تاریخ انتشار:1405/6/31
توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل ایران  در روزهای بحران

«سرآمد» تحلیل می‌دهد؛

توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل ایران در روزهای بحران

اقتصادسرآمد- فیروز اسماعیلی- تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد که نخستین قربانی بحران‌ها، پروژه‌های عمرانی و توسعه‌ای هستند. بسیاری از طرح‌ها متوقف می‌شوند، منابع مالی جابه‌جا می‌شوند و برنامه‌های توسعه‌ای به حاشیه می‌روند. اما در ایران، طی یک سال گذشته، روند فعالیت پروژه‌های زیرساختی متوقف نشد و بسیاری از طرح‌ها مطابق برنامه پیش رفتند.

به گزارش اقتصادسرآمد، «در جنگ فقط سربازان نمی‌جنگند؛ مهندسان و سازندگان نیز در خط مقدم هستند، زیرا از شریان‌های اقتصادی کشور دفاع می‌کنند.» این گزاره شاید بهترین توصیف برای عملکرد مجموعه‌ای باشد که طی یک سال گذشته، در یکی از حساس‌ترین دوره‌های مدیریتی و اجرایی کشور، اجازه نداد چرخ توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل ایران از حرکت بازایستد. وزارت راه و شهرسازی با محوریت شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور در حالی مسئولیت اجرای ده‌ها پروژه ملی در حوزه راه، راه‌آهن، آزادراه و بزرگراه را بر عهده دارد که همزمان با تشدید فشارهای اقتصادی، محدودیت‌های مالی و شرایط ناشی از جنگ و تهدیدات امنیتی، مأموریت حفظ و توسعه شریان‌های حیاتی کشور را نیز دنبال کرده است.
در چنین شرایطی، آن‌چه بیش از هر چیز اهمیت پیدا می‌کند، نه صرفاً افتتاح یک پروژه یا آغاز یک طرح جدید، بلکه حفظ تداوم فعالیت در میدان اجراست. 
در این میان، نقش مهندس هوشنگ بازوند، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور، قابل توجه است. مدیری که رویکرد حضور میدانی را به عنوان یکی از اصول اصلی مدیریت خود برگزید و تلاش کرد فاصله میان ستاد و کارگاه‌های اجرایی را به حداقل برساند. بازدیدهای مستمر از پروژه‌های راهسازی، آزادراهی، ریلی و کریدوری در نقاط مختلف کشور، پیامی روشن برای پیمانکاران، مشاوران و مدیران پروژه داشت: توسعه زیرساخت در هیچ شرایطی نباید متوقف شود نه صرفاً یک اقدام تشریفاتی.
اهمیت این رویکرد زمانی بیشتر آشکار می‌شود که به جایگاه زیرساخت‌های حمل‌ونقل در اقتصاد ملی توجه کنیم. امروز رقابت کشورها تنها بر سر تولید نیست؛ بلکه بر سر دسترسی به بازارها، کاهش هزینه لجستیک و تبدیل شدن به گره‌های ترانزیتی منطقه است. ایران با موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز خود، در قلب بسیاری از کریدورهای بین‌المللی قرار گرفته است. از کریدور شمال ـ جنوب گرفته تا مسیرهای شرقی ـ غربی، همه و همه نیازمند زیرساخت‌های کارآمد و به‌روز هستند.
از این منظر، توسعه بزرگراه‌ها، آزادراه‌ها و خطوط ریلی تنها یک پروژه عمرانی محسوب نمی‌شود؛ بلکه سرمایه‌گذاری مستقیم بر امنیت اقتصادی کشور است. هر کیلومتر راهی که تکمیل می‌شود، هر گلوگاه ترافیکی که برطرف می‌شود و هر مسیر ریلی که به شبکه ملی متصل می‌شود، در واقع بخشی از توان لجستیکی ایران را تقویت می‌کند. این همان نقطه‌ای است که توسعه زیرساخت با امنیت ملی و قدرت اقتصادی کشور پیوند می‌خورد.
یکی دیگر از محورهای قابل توجه در برنامه های یک سال اخیر شرکت ساخت، توجه به تأمین مالی پروژه‌ها در شرایط محدودیت منابع است. واقعیت آن است که بدون تأمین منابع پایدار، حتی بهترین برنامه‌های توسعه‌ای نیز روی کاغذ باقی خواهند ماند. حرکت به سمت استفاده از ظرفیت سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، بهره‌گیری از ابزارهای نوین تأمین مالی و تلاش برای فعال نگه داشتن پروژه‌های اولویت‌دار، از جمله اقداماتی است که می‌تواند مسیر تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام را هموار کند.
نقش حمایتی وزارت راه و شهرسازی در این میان چشمگیر است. همراهی و پشتیبانی وزیر راه و شهرسازی از پروژه‌های زیرساختی و تأکید بر تکمیل طرح‌های راهبردی کشور، بستری را فراهم کرد تا مجموعه شرکت ساخت بتواند مأموریت‌های خود را با انسجام بیشتری دنبال کند. هماهنگی میان سیاست‌گذاری کلان وزارتخانه و مدیریت اجرایی شرکت ساخت، یکی از عوامل مهم حفظ شتاب پروژه‌ها در این دوره بوده است.
با این حال، نگاه این نوشتار صرفاً نگاهی تقدیرآمیز نیست. هرچند استمرار فعالیت پروژه‌ها در شرایط دشوار، دستاوردی ارزشمند به شمار می‌رود، اما پرسش اصلی به آینده بازمی‌گردد. آیا روحیه جهادی و مدیریت میدانی که در دوران بحران شکل گرفت، پس از عبور از شرایط ویژه نیز ادامه خواهد یافت؟ آیا تجربه این دوره می‌تواند به اصلاح ساختارهای اجرایی، تسریع فرآیندهای تصمیم‌گیری، کاهش بروکراسی و افزایش بهره‌وری در پروژه‌های ملی منجر شود؟
واقعیت این است که کشور امروز بیش از هر زمان دیگری به تکمیل کریدورهای ملی و بین‌المللی نیاز دارد. رقابت منطقه‌ای در حوزه ترانزیت با سرعتی بی‌سابقه در حال پیشروی است و فرصت‌های اقتصادی منتظر هیچ کشوری نمی‌مانند. بنابراین، حفظ شتاب توسعه زیرساخت‌ها نباید محدود به دوران بحران باشد، بلکه باید به یک فرهنگ مدیریتی پایدار تبدیل شود.
بر اساس این ارزیابی ، عملکرد یک سال اخیر شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور نشان داد که حتی در دشوارترین شرایط نیز می‌توان پروژه‌های ملی را زنده نگه داشت و از توقف شریان‌های توسعه جلوگیری کرد. اکنون زمان آن رسیده است که این تجربه ارزشمند به الگویی برای آینده تبدیل شود، الگویی که در آن مدیریت میدانی، تأمین مالی هدفمند، توسعه کریدورهای راهبردی و تکمیل پروژه‌های ملی یک راهبرد دائمی برای توسعه ایران باشد.
آینده اقتصاد ایران از مسیر همین جاده‌ها، راه‌آهن‌ها، آزادراه‌ها و کریدورهایی عبور می‌کند که امروز در حال ساخت هستند و این مسئولیتی است که نباید حتی برای یک روز بر زمین بماند و دقیقا همان مسیری است که در راستای تاکیدات رهبرشهید انقلاب، دستورات ریئس جمهورپزشکیان و پی گیری‌های مجدانه فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی آغاز شده است.

برچسب ها : توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل اقتصادسرآمد ایران

اخبار روز
ضمیمه