تاریخ انتشار:1405/2/5
چرا آنکارا به دنبال صلح در ایران است؟

«سرآمد» تحلیل می‌دهد؛

چرا آنکارا به دنبال صلح در ایران است؟

اقتصاد سرآمد- رضا رضایی - از همان ابتدای جنگ اخیر علیه ایران، این درک وجود داشت که درگیری که با تهاجم ایالات متحده و اسرائیل آغاز شد، عواقب جدی منطقه‌ای و جهانی خواهد داشت. خطرات ژئوپلیتیکی و ژئواقتصادی ناشی از این درگیری نه تنها تأثیرات امنیتی بر کشورهای غرب آسیا داشته، بلکه با افزایش قیمت انرژی، نگرانی‌های اقتصادی را در سطح جهانی نیز برانگیخته است. فراتر از طرفین درگیر، همسایگان عرب ایران در خلیج فارس نیز خود را در میان آتش جنگ یافتند. همچنین، مسائل مربوط به تأمین کالاهای اساسی مانند انرژی و کود که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، تأثیر منفی بر اقتصاد جهانی گذاشته است. از همین روی، طولانی شدن و گسترش جنگ در سراسر منطقه منجر به وخامت بیشتر این وضعیت اقتصادی خواهد شد.

به گزارش اقتصادسرآمد، رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در این رابطه، اظهار داشت که «این جنگ بی‌معنی» نه تنها خسارات اقتصادی قابل توجهی به منطقه وارد کرده، بلکه ترکیه را نیز در معرض خطرات امنیتی قرار داده است. ترکیه که تا ۲۸ فوریه به طور فعال برای جلوگیری از جنگ از طریق ابتکارات دیپلماتیک تلاش می‌کرد، از آن زمان با بحران عمیق‌تری مواجه شده که ناشی از تشدید تنش‌ها توسط ایالات متحده به دلیل‌عدم دستیابی به نتیجه مطلوب، تلاش‌های اسرائیل برای تعمیق بحران به منظور بی‌ثبات کردن منطقه و ورود کشورهای خلیج فارس به درگیری اخیر است. باوجود، پیامدهای منفی جنگ، هنوز هیچ ابتکار جهانی قوی به جزء تلاش اسلام آباد برای توقف کامل درگیری پدیدار نشده است. برخی کشورها، از جمله ترکیه، به تلاش‌های خود ادامه می‌دهند. ترکیه با تمرکز رویکرد خود بر نگرانی‌های امنیتی بالفعل و بالقوه، در حال حاضر اولویت خود را جلوگیری از تشدید بیشتر جنگ با دخالت یک کشور خلیج فارس قرار داده و در تلاش است تا زمینه‌ای برای مذاکره بین ایالات متحده و ایران ایجاد کند. با این حال، تشدید خطرات، موضع آنکارا را از دیپلماسی به تمرکز امنیتی تغییر خواهد داد. برای درک موضعی که آنکارا از ابتدای این روند اتخاذ کرده و جهتی که احتمالا در آن تکامل یابد، شناسایی دقیق حساسیت‌های اساسی و خطوط قرمز آن در مورد وضعیت فعلی ضروری است.

