نویسندگان: مهتاب جاودان، معصومه حجتی، محمد حسین پور شاهرودی، آزیتا کهریزی
به کارگیری بادگیر و اجزا دیگر به صورت عنصری قالب و چشمگیر در معماری بومی (بادهای مناسب عبارتند از باد کوش، از طرف شرق در صبحها، باد قبله و باد بحری در ظهر، باد شمال در شب. استفاده از بادگیرهای رو به ساحل برای برخورداری بیشتر از باد دریا در برخی از نقاط این اقلیم مانند بندر لنگه رایج است. بادگیر یکی دیگر از ابتکارات دست بشر دیروز است که توانست جریان هوا را در اختیار خود قرار دهد که بعضاً استفادهای بهینه و مطلوب نماید. در واقع ساخت بادگیر اینگونه شکل گرفت که انسان به فکر ورود جریان هوای مطلوب به درون خانه خود افتاد و به تدریج نمونههای مختلفی از این بنا را ساخت تا به شکل امروزی یک طرفه، دو طرفه و چهار طرفه درآید. 
بادگیر از عناصر تفکیک ناپذیر معماری سنتی مناطق گرم ایران است. 
قبل از اختراع کولر برقی و گسترش آن در شهرهای مختلف از بادگیر در ابنیه مختلف مسکونی، مذهب و خدماتی استفاده می شده است. بادگیرها با اشکال مختلف ساخته شدهاند که هر کدام بر حسب ارتفاع و جهت باد مطلوب طراحی و اجرا شدهاند. تا قادر باشند هوای آزاد خنکتر را گرد و غبار کمتری دارد به داخل خانه هدایت کنند. 
خروجی هوا در بادگیرها در روی بام و یا در سمت  رو به حرکت باد که فشار هوای کمتری دارد، قرار میگیرد تا بتواند در فضای داخلی حالت مکش به وجود آورد. طراحی بادگیرها بستگی به خصوصیات باد هر منطقه دارد. 
بهترین نمونه بادگیرها در جنوب کشور می توان در بندر لنگه و بندر کنگ ملاحظه نمود هنوز هم بادگیرهای حجیم چهار طرفه نمود اصلی این دو بندر قدیمی می باشند. 
از نظر شکلی دو گونه درونگرا و برونگرا در میان خانهها مورد مطالعه دیده میشود. در گونه درونگرا، ایوان ها و راهروهای نیمه باز، فضاهای سایه داری را در بین فضاهای بسته و باز حیاط ایجاد می‌کنند. گونه دوم خانههای بندر لنگه برونگر است و ساختمان در میانه حیاط قرار گرفته است. در این گونه راهروهای نیمه باز پیرامون فضاهای زیستی جریان هوا را از خارج ساختمان به داخل کشیده و در اطراف فضاهای زیستی و بسته که منافذ بسیاری دارند، حرکت میدهد. این خانهها با وجود حجیم و متراکم بودن از نظر ماهیت داخلی کاملا متخلخل بوده؛ به این معنی که امکان جریان هوا را در کل ساختمان فراهم می‌کنند. ایوانهای وسیع رو به جنوب نیز فضاهای پشتی را در این جبهه از تابش شدید و خورشید محافظت و در عین حال از نسیم دریا بهرهمند میسازند. از ویژگیهای منحصر به فرد خانههای بندر لنگه، تخلخل دیوارهای سنگی است که مصالح سنگین را به دیوارهایی سبک و با امکان حرکت هوا تبدیل می‌کند. 
همچنین راهروهای دور تا دور اتاقها در حالی که مانند لایه محافظی از نفوذ تابش  مستقیم به آن‌ها جلوگیری می‌کنند؛ امکان جابجایی هوا و تهویه آنها را فراهم می‌کنند. یعنی به هر دو هدف اقلیمی پاسخ می‌دهند. ترکیب غالب فضاهای باز و نیمه باز در این خانهها به این صورت است که فضاهای نیمه باز زیستی مقابل فضاهای بسته و فضاهای ارتباطی نیمه باز مابین فضاهای بسته زیستی قرار می‌گیرند این ترکیب سبب می‌شود که بین فضای حیاط و فضای بسته حائلهای سایهداری ایجاد و دمای هوا تا رسیدن به اتاقها، تعدیل شود. همچنین وجود فضاهای نیمه باز بین فضاهای بسته به غیر از ایجاد جریان هوا، دیوارهای هر اتاق را خشک و خنک می دارد.
نتیجه گیری
معماری بومی با بهرهگیری از اصول سازگار با اقلیم پیرامونی خود در مناطق جنوبی شرایط را برای زندگی ساکنین شهر در شرایط دشوار از لحاظ محیط پیرامون، بهتر کرده است. بهرهگیری از انرژیهای طبیعی و حداقل استفاده از منابع زیستی در راستای پایداری زندگی و تداوم آسایش انسانی با به کارگیری فرم معماری و بافت شهری مناسب در معماری سنتی بندر کنگ و لنگه دیده می شود. مفاهیم توسعه پایدار به خوبی با اهداف و مقاصد معماری بومی سازگار میباشد و میتوان به عنوان الگویی موثر برای تحقق اهداف پایداری از آن استفاده کرد. به کارگیری این اصول با تلفیق تکنولوژی در معماری خانههای جدید در راستای کاهش انرژی و بهرهگیری حداقل منابع طبیعی ایجاد شرایط معماری پایدار و درنهایت پایداری شهر را فراهم می‌کند. 
قدردانی
 به این وسیله مراتب سپاس خود را از تالش و زحمات اساتید ارجمندم جناب آقای دکتر قبادیان مهندس پورشاهمرادی و خانم مهندس حجتی مدیر گروه معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین المللی کیش تقدیم میدارم که زمینه‌های انجام تحقیق در این زمینه را برای بنده حقیر فراهم کردند.