به گزارش اقتصادسرآمد، مهندس کامگار در کارگاه بین‌المللی «دورپیوندها، سامانه‌های پیش‌بینی و هشدار» با تشریح پیامدهای اقلیمی پدیده النینو اظهار کرد: در سال‌هایی که این پدیده رخ می‌دهد، احتمال بروز سیلاب‌های شدید در بخش‌های قابل توجهی از کشور به شکل معناداری افزایش می‌یابد.

به گفته وی، این شرایط ضرورت توسعه زیرساخت‌های ذخیره و کنترل آب را دوچندان می‌کند؛ چراکه مخازن بزرگ سدها می‌توانند علاوه بر کاهش خسارت‌های ناشی از سیلاب، امکان ذخیره‌سازی آب و استفاده از آن برای تأمین نیازهای آبی در ماه‌ها و سال‌های بعد را فراهم کنند.این نگاه، سدها را صرفاً سازه‌هایی برای ذخیره آب نمی‌داند، بلکه آنها را بخشی از یک نظام جامع مدیریت ریسک اقلیمی تلقی می‌کند؛ نظامی که باید بتواند میان کنترل سیلاب، تأمین آب و تولید انرژی تعادل برقرار کند.

عبور از مدیریت سنتی مخازن

مدیرعامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران با اشاره به تجربه این مجموعه در مدیریت منابع آب گفت: این شرکت به‌عنوان بازوی اجرایی و متولی اصلی توسعه و بهره‌برداری از نیروگاه‌های برق‌آبی کشور، تلاش کرده است مدیریت مخازن سدها را از یک رویکرد صرفاً سازه‌ای به رویکردی پیش‌بینانه، داده‌محور و مبتنی بر سناریوهای اقلیمی ارتقا دهد.این تغییر رویکرد در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که تغییرپذیری بارش‌ها و وقوع رخدادهای حدی، برنامه‌ریزی برای منابع آب را پیچیده‌تر کرده است. در چنین شرایطی، اتکا به داده‌های گذشته به تنهایی کافی نیست و تصمیم‌گیری درباره میزان ذخیره یا رهاسازی آب باید با استفاده از اطلاعات هواشناسی، پیش‌بینی‌های اقلیمی و سناریوهای احتمالی انجام شود.

کارون ۳؛ یک تجربه آماری قابل توجه

کامگار برای تشریح ارتباط میان النینو و سیلاب‌های شدید به بررسی‌های آماری انجام‌شده در ساختگاه سد کارون ۳ اشاره کرد و گفت: از میان ۱۰ سیلاب عمده ثبت‌شده در این محدوده، هفت مورد در سال‌هایی رخ داده است که شرایط النینو برقرار بوده است.وی همچنین افزود: براساس یافته‌های این پژوهش، ۲۹ درصد سیلاب‌های رخ‌داده در دوره‌های النینو در ماه فروردین و ۲۱ درصد آنها در ماه آذر اتفاق افتاده‌اند.این آمار از منظر مدیریت ریسک اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا شناسایی دوره‌های زمانی با احتمال بالاتر وقوع سیلاب، می‌تواند به تقویت پایش، افزایش آمادگی عملیاتی و اتخاذ تصمیم‌های به‌موقع درباره مدیریت مخازن کمک کند.

آب ذخیره‌شده؛ پشتوانه تولید برق پاک

توسعه مخازن بزرگ تنها به مدیریت سیلاب و تأمین آب محدود نمی‌شود. ذخیره‌سازی آب در مخازن سدها می‌تواند امکان بهره‌برداری برنامه‌ریزی‌شده‌تر از منابع آب و افزایش تولید برق‌آبی را نیز فراهم کند؛ برقی که بدون مصرف سوخت فسیلی تولید می‌شود.از این منظر، مدیریت مخازن در سال‌های پرآب می‌تواند آثار خود را در سال‌های بعد نیز نشان دهد. ذخیره مناسب آب، در صورت رعایت الزامات ایمنی و بهره‌برداری صحیح، امکان پاسخگویی بهتر به نیازهای شرب، کشاورزی و صنعت و همچنین پشتیبانی از تولید برق‌آبی را فراهم می‌کند.

پیش‌بینی؛ حلقه گمشده مدیریت سیلاب

آنچه از سخنان مدیرعامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران برمی‌آید، ضرورت حرکت از «مدیریت پس از بحران» به سمت «مدیریت پیش از بحران» است. در این چارچوب، سامانه‌های پیش‌بینی و هشدار سریع، داده‌های اقلیمی و مدل‌های پیش‌بینی می‌توانند در کنار زیرساخت‌های فیزیکی مانند سدها و مخازن، مجموعه‌ای یکپارچه برای کاهش ریسک سیلاب ایجاد کنند.تجربه کارون ۳ نیز نشان می‌دهد که پیوند دادن داده‌های اقلیمی با تصمیم‌های بهره‌برداری می‌تواند به شناسایی دوره‌های پرخطر و افزایش آمادگی کمک کند. به این ترتیب، چالش اصلی آینده فقط ساخت سازه‌های جدید نیست؛ بلکه ترکیب زیرساخت، دانش، داده و پیش‌بینی برای استفاده هوشمندانه از منابع آب است.در نهایت، سخنان کامگار بر یک واقعیت مهم در مدیریت منابع آب کشور تأکید دارد: در شرایط افزایش عدم‌قطعیت‌های اقلیمی، ظرفیت ذخیره‌سازی، سامانه‌های پیش‌بینی و مدیریت هوشمند مخازن دیگر موضوعاتی جدا از یکدیگر نیستند، بلکه سه حلقه از یک زنجیره واحد برای کاهش خسارت سیلاب، تأمین پایدار آب و بهره‌برداری بیشتر از ظرفیت انرژی برق‌آبی به شمار می‌روند.شد.