو درباره زیرساخت‌های تاب‌آور تا بازار صنایع دستی، این سفر تصویری چندلایه از هند و بریکس ارائه کرد؛ تصویری که در آن سیاست، اقتصاد، زیرساخت، فرهنگ و ارتباط میان مردم در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.

هند در دوره ریاست خود تلاش کرده است مفهوم «تاب‌آوری، نوآوری، همکاری و پایداری» را در کانون برنامه‌های بریکس قرار دهد و در همین چارچوب، موضوعاتی همچون اقتصاد، انرژی، فناوری، زیرساخت و همکاری میان مردم در کنار مسائل سیاسی و دیپلماتیک مورد توجه قرار گرفته‌اند.

برای هیأت رسانه‌ای نیز پایان سفر به معنای پایان روایت نیست. خبرنگاران با مجموعه‌ای از دیدارها، گفت‌وگوها، تجربه‌ها و تصاویر به کشورهای خود بازمی‌گردند؛ روایت‌هایی که می‌تواند تصویری فراتر از اخبار رسمی از هند و بریکس برای مخاطبان ارائه کند.

شاید یکی از مهم‌ترین برداشت‌های این سفر همین باشد که بریکس فقط در سالن‌های اجلاس و پشت میزهای مذاکره شکل نمی‌گیرد؛ بخشی از آن را می‌توان در اقتصاد شهری مانند بمبئی، در فناوری و زیرساخت، در بازارهای فرهنگی و در ارتباط مستقیم میان مردمی دید که اگرچه هزاران کیلومتر از یکدیگر فاصله دارند، در بسیاری از چالش‌ها و آرزوهای توسعه‌ای، نقاط مشترک فراوانی دارند.