اقتصاد سرامد- گروه استانها- ذورقی- سیستان و بلوچستان: هفته دولت امسال در سیستان و بلوچستان با ۲ هزار و ۷۷ پروژه قابل افتتاح و ۳۲۱ پروژه آماده آغاز عملیات اجرایی همراه است. برای پروژه‌های قابل افتتاح ۴۶ هزار و ۳۳.۲ میلیارد تومان هزینه شده و اجرای طرح‌های آماده آغاز نیز به ۱۲ هزار و ۲۰۴.۶ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.
بنابراین گزارش این ارقام در مقایسه با سال گذشته رشد قابل توجهی را نشان می‌دهند. در هفته دولت ۱۴۰۴، یک هزار و ۱۸۸ پروژه با اعتبار ۱۳ هزار و ۶۳۳.۵ میلیارد تومان آماده بهره‌برداری شده بود، اما امسال تعداد پروژه‌ها به ۲ هزار و ۷۷ طرح و اعتبار هزینه‌شده به ۴۶ هزار و ۳۳.۲ میلیارد تومان رسیده است. تعداد پروژه‌ها حدود ۷۵ درصد و اعتبار هزینه‌شده بیش از سه برابر افزایش یافته است.اما افزایش تعداد پروژه‌ها به تنهایی میزان پیشرفت را مشخص نمی‌کند. محل هزینه‌کرد این اعتبارات، اولویت‌های توسعه‌ای سیستان و بلوچستان را نشان می‌دهد. ۶۱ درصد اعتبارات هزینه‌شده پروژه‌های قابل افتتاح به وزارت راه و شهرسازی اختصاص یافته است و وزارت کشور با ۱۰ درصد، وزارت نفت با ۹ درصد و وزارت نیرو با ۶ درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.این ترکیب اعتباری، سهم بالای زیرساخت‌های ارتباطی را در برنامه امسال نشان می‌دهد؛ زیرساخت‌هایی که برای استانی با گستردگی جغرافیایی سیستان و بلوچستان، نقش مستقیم در کاهش فاصله میان مراکز جمعیتی، مرز، بندر و بازار دارند.

گره فاصله با راه و ریل باز می‌شود
سیستان و بلوچستان به دلیل وسعت جغرافیایی و فاصله میان مراکز جمعیتی و اقتصادی، هزینه بیشتری برای جابه‌جایی کالا و دسترسی به بازار پرداخت می‌کند. توسعه راه و ریل می‌تواند این فاصله را کاهش دهد و ارتباط استان را با شبکه ملی و مسیرهای ترانزیتی افزایش دهد.در میان پروژه‌های شاخص هفته دولت، احداث ۱۵۱ کیلومتر راه‌آهن چابهار ـ زاهدان در محدوده خاش ـ ایرانشهر با اعتبار ۱۱ هزار و ۸۰ میلیارد تومان قرار دارد. این پروژه اتصال چابهار به شبکه ریلی کشور و مسیرهای ترانزیتی را دنبال می‌کند.در بخش جاده‌ای نیز هشت پروژه راه‌سازی در شمال سیستان و بلوچستان با مجموع ۷۸.۵ کیلومتر عملیات و ۲ دستگاه پل آماده بهره‌برداری شده است. این پروژه‌ها محورهای زاهدان ـ خاش و زاهدان ـ بیرجند را دربرمی‌گیرند.تکمیل این مسیرها زمانی اثر بیشتری ایجاد می‌کند که شبکه حمل‌ونقل سیستان و بلوچستان به صورت پیوسته عمل کند. راه، ریل، بندر و مرز در چنین شبکه‌ای جدا از یکدیگر عمل نمی‌کنند و ضعف هر بخش می‌تواند ظرفیت بخش‌های دیگر را 
کاهش دهد.
چابهار؛ جایی برای به هم رسیدن زیرساخت‌ها
چابهار در این میان جایگاه ویژه‌ای دارد. این شهرستان با ۲۰۸ پروژه و ۴ هزار و ۷۵۹.۵ میلیارد تومان اعتبار هزینه‌شده، در صدر شهرستان‌های استان از نظر تعداد و اعتبار پروژه‌های قابل افتتاح قرار گرفته است.ظرفیت بندری چابهار زمانی به مزیت اقتصادی تبدیل می‌شود که شبکه حمل‌ونقل، انرژی و صنعت نیز متناسب با آن توسعه پیدا کند. به همین دلیل، پروژه‌های این شهرستان باید در ارتباط با یکدیگر دیده شوند.گازرسانی به کارخانه فولاد مکران با اعتبار ۵۴۹.۸ میلیارد تومان یکی از این پروژه‌ها است. تأمین انرژی، امکان فعالیت واحد صنعتی را افزایش می‌دهد و فعالیت صنعتی نیز به زیرساخت حمل‌ونقل و دسترسی به بازار نیاز دارد.حضور ۱۱۸ پروژه بخش خصوصی با اعتبار ۵ هزار و ۱۷۸.۴ میلیارد تومان در میان طرح‌های آماده افتتاح نیز اهمیت دارد. هرچه زیرساخت‌های پایه در چابهار تکمیل شود، زمینه فعالیت سرمایه‌گذاران و استفاده از ظرفیت‌های بندری و صنعتی منطقه بیشتر فراهم می‌شود.

