به گزارش اقتصاد سرآمد، افزایش بی‌سابقه قیمت نفت در پی تنش بین اسرائیل و ایران، بازارهای جهانی انرژی را تکان داد. این تحولات نگرانی‌ها درباره اختلال در عرضه نفت و تأثیرات گسترده بر اقتصاد جهانی را افزایش داده است. در پی حملات نظامی اسرائیل به ایران و پاسخ‌های متقابل دفاعی تهران، بازارهای مالی جهانی دچار لرزه شدند و قیمت نفت به‌طور قابل‌توجهی افزایش پیدا کرد. قیمت نفت برنت که معیار اصلی بین‌المللی است، روز جمعه بیش از ۱۰درصد جهش داشت و تا حدود ۷۵دلار به ازای هر بشکه رسید. این افزایش ناگهانی با ایجاد وضعیتی مشابه تأثیرات جنگ اوکراین بر بازارهای جهانی سه‌سال پیش، نگرانی‌هایی را درباره احتمال آغاز دوره‌ای جدید از افزایش شدید قیمت انرژی به‌وجود آورده است که می‌تواند به افزایش قیمت بنزین، مواد غذایی و حتی هزینه‌های سفر منجر شود.افزایش قیمت نفت به‌طور عمده ابتدا در قیمت بنزین به چشم می‌آید، اما هزینه‌های بالاتر انرژی به‌تدریج بر قیمت‌های سایر کالاها و خدمات نیز تأثیر می‌گذارد. به‌عنوان مثال، در بخش کشاورزی، افزایش هزینه سوخت ماشین‌آلات، حمل‌ونقل و فرآوری موادغذایی به افزایش قیمت نهایی محصولات منجر می‌شود. بااین‌حال، این اثرات تنها در صورتی محسوس خواهد بود که قیمت انرژی برای مدت طولانی بالا بماند. به‌طور تقریبی، هر ۱۰دلار افزایش در قیمت نفت، حدود ۷پنی به قیمت هر لیتر بنزین اضافه می‌کند. همچنین باید توجه داشت که شوک‌های قیمتی اخیر بیشتر ناشی از افزایش قیمت گاز بوده است که در بسیاری از کشورها برای گرمایش و تولید برق اهمیت دارد. پس از حملات اخیر، قیمت گاز نیز افزایش داشته، اما تأثیر آن بر خانوارها به دلیل مقررات و سقف‌های قیمتی به احتمال زیاد به ‌آرامی یا حتی به‌طور محدود احساس خواهد شد.تحلیلگران در مورد آینده قیمت نفت معتقدند که شدت و مدت زمان درگیری میان اسرائیل و ایران، دخالت احتمالی کشورهای دیگر منطقه و نقش آمریکا در این تنش‌ها تأثیرگذار خواهد بود. نقطه حساس بازار نفت تنگه‌هرمز است که حدود یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کند. هرگونه اختلال در این مسیر می‌تواند قیمت‌ها را به‌شدت افزایش دهد. اگرچه احتمال بسته‌شدن این تنگه هنوز کم است، اما موضع‌گیری ایران در این زمینه موجب افزایش نگرانی‌ها و به تبع آن بالا رفتن قیمت‌ها شده است. هرگونه اختلال در تنگ‌هرمز، ایالات متحده را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد زیرا بسیاری از آمریکایی‌ها در برابر افزایش شدید قیمت نفت آسیب‌پذیر هستند. تبعات اقتصادی و سیاسی افزایش چشمگیر قیمت انرژی، برای ترامپ نیز روشن است. او پیش از حمله اسرائیل به ایران، از افزایش اخیر و نسبتاً ناچیز قیمت‌ها ابراز نارضایتی کرده بود.

شوک انرژی تازه تهدیدی برای اقتصاد جهان
افزایش قیمت انرژی در این مقطع زمانی از منظر اقتصادی می‌تواند شوک منفی بزرگی برای اقتصاد جهانی باشد. کارشناسان هشدار داده‌اند این موضوع می‌تواند تورم را در کشورهای پیشرفته افزایش دهد و فشار بر بانک‌های مرکزی را برای کنترل نرخ بهره بیشتر کند. این وضعیت در حالی است که امیدهایی برای کاهش تورم و کاهش نرخ بهره وجود داشت که اکنون با افزایش قیمت نفت و احتمال ادامه درگیری‌ها کمرنگ شده است. افزایش نااطمینانی‌ها و بی‌ثباتی در نظم اقتصادی جهانی که تحت رهبری آمریکا شکل گرفته است نیز می‌تواند پیامدهای منفی بلندمدتی داشته باشد. بااین‌حال، باید توجه داشت که درگیری‌های منطقه‌ای در خاورمیانه سابقه طولانی و بازار انرژی به این نوسانات عادت دارد. ممکن است این تنش‌ها به‌سرعت فروکش کنند و بازارها به تعادل بازگردند، اما در صورت ادامه‌دارشدن درگیری یا گسترش آن، قیمت‌های انرژی می‌توانند به‌طور قابل‌توجهی افزایش پیدا کنند و تأثیرات گسترده‌تری بر اقتصاد جهانی داشته باشند.

