ایجاد کریدور جدید برای اتصال ریلی آسیای مرکزی به اقیانوس هند
​​​​​​​گروه ترانزیت – امید عباسی- وزیر فدرال راه‌آهن پاکستان از طرح‌های کلیدی برای تبدیل شبکه ریلی این کشور به یک سیستم مدرن، دیجیتالی و منطقه‌ای متصل خبر داد. او همچنین اعلام کرد که مطالعات امکان‌سنجی پروژه راه‌آهن کوهات-مزارشریف در حال انجام است. این آخرین خبری است که از ایجاد شبکه ریلی در همسایگی شبکه ریلی ایران شنیده می‌شود. حالا مدت‌هاست که پاکستان به دنبال مسیری جدید برای اتصال ریلی با کشورهای آسیای مرکزی است؛ راه‌آهنی که از افغانستان عبور می‌کند و می‌تواند در آینده رقیب شبکه ریلی کشورمان در جنگ کریدورها و حمل‌ونقل ریلی منطقه باشد.
به گزارش روزنامه اقتصاد سرآمد، در بحبوحه ذوب‌شدن یخ روابط میان اسلام‌آباد و کابل، سه کشور پاکستان، افغانستان و ازبکستان تلاش‌ها برای تکمیل ابرپروژه ریلی «ترمذ-کابل-پیشاور» را سرعت بخشیده‌اند. این کریدور راهبردی قرار است آسیای مرکزیِ محصور در خشکی را به بنادر اقیانوس هند متصل کند. اواسط تیرماه سال‌جاری بود که محمدحنیف عباسی، وزیر راه‌‌آهن فدرال پاکستان و علی‌شیر تخته‌اف، سفیر ازبکستان در اسلام‌آباد، بر عزم خود برای تکمیل پروژه راه‌آهن ازبکستان-افغانستان-پاکستان تأکید کردند. آن‌ها همچنین یک استراتژی مشترک برای آغاز ساخت این خط‌آهن در آینده نزدیک تدوین کردند.
گزارش‌ها نشان می‌دهد که تحرکات دیپلماتیک مرتبط اتصال ریلی پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی در هفته‌های اخیر شتاب گرفته است. در اول ژوئن، افغانستان و پاکستان برای تسریع کار روی این خط‌آهن به توافق رسیدند. آن زمان امیرخان متقی، سرپرست وزارتخارجه افغانستان و اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان توافق کردند که برای نهایی کردن توافق‌نامه چارچوب این پروژه همکاری نزدیک داشته باشند. همچنین وزرای خارجه پاکستان و ازبکستان برای نهایی کردن ترتیبات مراسم امضای رسمی این پروژه گفت‌وگو کرده بودند. تلاش‌های اخیر پاکستان برای «تسریع» این پروژه، پتانسیل آن را به عنوان یک گره حیاتی در بهبود دسترسی نه‌تنها به کریدورهای تجاری شمال-جنوب، بلکه شرق-غرب نیز افزایش داده است.

پاکستان به دنبال اتصال ریلی به آسیای مرکزی
پاکستان تودی در گزارشی نوشته است که دولت پاکستان اصلاحات گسترده‌ای را در بخش راه‌آهن آغاز کرده که بر دیجیتال‌سازی، برون‌سپاری خدمات کلیدی و چشم‌‌انداز تازه برای ادغام منطقه‌ای متمرکز است. براساس این گزارش، حنیف عباسی، وزیر فدرال راه‌آهن پاکستان تأکید کرده که این اقدامات با برنامه گسترده نخست‌وزیر برای نوسازی و بهبود خدمات عمومی همسوست. وی افزود: «پیشرفت‌های انجام‌شده در هفته‌ها و ماه‌های آینده آشکارتر خواهد شد.» همچنین گفته شده که یکی از ارکان اصلی این اصلاحات، توافق تازه و مهمی با افغانستان برای ایجاد یک کریدور راه‌آهن راهبردی از کوهات تا مزارشریف است.
وزیر فدرال راه‌آهن پاکستان همچنین بر اهمیت این مسیر برای کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی که دسترسی مستقیم به گذرگاه‌ها ندارند، تأکید کرد و گفت: «با ایجاد یک مسیر تجاری جدید از طریق پاکستان، این کریدور می‌تواند بازی را در کل منطقه تغییر دهد.» او اعلام کرد که این پروژه ۱۰میلیارد دلاری در حال پیشرفت است و مطالعات امکان‌‌سنجی آن تا ۳۱دسامبر تکمیل خواهد شد. از این سرمایه مورد نیاز، پنج‌میلیارد دلار توسط پاکستان برای آغاز توسعه اختصاص یافته است. عباسی همچنین از برنامه‌هایی برای برون‌سپاری پایانه‌های بار و مسافر به سرمایه‌گذاران خصوصی خبر داد و از تجار –به‌ویژه از امارات متحده عربی و جامعه پاکستانی‌های مقیم خارج- خواست در طرح‌های با پتانسیل بالا مانند پروژه توسعه «رویال پام» در لاهور سرمایه‌گذاری کنند.