صحبت صرف کافی نیست
بدون تردید از زمان حمله ایالات متحده به عراق در سال ۲۰۰۳، سازمان ملل متحد در مواجهه با بحران‌های جهانی، به دلیل ساختار شورای امنیت و اعمال استانداردهای دوگانه، ناکارآمد مانده است. سازمان ملل متحد که اغلب صرفاً به صحبت درمورد بحران‌ها بسنده می‌کند، قادر نیست فراتر از مشاهده بحران‌ها عمل و روندها را به ابتکار ایالات متحده واگذار می‌کند. در نتیجه، این سازمان بین‌المللی در خدمت به اهداف اولیه مندرج در منشور سازمان ملل متحد برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی به طور کافی شکست خورده است. در واقع، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در ۲۵ مارس اظهار داشت: «تنها چند ساعت پس از آغاز جنگ در خاورمیانه، هشدار دادم که این درگیری‌ها خطر ایجاد واکنش زنجیره‌ای را به همراه دارد که هیچ کس نمی‌تواند آن را کنترل کند». بدین ترتیب، این امر نشان می‌دهد که صرفاً نام بردن از بحران، تاثیر چندانی ندارد.
با این حال، ترکیه به دلیل تأثیر مستقیم این رویدادها، سیاست فعال‌تری را دنبال می‌کند. فیدان در ۲۸ مارس اظهار داشت که این جنگ که توسط ایالات متحده و اسرائیل و با نقض قوانین بین‌المللی آغاز شده است، خطر گسترش بیشتر در سراسر منطقه را به همراه دارد. ترکیه با تأکید بر بُعد منطقه‌ای در چارچوب تأثیرات جنگ و راه‌حل‌های بالقوه، تلاش می‌کند تا از گسترش درگیری به سایر کشورهای منطقه جلوگیری کند و با برقراری تماس‌های نزدیک با کشورهایی مانند پاکستان، مصر و عربستان سعودی، جنگ را به پایان برساند. به همین منظور، فیدان، وزیر امور خارجه، اخیراً در ۲۹ مارس در نشست وزیران امور خارجه ترکیه-مصر-پاکستان-عربستان سعودی شرکت کرد که در آن آخرین تحولات خاورمیانه مورد بحث قرار گرفت. در همین حال، ترکیه در ایجاد چارچوب مذاکره برای پایان دادن به جنگ بین ایالات متحده و ایران مشارکت دارد. فیدان گفت که این تصور ایجاد شده که مذاکرات به مرحله خاصی رسیده است. با این حال، برای اینکه ترکیه در این مسیر ادامه دهد، ایالات متحده نباید با وارد کردن یکی از کشورهای خلیج فارس به عنوان مثال امارات متحده عربی عملیات زمینی را آغاز کند و نباید در حین انجام این کار سعی در تحرکات داخلی داشته باشد. در غیر این صورت، تغییر در موضع ترکیه اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

خط قرمز ترکیه چیست؟
گسترش جنگ و روی آوردن آمریکا به عملیات زمینی با هدف ایجاد آشوب داخلی، خط قرمز آشکاری برای ترکیه است. چنین تشدیدی هم به طولانی شدن جنگ و هم به افزایش تهدید علیه ترکیه منجر خواهد شد. از آنجایی که ایالات متحده نمی‌تواند مانند عراق، ده‌ها هزار نیرو را در خاک ایران به ویژه سرزمین اصلی مستقر کند، به دنبال ایجاد گروه‌هایی برای ارائه پشتیبانی داخلی در صورت وقوع عملیات زمینی احتمالی خواهد بود. در حالی که گام‌هایی برای رهایی ترکیه و منطقه از تروریسم به عنوان بخشی از فرآیند «ترکیه عاری از تروریسم» برداشته می‌شود، آنکارا در مواجهه با عناصر جدایی‌طلب در غرب ایران یا هر منطقه دیگری ساکت نخواهد نشست. 
ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ترکیه (MİT)، در سخنرانی خود در اجلاس ارتباطات استراتژیک بین‌المللی (STRATCOM) که توسط اداره ارتباطات ریاست جمهوری در تاریخ ۲۷ و ۲۸ مارس برگزار شد، به یکی از ابعاد مهم جنگ پرداخت. کالین با اشاره به اینکه این جنگ «آتش بزرگی» را در خاورمیانه شعله‌ور کرده است، تأکید کرد که هدف صرفاً از بین بردن قابلیت‌های هسته‌ای ایران نیست، بلکه تلاش‌هایی برای زمینه‌سازی در راستای «جنگ و خصومت خونین قومی و فرقه‌ای» است.
در مجموع، گسترش چنین درگیری‌هایی از دیدگاه ترکیه به عنوان یک تهدید بزرگ تلقی می‌شود که باید به هر قیمتی از آن جلوگیری شود. ارزیابی‌ها و گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد که آنکارا این موضع را به دولت ترامپ نیز منتقل کرده است. در نتیجه، از آنجایی که نمی‌توان از وقوع جنگ جلوگیری کرد، ترکیه در صورتی تمایل طرفین به تلاش‌های خود برای توقف درگیری و جلوگیری از گسترش آن ادامه خواهد داد. با این حال، اگر طرفین به تشدید تنش‌ها بدون کنترل ادامه دهند و درگیری را به نقطه‌ای برسانند که تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی ترکیه باشد، آنکارا سیاست‌های امنیتی‌تری اتخاذ خواهد کرد.


 

برچسب ها : آنکارا اقتصاد سرآمد صلح در ایران

اخبار روز
ضمیمه