گرداب نااطمینانی یا آرامش موقت؟
چشم‌انداز آتی بازار‌های جهانی به‌شدت به تحولات سیاسی و نظامی آتی در خاورمیانه گره خورده است. در سناریوی بدبینانه، در صورت تشدید درگیری‌ها و گسترش دامنه‌ جنگ به کشور‌های دیگر منطقه یا اختلال جدی در تدارکات انرژی، شاهد اوج‌گیری بیشتر قیمت نفت (فراتر از سطوح کنونی) و طلا خواهیم بود. این افزایش قیمت انرژی، تورم جهانی را که هنوز کاملاً مهار نشده، مجدداً شعله‌ور ساخته و می‌تواند برنامه‌های بانک‌های مرکزی بزرگ برای کاهش نرخ بهره را به تعویق بیندازد یا حتی معکوس کند. بورس‌های جهانی تحت فشار مضاعف ناشی از هزینه‌های بالاتر انرژی، نرخ بهره بالاتر برای مدت طولانی‌تر و کاهش رشد سودآوری شرکت‌ها، به ریزش خود ادامه خواهند داد و نوسانات در کوتاه‌مدت در سطوح بالا باقی خواهد ماند. فرار سرمایه به سمت دلار، فرانک سوئیس، ین و اوراق قرضه دولتی امن تشدید خواهد شد.

مشاهده تنش در تمام بازارها
طلای زرد، پناهگاه دیرینه سرمایه در بحران‌ها، رکورد‌های تازه‌ای را نشانه گرفت و به سطح حیرت‌آور در هر اونس صعود کرد، گویی سرمایه‌گذاران با شتابی دیوانه‌وار در پی پناهگاهی مطمئن برای حفظ ارزش دارایی خود بودند. این صعود طلا، نشانه‌ای آشکار از فرار سرمایه از دارایی‌های پرنوسان بود. در مقابل، بازار‌های سهام جهانی شاهد سقوطی فراگیر بودند. بورس‌های آمریکا با افت شاخص‌ها مواجه شدند. اروپا نیز به‌دنبال این واقعه، افت حدود یک‌درصدی را تجربه کرد و بورس‌های عمده آسیا از جمله ژاپن، کره‌جنوبی و هنگ‌کنگ هم‌راستا با دیگران، کاهشی فراتر از یک‌درصد را ثبت کردند. این ریزش گسترده، بیانگر خروج سریع سرمایه‌ها از بازار‌های پرریسک سهام و انتقال آن به سمت دارایی‌های امن‌تر بود.

آینده قیمت بنزین و سایر اقلام
کارشناسان معتقدند که وقتی قیمت عمده‌فروشی نفت افزایش می‌یابد، بسیاری از مردم این را ابتدا در قالب افزایش قیمت بنزین احساس می‌کنند، اما انرژی گران‌تر به افزایش قیمت تقریبا همه چیز، از کشاورزی تا تولید صنعتی، منجر می‌شود. در مورد موادغذایی، هزینه‌های بالاتر انرژی می‌تواند به شیوه‌های مختلفی باعث افزایش قیمت در قفسه‌های فروشگاه‌ها شود. این می‌تواند هزینه استفاده از ماشین‌آلات کشاورزی، حمل‌ونقل محصولات و فرآوری و بسته‌بندی غذا را افزایش دهد. بااین‌حال، این اتفاق فقط زمانی خواهد افتاد که قیمت انرژی برای مدتی طولانی در سطح بالا باقی بماند. حتی در مورد بنزین و گازوئیل هم افزایش قیمت نفت‌خام تاثیر محدودی دارد. بسیاری از مردم جهان به خاطر دارند که شوک قیمتی پس از آغاز مناقشه اوکراین، عمدتا واکنشی به افزایش قیمت گاز بود. قیمت گاز نیز پس از حملات پنجشنبه‌شب اسرائیل به ایران افزایش یافته است، اما آقای آکسلی می‌گوید، اگر به نحوه عملکرد بازار از جمله نقش نهاد ناظر در تعیین سقف قیمت‌ها دقت کنیم می‌بینیم که این تاثیر فقط به‌تدریج به خانوارها می‌رسد اگر البته برسد.
سوالات اصلی این است که درگیری اسرائیل و ایران چقدر ادامه خواهد یافت، آیا کشورهای دیگر منطقه وارد ماجرا می‌شوند و آیا ایالات متحده برای کاهش تنش مداخله خواهد کرد یا نه. فراتر از همه این‌ها، به این بستگی دارد که آیا شاهد اختلال واقعی در حمل‌‌ونقل دریایی در تنگه‌هرمز خواهیم بود یا نه؟ آبراهی در جنوب ایران که مسیر ورود حدود یک‌‌پنجم تولید نفت جهان به بازارهای جهانی است. برخی رسانه‌های بین‌المللی در تحلیل خود از وضعیت امروز می‌نویسند که ایران در گذشته تهدید به بستن تنگه‌هرمز کرده و اکنون این مسئله اندکی محتمل‌تر از ۲۴ساعت پیش شده است. همین ریسک بیرونی یکی از عواملی است که قیمت‌ها را بالا می‌برد. بدون اختلال در حمل‌‌ونقل دریایی، احتمالا قیمت نفت در سطح بالا باقی نمی‌ماند. در سال ۲۰۲۲، پس از تهاجم روسیه به اوکراین، با بازگشایی اقتصاد جهانی پس از کووید، تقاضا برای انرژی افزایش یافت، اما اکنون اقتصاد جهانی با دوران سخت‌تری مواجه است و تولیدکنندگانی از عربستان سعودی تا برزیل ظرفیت افزایش عرضه نفت را دارند که می‌تواند به کاهش قیمت‌ها کمک کند.