کریدوری برای اتصال آسیای مرکزی
 به اقیانوس هند
خط‌آهن پیشنهادی ازبکستان-افغانستان-پاکستان، آسیای مرکزی را از طریق افغانستان به بنادر گوادر و کراچی پاکستان در اقیانوس هند متصل خواهد کرد. انتظار می‌رود این کریدور 850کیلومتری که تا سال2027 تکمیل خواهد شد، اولین خط‌آهن مستقیم بین آسیای مرکزی و جنوبی باشد. برآوردها نشان می‌دهد که این مسیر زمان ترانزیت از ازبکستان به پاکستان را حداقل پنج روز کاهش داده و هزینه‌های حمل‌ونقل را تا 40درصد کم می‌کند. این پروژه که حدود 4.8میلیارد دلار هزینه دارد، تاشکند را از مسیر کابل به پیشاور متصل می‌کند و برای کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی از اهمیتی حیاتی برخوردار است. در چشم‌انداز کلی، کریدور حمل‌ونقل UAP، اتحادیه اروپا، روسیه، هند، ازبکستان، افغانستان و پاکستان را به یکدیگر متصل خواهد کرد.
این پروژه مدت‌هاست که در حال توسعه است. در فوریه2021، سه کشور توافق‌نامه‌ای سه‌جانبه در تاشکند امضا کردند که نقشه راه پروژه را مشخص می‌کرد و قرار بود ساخت آن در سپتامبر2021 آغاز شود، اما با روی کار آمدن دوباره طالبان در کابل، این برنامه‌ها متوقف شد. با این حال، تنها چندماه بعد، دولت کابل تمایل خود را برای پیوستن مجدد به این پروژه اعلام کرد. در ژوئیه‌2022، کارهای میدانی در بخش افغانستان برای تعیین مسیر عملی‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر آغاز و در می‌2023، دفتر رسمی پروژه در تاشکند برای هماهنگی تلاش‌های مشترک افتتاح شد.

پیشرفت پروژه با بهبود روابط کابل و اسلام‌آباد
ساخت این خط‌آهن همچنان با چالش‌های لجستیکی و امنیتی قابل‌توجهی روبه‌روست. یکی از مشکلات اصلی، استانداردسازی اتصالات ریلی است، زیرا هر سه‌کشور از اندازه‌های متفاوتی برای ریل‌های خود استفاده می‌کنند و هنوز بر سر یک استاندارد واحد برای این پروژه به توافق نرسیده‌اند. از نظر امنیتی، مسیر پیشنهادی از چندین منطقه بی‌ثبات در افغانستان و پاکستان عبور می‌کند؛ جایی که شبه‌نظامیان به‌طور منظم نیروهای امنیتی و پروژه‌های زیربنایی را هدف قرار می‌دهند. این خط‌آهن از مزارشریف و لوگر در افغانستان عبور کرده و سپس از طریق گذرگاه مرزی «خرم» وارد استان خیبر پختونخوای پاکستان می‌شود. در حال حاضر، افغانستان با حملات گروه تروریستی داعش خراسان روبه‌روست و استان خیبر پختونخوای پاکستان نیز شاهد بیشترین حوادث تروریستی در سال2024 بوده است.
برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که تا همین اواخر، تنش‌های فزاینده میان اسلام‌آباد و کابل بزرگ‌ترین مانع امنیتی محسوب می‌شد. درگیری‌های مرزی مکرر و اتهامات پاکستان مبنی بر پناه دادن طالبان به گروه‌های شبه‌نظامی ضدپاکستانی، روابط را تیره کرده بود. بااین‌حال، نشست سه‌جانبه وزرای خارجه چین، افغانستان و پاکستان در ماه می در پکن، به کاهش تنش‌ها کمک شایانی کرد. در حاشیه این نشست، وزرای خارجه پاکستان و افغانستان بر حل اختلافات و تقویت روابط دیپلماتیک، تجاری و ترانزیتی تأکید کردند.
مدتی قبل نیز دوکشور در نشستی در اسلام‌آباد توافق کردند که بر نهایی کردن توافق‌نامه چارچوب پروژه خط‌آهن ازبکستان-افغانستان-پاکستان تمرکز کنند و با اذعان به اینکه تروریسم تهدیدی برای امنیت منطقه است، بر تعامل دوجانبه برای رفع چالش‌های پیش روی اتصال منطقه‌ای تأکید کردند. این بهبود در روابط، انگیزه جدیدی برای تسریع کار روی این پروژه فراهم کرده است و اگر آتش‌بس شکننده کنونی میان دوکشور پایدار بماند، تحقق این کریدور ریلی و تقویت جایگاه این سه‌کشور به عنوان کشورهای ترانزیتی برای تجارت منطقه‌ای، بیش از پیش نزدیک خواهد بود.