عددهای کوچک‌تر، اثر مستقیم‌تری دارند
کارنامه هفته دولت فقط با پروژه‌های بزرگ عمرانی سنجیده نمی‌شود. در کنار راه‌آهن، جاده و صنعت، طرح‌هایی اجرا می‌شوند که اثر آنها مستقیماً در زندگی مردم دیده می‌شود.امسال ۷۴۵ پروژه دهیاری‌ها با اعتبار ۶۵۶.۴ میلیارد تومان آماده بهره‌برداری شده است. این طرح‌ها از نظر اعتبار با پروژه‌های بزرگ قابل مقایسه نیستند، اما نتیجه آنها می‌تواند در کوتاه‌مدت در روستاها و مناطق محلی دیده شود.همچنین ۲۲ پروژه مسکن روستایی برای احداث یک هزار و ۲۲۶ واحد در مرحله آغاز عملیات قرار گرفته است که برای اجرای آنها ۶۲۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.
این پروژه‌ها در کنار طرح‌های بزرگ زیرساختی، بخش دیگری از نیاز توسعه‌ای سیستان و بلوچستان را پوشش می‌دهند؛ زیرا توسعه فقط به ایجاد مسیر برای جابه‌جایی کالا محدود نمی‌شود و به فراهم شدن شرایط زندگی و ماندگاری جمعیت نیز نیاز دارد.

آب؛ گره‌ای جدا از مسیرهای ارتباطی
آب در سیستان و بلوچستان یکی از مهم‌ترین نیازهای توسعه‌ای به شمار می‌رود. توسعه راه و ریل فاصله‌ها را کاهش می‌دهد، اما بدون آب پایدار، امکان ماندگاری جمعیت و گسترش بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی محدود می‌شود.از همین رو، سهم ۶۱ درصدی راه و شهرسازی نباید سایر زیرساخت‌های حیاتی را به حاشیه ببرد. پروژه‌های آب، فاضلاب، انرژی، مسکن و خدمات پایه نیز باید همزمان با زیرساخت‌های حمل‌ونقل پیش بروند.راه و ریل، سیستان و بلوچستان را به شبکه‌های ملی و منطقه‌ای متصل می‌کنند و آب و خدمات پایه، امکان سکونت و فعالیت اقتصادی را در داخل استان تقویت می‌کنند.

اعتبارات بیشتر، اولویت‌بندی سخت‌تر
افزایش تعداد پروژه‌ها و رشد اعتبارات، فرصت بیشتری برای تکمیل زیرساخت‌ها ایجاد می‌کند، اما همزمان ضرورت اولویت‌بندی را افزایش می‌دهد.منصور بیجار، استاندار سیستان و بلوچستان، در اظهارات اخیر خود از رشد ۳۰۰ درصدی تعداد پروژه‌های افتتاحی سخن گفته و بر اولویت‌بندی و استفاده از ظرفیت‌های موجود برای جلوگیری از توقف طرح‌ها تأکید کرده است.تفاوت میان «پروژه بیشتر» و «اثر توسعه‌ای بیشتر» در همین نقطه مشخص می‌شود. اگر اعتبارات میان طرح‌های پراکنده تقسیم شوند، افزایش تعداد پروژه‌ها لزوماً نتیجه اقتصادی متناسبی ایجاد نمی‌کند. اما اگر چند پروژه یکدیگر را تکمیل کنند، یک سرمایه‌گذاری می‌تواند اثر بیشتری بر تولید، اشتغال و تجارت بگذارد. از این منظر، اختصاص ۶۱ درصد اعتبارات به راه و شهرسازی، تمرکز بخش مهمی از منابع بر رفع گلوگاه‌های ارتباطی استان را نشان می‌دهد.

۳۲۱ پروژه در صف آغاز
کارنامه هفته دولت امسال با پروژه‌های افتتاحی پایان نمی‌یابد. ۳۲۱ پروژه با اعتبار مورد نیاز ۱۲ هزار و ۲۰۴.۶ میلیارد تومان در مرحله آغاز عملیات اجرایی قرار دارند.در میان این طرح‌ها، ۱۲ پروژه اقتصادی و سرمایه‌گذاری با اعتبار مورد نیاز ۷ هزار و ۲۶۰ میلیارد تومان قرار گرفته‌اند. این رقم نشان می‌دهد که در ادامه مسیر، جذب سرمایه و ایجاد اشتغال باید در کنار توسعه زیرساخت‌ها دنبال شود. ۴۶ هزار و ۳۳.۲ میلیارد تومان اعتبار هزینه‌شده امسال در مقایسه با ۱۳ هزار و ۶۳۳.۵ میلیارد تومان سال گذشته، افزایش بیش از سه برابری را نشان می‌دهد. تعداد پروژه‌های قابل افتتاح نیز از یک هزار و ۱۸۸ طرح به ۲ هزار و ۷۷ پروژه رسیده است. اما نتیجه این افزایش زمانی مشخص می‌شود که پروژه‌ها به یکدیگر متصل شوند. راه باید به ریل برسد، ریل باید به بندر متصل شود، بندر باید به بازار دسترسی پیدا کند و انرژی باید تولید را پشتیبانی کند.
پرسش اصلی درباره ۴۶ همت این نیست که چند پروژه افتتاح شده است؛ پرسش این است که این اعتبار چند گره از مسیر توسعه سیستان و بلوچستان را باز کرده و چه مسیرهایی را برای تولید، سرمایه‌گذاری، اشتغال و ماندگاری جمعیت هموار کرده است.