به گزارش خبرنگار اقتصاد سرآمد_ شینا انصاری در هفتمین اجلاس کنفرانس کشورهای متعاهد کنوانسیون چارچوبی حفاظت از محیط زیست دریای خزر (کنوانسیون تهران) در تهران، با ابراز خرسندی از میزبانی جمهوری اسلامی ایران از این اجلاس اظهار کرد: این نشست فرصتی ارزشمند برای تجدید عهد مشترک کشورها در قبال حفاظت از دریای خزر و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای است.
معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست،افزود: دریای خزر صرفاً یک پهنه آبی نیست، بلکه میراثی مشترک، اکوسیستمی به‌هم‌پیوسته و سرمایه‌ای حیاتی برای نسل‌های امروز و فرداست. این پهنه منحصر به‌فرد با تنوع زیستی ارزشمند خود زیستگاه گونه‌هایی همچون فوک خزری و یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های تولیدمثل ماهیان خاویاری در جهان است و میلیون‌ها نفر در پیرامون آن، معیشت و آینده خود را به سلامت و پایداری این دریا پیوند داده‌اند.
وی با بیان اینکه حفاظت از خزر بیش از هر زمان دیگری یک مسئولیت مشترک و فرامرزی است، گفت: آلودگی‌های ناشی از منابع خشکی و فعالیت‌های دریایی، تخریب زیستگاه‌ها، فشار بر منابع زیستی، تغییر اقلیم و تغییرات سطح آب، چالش‌هایی هستند که هیچ کشوری به تنهایی نمی‌تواند با آنها مقابله کند.
محیط زیست؛ قربانی خاموش جنگ‌ها
انصاری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جنگ و منازعات نظامی گفت: تجربه تلخ جنگ و منازعات به ما یادآوری می‌کند که محیط زیست قربانی خاموش جنگ‌هاست. آلودگی آب و خاک، آسیب به زیستگاه‌ها و زیرساخت‌های محیط زیستی و افزایش فشار بر منابع طبیعی می‌تواند آثار جنگ‌ها را برای سال‌ها و حتی نسل‌ها باقی بگذارد.
وی با اشاره به پیامدهای جنگ اخیر برای محیط زیست ایران اظهار کرد: در طول یک سال گذشته کشور ما با تجاوز ایالات متحده آمریکا و رژیم اسرائیل مواجه بود و در جریان این حملات، علاوه بر تلفات انسانی و تخریب زیرساخت‌ها، مراکز علمی و درمانی و میراث تاریخی، آسیب‌هایی نیز به محیط زیست و مناطق حفاظت‌شده وارد شد.
معاون رئیس‌جمهور افزود: انفجار مخازن سوخت در تهران و ایجاد آلودگی‌های گسترده و همچنین حملات به تأسیسات نفتی در منطقه عسلویه از مصادیق اکوساید یا جنایت زیستی محسوب می‌شود؛ از این رو حفاظت از اکوسیستم‌ها باید بخشی جدایی‌ناپذیر از تلاش‌های ما برای صلح، امنیت و توسعه پایدار باشد.
از تعهد به اقدام؛ مسیر جدید همکاری کشورهای ساحلی خزر
وی با اشاره به امضای کنوانسیون تهران در سال ۲۰۰۳ از سوی پنج کشور ساحلی شامل جمهوری آذربایجان، جمهوری اسلامی ایران، جمهوری قزاقستان، فدراسیون روسیه و ترکمنستان گفت: این اقدام فراتر از امضای یک سند بین‌المللی و بیانگر اراده مشترک پنج کشور برای همکاری در حفاظت از یک اکوسیستم مشترک بود.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: طی بیش از دو دهه، همکاری‌های کشورهای ساحلی در زمینه‌هایی همچون مقابله با آلودگی نفتی، کنترل آلودگی‌های ناشی از منابع خشکی، حفاظت از تنوع زیستی و ارزیابی اثرات محیط زیستی فرامرزی توسعه یافته است، اما امروز باید گام دیگری برداریم؛ گامی از تعهد به اقدام، از اطلاعات پراکنده به داده‌های مشترک، از پایش‌های ملی به پایش‌های هماهنگ منطقه‌ای و از واکنش به بحران به پیشگیری و آمادگی مشترک.
