گروه انرژی - وزارت نیرو در هفته‌های اخیر با رویکردهای مختلف انگیزشی و بازدارنده تلاش کرده است حساسیت شرایط موجود را برای همگان تبیین و تشریح کند تا نیاز به اتخاذ تمهیدات سخت‌گیرانه‌تری ایجاد نشود، چنانکه مشترکان در سطح الگو با صرفه‌جویی بیشتر مشمول پاداش، قبض رایگان و حتی بیش از آن بستانکار شدن از شرکت‌های آب و فاضلاب شده و مشترکان بدمصرف، مشمول اخطار و قطع آب می‌شوند، اما ضروری است تدابیر مدیریت مصرف و ارتقای بهره‌وری آب از مصارف شخصی گرفته تا کشاورزی و... در تمامی اجزا و عناصر جامعه نهادینه‌شده و الگوهای مصرف آب از نو تعریف و اجرایی شوند، چرا که آب مایه حیات است و در نبودش آنچه از دست می‌رود، اصل زندگی است.
به گزارش اقتصادسرآمد، ، هشت درصد منابع آبی کشور به طور میانگین در بخش شرب مورد استفاده قرار می‌گیرد و این در حالی است که برای مصرف آب شرب هر خانوار، استاندارد یا الگویی در نظر گرفته شده است که این الگو در استان‌های کشور بنا بر شرایط اقلیمی، آب و هوایی، میزان منابع و ذخایر آبی و حتی اقتصادی آنها از ۱۳ تا ۱۸ مترمکعب در ماه متغیر است، این در حالی است که متوسط الگوی مصرف آب در کشور ۱۴ مترمکعب و به عبارتی ۱۴ هزار لیتر در ماه در نظر گرفته شده است.
در عین حال مصرف آب بسیاری از خانوارهای ایرانی اعم از شهری و روستایی از حد مجاز و الگوی پیش‌بینی شده به شکل معناداری بیشتر است، آن‌هم در شرایطی که کشور با خشکسالی‌های پی در پی مواجه است و با ورود به سال آبی جدید از مهرماه امسال، گزارش‌های رسمی حاکی از تداوم خشکسالی به‌خصوص در پاییز و کاهش ۵۰ درصدی بارش‌ها از حد نرمال است.
این وضعیت در مناطقی از کشور همچون استان تهران با حدود ۱۴ میلیون نفر جمعیت پررنگ‌تر است، به گونه‌ای که اخیراً مجدزاده معاون بهره‌برداری شرکت تأمین و تصفیه شرکت آبفای تهران اعلام کرده است: حجم ذخایر آب تهران با شیب زیادی در حال کاهش و میزان مصرف در حال افزایش است. بدین معنا که ذخایر آب تهران هم اکنون ۶۲۱ هزار متر مکعب و مصرف لحظه‌ای آب تهران ۴۱ هزار لیتر بر ثانیه بوده و نیاز است برای عبور از شرایط سخت کنونی، مصرف آب حداقل ۲۰ درصد کاهش یابد.
اقلیت ۷ درصدی بدمصرف معادل ۶۰ درصد مشترکان خوش‌مصرف آب مصرف می‌کنند
بنا بر این گزارش، آمارهای سال ۱۴۰۰ نشان می‌دهند از مجموع خانوارهای کشور ۱۵.۴ میلیون خانوار (واحد مسکونی) و به عبارتی ۵۴ درصد مصرف‌کنندکان آب، مصارف منطبق با الگو دارند و ۳۱ درصد از آب شرب بخش خانگی را که معادل ۱۵۹۶ میلیون مترمکعب است، مصرف می‌کنند، در همین حال مصرف ۱۰.۶۶ میلیون خانوار تا دو برابر الگو بوده و به عبارتی ۳۷ درصد از مصرف‌کنندگان آب شرب خانگی را «پرمصرف‌ها» تشکیل داده‌اند که در مجموع ۲۵۷۶ میلیون مترمکعب و به عبارتی ۵۰ درصد آب شرب خانگی را به مصرف رسانده‌اند؛ در واقع مصرف آب گروه پرمصرف در حالی که فراوانی کمتری را نسبت به خانوارهای در سطح الگو دارند، ۶۰ درصد بیشتر از مصرف‌کنندگان در حد الگو بوده است!
