تاریخ انتشار:1405/1/15
خدمات معنوی زنده‌یاد «پهلوان فرحی» به جامعه کُشتی ساحل نشین

«سرآمد» گزارش می‌دهد؛

خدمات معنوی زنده‌یاد «پهلوان فرحی» به جامعه کُشتی ساحل نشین

به گزارش اقتصادسرآمد، دکتر رضا جهان‌فر؛ دکترای جامعه شناسی ورزش در نوشتاری به سرآمد، شرحی کوتاه بر زندگی و عملکرد «زنده‌یاد پهلوان علی آقا فرحی» موسس اولین باشگاه خصوصی کُشتی در شمال ایران آورده است: 

 «یاد آر ز شمع مرده یادآر» 
در طول چند دهه اخیر، باشگاه‌های مختلف ورزشی در استان‌های شمالی کشور راه‌اندازی و آغاز به فعالیت نمودند. برخی از این باشگاه‌های ورزشی، خصوصی هستند. به این معنا که بخش خصوصی - اعم از اشخاص حقیقی و یا مجموعه های غیردولتی- اقدام به هزینه و سرمایه گذاری در یک یا چند رشته ورزشی نموده و بدون کمک دولت، باشگاه ورزشی را راه اندازی و مدیریت می‌کنند. باشگاه‌های خصوصی ورزشی عامل مهمی در پویایی ورزش کشور محسوب می‌شوند. عموماً توسعه ورزشی در انوع چهارگانه «ورزش همگانی»، «ورزش قهرمانی»، «ورزش حرفه‌ای» و «ورزش تربیتی» از مسیر نقش آفرینیِ بخشِ خصوصی و حکمرانی مطلوب ورزشی در سطح راهبردی رقم خواهد خورد. بخش قابل توجهی از مسائل مندرج در نظام مسائل ورزش کشورمان با دستیابی به حکمرانیِ متعالی ورزشی و افزایش نقش آفرینی بخش خصوصی حل خواهد شد. 
   در این میان تکریم دست اندرکاران اثربخش ورزش در سطوح مختلف از جمله پیشکسوتان، ورزشکاران، مدیران و موسسان باشگاه‌ها، مربیان، مسئولان هیئت‌های ورزشی و حتی طرفداران دلسوز ورزشی می‌تواند به افزایش انگیزه اجزای ورزش و تحرک بخشی و تسهیل گام برداری در مسیر توسعه ورزش کشورمان منجر شود. به این انگیزه در این یادداشت از مرحوم پهلوان علی آقا فرحی کشتی‌گیر، مربی، مدیر و موسس اولین باشگاه خصوصی کشتی در استان‌های شمال کشور و برخی از اقدامات ایشان یاد خواهد شد.     
مرحوم پهلوان علی فرحی (معروف به علی آقا) فرزند مرحوم حاج میرزاعلی در روز جمعه پنجم شهریور 1338 و در سالروز تولد جهان پهلوان تختی متولد شد. از نوجوانی به ورزش کشتی روی آورد. در کشتی گیله‌مردی در استان‌های گیلان و مازندران زبانزد و صاحب عناوین متعدد قهرمانی و پهلوانی بود. در کشتی آزاد پیشینه قهرمانی در استان مازندران و کسب رتبه در سطح کشور داشت. وی قهرمان سال‌های دهه شصت کشتی شهرستان تنکابن و استان مازندران و همدوره و هم تمرین بسیاری از قهرمان‌های ملی و بین‌المللی کشتی کشورمان محسوب می‌شود.