انصاری با اشاره به شعار محوری این اجلاس با عنوان «پنج کشور، یک اکوسیستم، آینده مشترک» گفت: پنج کشور بیانگر مسئولیت مشترک ما، یک اکوسیستم بیانگر واقعیت علمی پیوستگی دریای خزر و آینده مشترک یادآور مسئولیتی است که در برابر نسل‌های آینده بر عهده داریم.
وی افزود: سرنوشت خزر را نمی‌توان در مرزهای سیاسی تقسیم کرد؛ جریان‌های آبی، گونه‌های زیستی، آلودگی‌ها و تغییر اقلیم تابع مرزهای سیاسی نیستند. بنابراین آینده خزر نیز نمی‌تواند پنج آینده جداگانه باشد و آینده خزر، آینده مشترک همه کشورهای ساحلی است.
تأکید بر استفاده از علم و فناوری برای حفاظت از خزر
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر اهمیت علم و فناوری در حفاظت از دریای خزر اظهار کرد: فناوری‌های نوین سنجش از دور، پایش ماهواره‌ای، سامانه‌های هوشمند محیط زیستی، مدل‌سازی اکولوژیک، پایگاه‌های داده مشترک و ابزارهای نوین تحلیل و پیش‌بینی، فرصت‌های ارزشمندی برای شناخت دقیق‌تر تغییرات خزر و واکنش سریع‌تر به تهدیدهای آن فراهم می‌کنند.
وی گفت: باید تبادل داده‌های علمی، نظام‌های مشترک پایش، ارزیابی منظم وضعیت اکوسیستم، آمادگی مشترک برای مقابله با حوادث آلودگی، حفاظت از تنوع زیستی و کاهش و رود آلاینده‌ها به دریا بیش از پیش تقویت شود.
انصاری همچنین با اشاره به لازم‌الاجرا شدن پروتکل ارزیابی اثرات محیط زیستی فرامرزی در نوامبر ۲۰۲۵، این اقدام را گامی در جهت تقویت چارچوب همکاری کشورهای ساحلی برای ارزیابی پیامدهای احتمالی پروژه‌های دارای آثار فرامرزی دانست.
توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست متعارض نیستند
معاون رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت ایجاد توازن میان توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست گفت: جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست دو هدف متعارض نیستند و توسعه پایدار زمانی محقق می‌شود که فعالیت‌های اقتصادی با ظرفیت اکولوژیک طبیعت و منافع بلندمدت منطقه هماهنگ باشد.
وی افزود: از این منظر، علم، داده و ارزیابی‌های محیط زیستی باید در مرکز تصمیم‌گیری‌های مرتبط با دریای خزر قرار گیرند و دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، سازمان‌های مردم‌نهاد و جوامع محلی نیز باید نقش مؤثرتری در این فرآیند داشته باشند.
انصاری خاطرنشان کرد: مسئولیت ما تنها در برابر نسل حاضر نیست؛ ما امانت‌دار دریایی هستیم که باید سالم‌تر، پایدارتر و تاب‌آورتر به نسل‌های آینده تحویل داده شود.
ایران آماده تعمیق همکاری با کشورهای ساحلی خزر است
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در پایان اعلام کرد: جمهوری اسلامی ایران آمادگی خود را برای تعمیق همکاری با کشورهای ساحلی، دبیرخانه کنوانسیون تهران، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، نهادهای علمی و پژوهشی و سایر شرکای منطقه‌ای و بین‌المللی اعلام می‌کند.
وی ابراز امیدواری کرد تصمیمات این اجلاس نه‌تنها بیانگر اراده سیاسی مشترک کشورهای ساحلی باشد، بلکه به نقشه راهی روشن برای اقدامات عملی و قابل سنجش در زمینه حفاظت از دریای خزر تبدیل شود.
انصاری در پایان از کشورهای ساحلی، دبیرخانه کنوانسیون تهران، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، کارشناسان، محققان، سازمان‌های مردم‌نهاد، جوامع محلی، اصحاب رسانه و تمامی نهادهایی که طی بیش از دو دهه در مسیر حفاظت از این میراث مشترک تلاش کرده‌اند، قدردانی کرد.