با نگاهی گذرا به آمارها می‌توان دریافت که خانوارهای اقلیت بدمصرف در حالی که تنها ۷ درصد را شامل می‌شوند، معادل ۶۰ درصد خانوارهای زیر الگو که ۵۴ درصد هستند، آب مصرف کرده و به عبارت دیگر آب شرب را به عنوان ارزشمندترین عنصر هستی، مایه حیات و کالایی که جایگزینی برای آن نمی‌توان یافت را اتلاف کرده‌اند!
در اینجا نگاهی داریم به جزئیات آمارهای مذکور به تفکیک شهری و روستایی در سطح کشور و استان تهران:
۵ درصد خانوار شهرنشین معادل ۴۲ درصد خوش مصرف‌ها آب مصرف می‌کنند
آمارهای سال ۱۴۰۰ مصرف بخش آب شرب شهری همچنین نشان می‌دهند که ۵ درصد خانوارها یا مصرف کنندگان آب، بیش از دو برابر الگو مصرف داشته و در گروه بدمصرف‌ها قرار می‌گیرند و با توجه به تعرفه پلکانی آب، این گروه از یارانه کمتری برخوردار بوده و بنابراین ۳۲ درصد آب بهای شهری کشور توسط تنها ۵ درصد مشترکان «بدمصرف» پرداخت می‌شود، این در حالی است که هزینه تولید، انتقال و تصفیه آب کماکان از هزینه توزیع آب بیشتر بوده و آنها همچنان هزینه بدمصرفی و اتلاف منابع ملی را از جیب سایرین پرداخت می‌کنند.
در این میان مقایسه میزان مصرف آب مشترکان در سطح الگو و پرمصرف که به ترتیب ۱۳۸۹ و ۵۷۹ میلیون مترمکعب است، نشان می‌دهد که مشترکان پرمصرف شهری با ۵ درصد فراوانی معادل ۴۲ درصد مشترکان دارای مصرف مجاز که فراوانی‌شان به ۵۶ درصد می‌رسد، آب مصرف کرده‌اند و به همین دلیل نیز با پیش‌بینی تشدید خشکسالی در پاییز اخیر، مشمول دریافت اخطار و قطعی آب شده‌اند.
بدمصرفی آب شرب در ۱۵ درصد خانوارهای روستایی
در بخش مصرف آب شرب روستایی کشور نیز آمارهای سال ۱۴۰۰ حاکی از رعایت الگوی مصرف آب از سوی ۴۴ درصد از خانوارهای روستایی و به عبارتی ۲.۴ میلیون خانوار بوده است، این گروه با مصرف ماهانه ۲۰۷ میلیون مترمکعب ۱۹ درصد آب شرب روستایی را مصرف کرده و به دلیل مصرف بهینه تنها ۴ درصد از آب‌بهای خانگی روستایی مشمول حالشان شده است.تعرفه تکلیفی یارانه‌ای آب، حتی در بالاترین پلکان مصرفی آن می‌تواند یکی از دلایل بدمصرفی ۱۵ درصد خانوارهای روستایی کشور باشد و اختصاص آب شرب به مصارف غیرشرب همچون آبیاری و دام و طیور بعضاً به عنوان عوامل بدمصرفی بعضاً مشاهده می‌شود.این گزارش حاکی است، در مجموع ۵.۴ میلیون خانوار یا آحاد مصرف کننده آب شرب روستایی کشور در سال ۱۴۰۰ بیش از ۱۰۶۸ میلیون مترمکعب آب را مصرف کرده‌اند و متوسط تعرفه پرداختی ۳ گروه مورد اشاره ۵,۹۸۷ ریال به ازای یک مترمکعب آب مصرفی بوده است.
این در شرایطی است که میانگین هزینه تولید، انتقال و تصفیه آب در کشور بیش از ۲۰ هزار ریال و به عبارتی ۳ برابر این رقم است.