در زمان خدمت سربازی در ژاندارمری، علاوه بر اینکه در جبهه غرب کشور و کردستان به عنوان رزمنده حضور داشت، در رقابتهای نیروهای مسلح، نیز اثربخش و موفق بود و در همان ایام مربیگری سایر همرزمان در باشگاه کشتی پادگان را برعهده داشت.   طی چند سال به عنوان یکی از جوانترین مربیان کشتی استان مازندران، هدایت تیم‌های مختلف کشتی را بر عهده گرفت. دارای سابقه مربیگری در شهرهای مختلف، به ویژه در شهرستان‌های رامسر و تنکابن بود. در سال 1363 و در سن 24 سالگی مجوز رسمی مربیگری کشتی را دریافت کرد. از همان سال تا سال 1372 به مدت 9 سال مربی کشتی شهرستان رامسر بود. از سال 1372 به مدت دو سال مربی تیم نوجوانان کشتی شهرستان تنکابن بود. در سال 1374 به صورت رسمی اولین باشگاه کشتی خصوصی شمال ایران تحت عنوان «باشگاه خصوصی کشتی پوریای ولی» با مسئولیت و همچنین مربیگری مرحوم علی آقا فرحی، جنب افشره تنکابن آغاز به کار کرد. پیش از این، همه باشگاه‌های کُشتی در شمال کشور، دولتی و یا مربوط به یک سازمان حاکمیتی و یا وابسته مستقیم و غیرمستقیم به دولت بودند. بعد از مدتی این باشگاه به سالن پایین ساختمان آقای شجاعی در بلوار شهید شیرودی و بعدها به سالن پایین ساختمان آقای توانا در نزدیکی میدان شهید شیرودی تنکابن و سپس به کریم‌آباد تنکابن نقل مکان نمود.
مرحوم فرحی از سال 1378 تا 1380 مسئولیت مربی‌گری تیم بزرگسالان تنکابن را بر عهده داشت. از سال 1383 نیز مسئولیت ریاست هیئت کشتی شهرستان تنکابن را برعهده گرفت. برخی از پیشکسوتان و دوست‌داران کشتی بر این باورند که دوران مسئولیت مرحوم پهلوان علی آقا فرحی در هیئت کشتی تنکابن از جمله موفق‌ترین دوران کشتی تنکابن محسوب می‌شود که زمینه ساز ارتقای کشتی این شهرستان در سال‌های بعد نیز شد. از جمله اقدامات ماندگار این مربی و مدیر دلسوز کشتی کشورمان که با همکاری تعدادی دیگر از پیشکسوتان حاصل شد، برگزاری مسابقات کشتی جام شهید شیرودی در سطح ملی و بین‌المللی است. همچنین پهلوان فرحی دارای سابقه مربیگری تیم ملی نوجوانان اعزامی به مسابقات خارج از کشور نیز بود.   
با توجه به اینکه اینجانب در دهه 70 ، شاگرد مرحوم پهلوان علی آقا فرحی در باشگاه خصوصی کشتی پوریای ولی تنکابن بودم، شاهد مستقیم شیوه تمرینات، مربی‌گری، مدیریت و حُسن خلق ایشان در محیط باشگاه، مراوده با مردم و همچنین سفرهای مختلف ورزشی محسوب می‌شوم. خاطرات این مشاهدات هنوز پس از سال‌ها در ذهنم باقی مانده است. بسیار مردم‌دار و خوش اخلاق بود. در آن سال‌ها عضو تیم‌های کشتی نوجوانان و جوانان شهرستان تنکابن و بعدها تیم بزرگسالان کشتی رامسر و از نزدیک شاهد زحمات این مربی سختکوش بودم. در جریان تمرینات، مسابقات و سفرهای ورزشی به شهرهای مختلف، برخی از خاطراتش را برای اینجانب و سایر شاگردان تعریف می‌کرد. از جمله اینکه تعریف کرده بود که در زمان مربیگری کشتی در شهرستان رامسر، به دلیل بعد مسافت تا خانه پدری و دسترسی نداشتن به وسیله نقلیه در ساعات پس از تمرین، برخی از شب‌ها پس از تمرین در سالن کشتی رامسر می‌خوابید تا صبح روز بعد بتواند به شهسوار برگردد.   
فروشگاه پوشاک علی آقا در پاساژ زعفری شهسوار بود. در آن فروشگاه تعدادی از برادران ایشان از جمله آقا ابوطالب و حسین آقا و گاهی نیز سایر برادران حضور داشتند. آن فروشگاه، محل مراجعه بسیاری از پهلوانان و کشتی‌گیران و پیشکسوتان ورزشی شهسوار و حتی مردم عادی به علی آقا بود.  
