دکتر پوریا آذربخت
 یادمان نرود در دهه هفتاد میلادی دو بحران نفتی غرب را با چنان وضعیتی روبرو کرد که اکثر سیاستمداران و اقتصاددانان غربی دوست ندارند از این کابوس صحبتی بازگو شود. پس از جنگ ۱۹۷۳ بحران نفتی توسط چند کشور عربی ایجاد شد  که دلیل آن جنگ رمضان یا کیپور بود، اسراییل و حامیان غربی آن بخصوص ایالات متحده امریکا مورد تحریم نفتی اعراب قرار گرفتند. دلیل شوک نفتی بعدی که به دنیا و بخصوص اروپا و امریکا وارد شد، انقلاب اسلامی سال1357 در ایران و بعد از آن جنگ عراق با ایران بود. در مرحله اول ایران از بازار جهانی نفت خارج شد و در مرحله دوم، دو کشور بزرگ تامین کننده نفت یعنی ایران و عراق تا حدودی از بازار نفت خارج شدند که در ان زمان شوک سنگینی به بازار نفت بین الملل وارد کرد.حالا پس از گذشت نزدیک به ۵۰ سال از آن واقعه دوباره نفت یک کالای استراتژیک شده است که می‌تواند تعیین کننده سرنوشت کشورهای دنیا و بخصوص غرب آسیا و اروپا و امریکا شود. شاید هم این کالای دوباره استراتژیک شده بتواند مانند دهه ۷۰ میلادی مشخص‌کننده‌ی نتیجه جنگ‌های غرب آسیا باشد یا از وقوع جنگهای جدید جلوگیری نماید.از ابتدای قرن بیست و یکم میلادی محصول نفت دیگر آن کالای باارزشی نیست که بتواند لقب طلای سیاه قرن بیستم را یدک بکشد.این کالا دیگر ماهیت تعیین کنندگی برنده یا بازنده جنگ های جهانی اول و دوم و یا عنصر اشوب ساز در طول سالهای متمادی غرب آسیا را ندارد.اگرچه طی سالهای گذشته عده ای بر این باور بودند که انرژی‌های پاک، انرژی هسته‌ای، انرژی برق و البته یک سوخت فسیلی جدیدتر به نام گاز طبیعی می‌تواند جایگزین نفت باشد اما حمله روسیه به اوکراین نشان داد که سوخت‌های فسیلی، بخصوص نفت همچنان می‌تواند تعیین کننده مبنای سیاست ورزی کشورها باشند. 
صفحه 2