بهتر است پروژه مهر خلیج فارس مانند سه فاز ستاره به صورت پالایشگاه تاسیس شود، زیرا با همان الگوی پالایشی قبلی می‌توانیم ‏به سرعت فاز چهارم را از سه فاز قبلی کپی‌برداری کرده و با هزینه کم‌تر پروژه را تکمیل کنیم.‏اکنون 4 پروژه پالایشگاهی یا پتروپالایشگاهی در کشور شروع به کار کرده‌اند که این پروژه‌ها شامل پتروپالایشگاه میعانات گازی ‏سیراف به ظرفیت 120 هزار بشکه‌ است که احداث آن توسط شرکت نفت و گاز پارسیان انجام می‌شود. همچنین پالایشگاه میعانات ‏گازی مهر خلیج فارس به ظرفیت 120 هزار بشکه هم توسط قرارگاه خاتم الانبیا احداث خواهد شد. البته قرارگاه خاتم، پروژه ‏احداث پتروپالایشگاه نفت خام آناهیتا به ظرفیت 150 هزار بشکه‌ را نیز بر عهده گرفته است.‏من همواره بر ادغام واحدهای پالایشی و پتروشیمی و احداث پتروپالایشگاه‌ها تأکید داشتم، زیرا این واحدها مارجین (حاشیه سود) دو ‏برابری نسبت به پالایشگاه‌های سنتی و قدیمی دارند و نرخ بازدهی آنها نیز حدود 10 درصد بالاتر است، اما به نظرم فاز چهارم ‏پالایشگاه ستاره خلیج فارس یا پروژه مهر خلیج فارس، شرایط متفاوتی دارد که حتماً قرارگاه خاتم الانبیاء باید برای انتخاب بین ‏الگوی فرایند پالایشی و پتروپالایشی، مطالعات دقیقی انجام دهد و قطعا این مطالعات باید به مطالعات بازار متصل شده باشد.‏به طور کلی ما باید دو کار را همزمان با هم در کشور انجام دهیم تا بتوانیم در صنعت نفت شکوفایی ایجاد کنیم. اولا باید به سمت ‏احداث پتروپالایشگاه‌ها و تبدیل نفت و میعانات گازی به فرآورده‌های نفتی و پتروشیمیایی حرکت کنیم و دوم این که برای صادرات ‏این فرآورده بازارسازی کنیم که لازمه این بازارسازی انجام پروژه‌های زیرساختی برای توسعه حمل و نقل جاده‌ای و احداث ‏بزرگراه‌ها در کشورهای منطقه است. در نتیجه لازم است همکاری سه یا چهار جانبه‌ای بین وزارت نفت، وزارت امور خارجه، ‏وزارت راه و شهرسازی و شرکت‌ها و ارگان‌هایی نظیر قرارگاه خاتم‌الانبیاء برای اخذ پروژه‌های جاده‌کشی کشورهای منطقه انجام ‏شود و نباید برای اخذ این پروژه‌ها از رقبا در کشورهای همسایه عقب بمانیم.‏ چهار کشور عراق، افغانستان، پاکستان و ترکیه در سال 2019 نزدیک به 150 میلیون لیتر واردات بنزین، گازوئیل و نفت سفید ‏داشته‌اند. دقت کنید مصرف‌شان تقریبا 2 برابر این بوده است؛ این مقدار فقط واردات داشته‌اند. از طرفی کشور عراق بیشترین نرخ ‏رشد جمعیت در کل منطقه را دارد و در نتیجه در آینده نزدیک نیازمندی این کشور به سوخت و فرآورده‌های پتروشیمیایی افزایش ‏می‌‌یابد. کشور پاکستان نیز با 205 میلیون نفر جمعیت، ظرفیت خوبی برای صادرات فرآورده دارد.‏مصرف 150 میلیون لیتر فرآورده در روز در بازارهای منطقه به معنای فرآورش روزانه یک میلیون بشکه نفت و میعانات گازی ‏است و اگر ما بتوانیم بازارسازی کنیم این ظرفیت به دو برابر هم قابل افزایش است. پس لزوما نمی‌توان با مطالعات بازاری که ‏عمدتا توسط موسسات امریکایی و اروپایی نظیر ‏IEA، ‏EIA‏ و ‏FEG‏ انجام می‌شود برنامه‌ریزی کرد. ممکن است بازار فرآورده‌های ‏سوختی نظیر بنزین و گازوئیل از سال 2030 دیگر رشد نداشته باشد و رشد مصرف محصولات پتروشیمیایی بیشتر باشد اما باید ‏به مزیت منطقه‌ای خود هم دقت کنیم.‏به عنوان مثال ایران می‌تواند 5 سیاست «احداث پتروپالایشگاه»، «احداث بزرگراه‌ها و جاده‌های بین شهری برای کشورهای ‏منطقه»، «تولید قیر و آسفالت»، «برندینگ بنزین و احداث جایگاه بنزین در کشورهای منطقه» و نهایتا «تولید تایر خودرو» را با ‏هدف بازارسازی و بازاریابی در منطقه خاورمیانه در پیش بگیرد.‏تأمین خوراک میعانات گازی برای پالایشگاه مهر خلیج فارس و همینطور پالایشگاه‌های سیراف در 30 سال آینده یکی از ‏موضوعاتی است که باید در مطالعات در نظر گرفته شود؛ البته از نظر بنده مشکلی در این زمینه نخواهد بود و نهایتا با اختلاط ‏‏(بلندینگ) با نفت خام حل می‌شود. به هر حال حالا که ظاهرا همه این طرح ها از سوی وزارت نفت مجوز خوراک دریافت ‏کرده‌اند ضرورت دارد که سرمایه‌گذاران در طراحی پروژه‌های خود مسئله اختلاط میعانات گازی با نفت خام سبک را در نظر ‏بگیرند. زیرا بعضی فازهای پارس جنوبی با افت فشار روبرو شده‌اند و در سال‌های آتی نیز با افت فشار بیشتری مواجه خواهند شد ‏اما مشکل تامین خوراک با برخی اقدامات قابل حل است.‏بررسی همکاران ما نشان می‌دهد که بلندینگ 30 درصدی نفت خام سبک ایران با میعانات گازی، تنها هزینه افزودن واحد تقطیر ‏خلاء و ویسبریکر را به این واحدها تحمیل می‌کند و با تولید نفت کوره 6 درصدی در آنها مواجه خواهد بود که طبق قانون حمایت ‏از توسعه پتروپالایشگاه‌ها به مشکلی برنخواهند خورد و شروط این قانون برای دریافت تنفس خوراک با نفت کوره زیر 10 درصد ‏رعایت شده است. از طرفی با مطالعاتی که انجام شده اختلاط میعانات گازی با نفت خام سبک ایران می‌تواند حاشیه سود این ‏پالایشگاه‌ها را تا حدود 5 درصد نیز افزایش دهد.‏
‏*کارشناس نفت و انرژی ‏