علی آقا فرحی به معنای واقعی یک فرد خودساخته و بی‌بهره از هر نوع رانت بود. حتی در مواقعی که می‌توانست از روابط با آشنایانِ صاحب مسئولیت بهره ببرد، از موقعیت خود سوءاستفاده نکرد. البته شاهد بودم که برای رفع مشکلات مردم مراجعه کننده، با افراد مختلف تماس می‌گرفت و پیگیر رفع مشکل مراجعه کنندگان بود. ولی هرگز ندیدیم که برای نفع شخصی خودش، منت هیچ مسئول صاحب منصبی را پذیرا باشد. اهل مراقبت و اخلاق مدار بود. در برخورد با خانم‌ها، محجوب بود و سر به‌زیر و از زل زدن مستقیم به آنها خودداری می‌کرد. 
محکم و با صلابت راه می‌رفت ولی در هنگام سلام و احوالپرسی با مردم، دست راستش بر روی سینه قرار می‌گرفت -و البته گاهی هر دو دست را روی سینه می‌گذاشت- و متواضعانه ابراز محبت می‌کرد. در برابر آشنایان اعم از اینکه پیشکسوت باشد و یا نوجوان، پیش‌سلام بود و زودتر سلام می‌گفت.   
تعدادی از شاگردان ایشان اکنون در باشگاه‌های مختلف مربی کشتی هستند و از جمع شاگردان، تعدادی نیز به عناوین قهرمانی در سطح استانی، ملی و بین المللی دست یافتند. 
علاوه بر مهارت و تسلط در رشته‌های ورزشی کشتی آزاد، کشتی فرنگی و کشتی گیله مردی، در رشته کاراته نیز دارای کمربند مشکی بود و به عنوان سرپرست تیم کاراته در تعدادی از رقابتهای کاراته حضور داشت.
گشاده دست بود. در مدیریت مالی باشگاه شیوه ویژه‌ای داشت. به رغم خصوصی بودن باشگاه، در دریافت شهریه از شاگردان رعایت وضعیت مالی شاگردان مد نظر وی بود. به گونه‌ای که از برخی اعضای باشگاه به دلایل مختلف شهریه نمی‌گرفت و حتی هر ماه مبلغی به عنوان کمک هزینه تغذیه و آب میوه به برخی از شاگردان پرداخت می‌کرد. اگر اعضای باشگاه در رقابت‌های استانی و کشوری صاحب عنوان و مقام اول تا سوم می‌شدند، معاف از پرداخت شهریه و بهره‌مند از کمک هزینه ماهیانه می‌شدند. 
شاگردان با عنوان «علی آقا» وی را خطاب قرار می‌دادند. تمرینات سختگیرانه‌ای داشت ولی قبل از شروع تمرین، شاگردان باشگاه کشتی پوریای ولی را به دور خود می‌نشاند و برای آنها صحبت می‌کرد. هنگام صحبت کردن قدم می‌زد و شاگردان بدون اینکه حرکت اضافی داشته باشند، با چشمایشان علی آقا را تعقیب می‌کردند به دقت به سخنانش گوش می‌دادند. صحبتهای پیش از تمرین وی عموماً اخلاقی و حاوی نصایح دلسوزانه بود. در این نصایح، توکل و تکیه به خدا، شیوه صحیح برخورد با مردم، لزوم پاک دستی، ویژگی‌های پهلوانان، رعایت حرمت پهلوانی، پاک چشمی و رعایت حرمت ناموس و ده‌ها نصحیت اخلاقی دیگر برای نوجوانان و جوانان کشتی‌گیر بیان می‌شد. از درس‌های مهم زنده‌یاد علی فرحی برای شاگردانش، رعایت حرمت پیشکسوتان بود.  پس از شروع رسمی تمرین نیز، به دقت وضعیت یکایک شاگردان در هنگام نرمش، مرور فن و تمرین با حریف تمرینی را زیرنظر داشت. در مسابقات کشتی، با جدیت و غیرت، هدایت و راهبری کشتی‌گیرانش را پیگیری و به اصطلاح کُچ می‌کرد.
 در یکی از مسابقات قهرمانی نوجوانان استان مازندران، مربی یکی از شهرها، از مینی بوس حامل کشتی گیران در مسیر خوابگاه تا محل مسابقه جا ماند. کشتی‌گیر نوجوان آن شهر به همراه سایر کشتی گیران زودتر از مربی به محل مسابقه رسید. چند لحظه پس از رسیدن به سالن مسابقات، برای حضور روی تشک و مسابقه فراخوان شد. مرحوم فرحی که متوجه نگرانی کشتی‌گیر نوجوان به دلیل نبودن مربی خودش شد، به جای مربی آن نوجوان، به هدایت و راهنمایی و به اصطلاح «کُچ کردن » کشتی‌گیر نوجوان پرداختند. اواخر مسابقه مربی اصلی کشتی‌گیر وارد سالن شد و مستقیم به سمت تشک مسابقه شاگردش رفت. چند قدم مانده به تشک ایستاد و به آرامی به پشت سر پهلوان فرحی رفت و بدون اینکه در کار علی آقا دخالت کند، به صورت ایستاده محو تماشای کشتی شد. علی آقا با انرژی و پرحرارت همچون شاگردان خودش، برای کشتی‌گیر غیرتنکابنی مشغول مربی‌گری بود. با راهنمایی مرحوم علی آقا فرحی، کشتی‌گیر نوجوان برنده و خوشحال از تشک خارج شد و از ایشان تشکر کرد. وقتی علی آقا برگشت، تازه متوجه حضور مربی اصلی آن کشتی گیر شد. پرسید «چرا جلو نیامدی؟» مربی ضمن تشکر از علی آقا گفت که «دیدم بهتر از من کُچ می‌کنی. اینجا ماندم که با لذت کُچ کردن شما و کشتی شاگردم را ببینم...».  
علی آقا با هزینه شخصی، شاگردان را برای تمرین و مسابقه به باشگاه‌های کشتی شهرستانهای اطراف و حتی استان‌های اطراف نظیر استان گیلان و شهرهای رودسر، کلاچای، لاهیجان، رشت و... می‌برد. با اینکه باشگاه خصوصی بود، اما کلیه هزینه ایاب و ذهاب، خوراک، اسکان، پذیرایی و... را بر عهده می‌گرفت و از شاگردان هزینه‌ای بابت این اقدامات دریافت نمی‌کرد. در روزهای جمعه شاگردان را برای تمرین به مارکوه، جواهرده، دوهزار، سه هزار و سایر مناطق تفریحی تنکابن و رامسر می‌برد و پس از تمرینات سخت، از شاگردانش با چلوکبابی که در همان محل پس از تمرین، با کمک اعضای باشگاه بر روی آتش مهیا و پذیرایی می‌کرد.     
از جمله اقدامات به یاد ماندنی پهلوان علی آقا فرحی واگذاری کلیه امکانات باشگاه خصوصی کشتی پوریای ولی نظیر تشک کشتی، ترازو، تجهیزات بدنسازی و... به باشگاه‌های ورزشی تازه تأسیس بود.  
خرداد ماه 1394 از جمله ماه‌های تلخ برای کشتی ایران به ویژه شمال کشور بود. پهلوان علی آقا فرحی در روزهای ابتدایی خرداد 1394 به دلیل سوختگی از ناحیه سر، سینه و گردن در بیمارستان سوانح سوختگی شهرستان رشت بستری شد، ولی در یازدهمین روز از خرداد ماه 1394 و پس از پنج روز به رغم تلاش‌های بسیار کادر پزشکی، به دلیل شدت جراحات و سوختگی در سن 58 سالگی دار فانی را وداع گفت. تشییع پیکر و مراسم یادبود علی آقا با حضور باشکوه مردم ورزش دوست از شهرهای مختلف کشور، کشتی گیران و پیشکسوتان و تعدادی از ملی پوشان کشتی کشور رقم خورد. پس از وفات زنده یاد علی آقا فرحی، به درخواست و پیگیری مردم، یک خیابان در روستای زادگاهش و یک معبر در شهر تنکابن به نام ایشان نامگذاری شد. هر چند که ماندگاری پهلوانان در ذهن مردم، نه به دلیل نامگذاری خیابان‌ها و معابر به نامشان، بلکه به روایت‌های ثبت شده در ذهن و خاطرات مردم است. بر روی سنگ قبر علی آقا، تصویری از ایشان در کشتی‌گیله مردی و جمله «پهلوانان هرگز نمی‌میرند» درج شده است. روحشان شاد، یادشان مانا.   

برچسب ها : زنده‌یاد «پهلوان فرحی» اقتصادسرامد جامعه شناسی

اخبار روز
ضمیمه