اقتصادسرآمد- حمید الماسی نیا  ـ همزمان با افزایش نیازهای زیرساختی جزیره قشم و ضرورت ارتقای کیفیت خدمات عمومی، دو مرکز جدید مدیریت امور مشترکین آب و برق در شهرهای قشم و درگهان راه‌اندازی شد و دو طرح آبرسانی در تورگان و هلر نیز با مجموع اعتباری بالغ بر ۲ هزار میلیارد ریال به بهره‌برداری رسید؛ مجموعه اقداماتی که از توسعه زیرساخت تأمین آب تا سامان‌دهی دسترسی مشترکان به خدمات را دربر می‌گیرد و در شرایطی که رشد جمعیت، توسعه فعالیت‌های اقتصادی، گسترش سکونتگاه‌ها و افزایش تقاضای خدمات عمومی، فشار بیشتری بر زیرساخت‌های جزیره قشم وارد کرده است، توسعه ظرفیت‌های آب و برق و همزمان اصلاح فرآیند ارائه خدمات به مشترکان، به یکی از ضرورت‌های مدیریت زیرساختی این منطقه تبدیل شده است و در همین چارچوب، سازمان منطقه آزاد قشم در ماه‌های اخیر چند پروژه در حوزه آب و برق را با هدف تقویت زیرساخت‌ها و تسهیل خدمات‌رسانی دنبال کرده است.

دو مرکز جدید برای مدیریت خدمات آب و برق
دو مرکز مدیریت امور مشترکین آب و برق در قشم و درگهان با هدف تسهیل دسترسی مشترکان شهری و روستایی به خدمات این حوزه راه‌اندازی شدند و ساختمان مدیریت امور مشترکین آب و برق قشم با عنوان «قشمآب ۱» در محدوده نرسیده به میدان ژئوپارک و جنب بانک سامان به بهره‌برداری رسیده است و این مرکز با اعتباری معادل ۵۰ میلیارد ریال و در مدت ۴۵ روز احداث شده و خدمات امور مشترکین را به حدود ۳۵ هزار مشترک شهری و روستایی ارائه می‌کند و شهر درگهان نیز شاهد راه‌اندازی مرکز مدیریت امور مشترکین با عنوان «قشمآب ۲» بوده و این مرکز در ساختمان پایانه دریایی درگهان و در محدوده مجموعه اداری مدیریت امور درگهان مستقر شده و خدمات مرتبط با آب و برق را برای حدود ۷ هزار مشترک شهری و روستایی این محدوده پوشش می‌دهد و به این ترتیب، دو مرکز جدید مجموعاً امکان ارائه خدمات به حدود ۴۲ هزار مشترک را فراهم می‌کنند و بخشی از مراجعات مرتبط با امور مشترکین را در مراکز مشخص و در دسترس سامان‌دهی خواهند کرد که هدف از ایجاد این مراکز، تنها ایجاد یک ساختمان اداری جدید نیست؛ بلکه تمرکز خدمات، تسهیل دسترسی شهروندان، کاهش پراکندگی فرآیندهای اداری و فراهم کردن مسیر مشخص برای پیگیری امور مشترکین آب و برق از جمله اهداف این طرح عنوان شده است.

«تورگان» تقویت زیرساخت آب برای جمعیتی بیش از هزار نفر
در کنار توسعه مراکز خدماتی، تقویت زیرساخت‌های تأمین آب در نقاط مختلف جزیره نیز در دستور کار قرار گرفته است و طرح آبرسانی روستای تورگان یکی از این پروژه‌هاست که با اعتباری بالغ بر یک هزار میلیارد ریال و در مدت ۶۰ روز اجرا و به بهره‌برداری رسیده است و این طرح با حمایت و تأمین اعتبار سازمان منطقه آزاد قشم و با هدف تقویت زیرساخت تأمین آب و کاهش تنش آبی در روستای تورگان اجرا شده و زیرساخت مورد نیاز جمعیتی بیش از یک هزار نفر را تقویت کرده است که عملیات اجرایی پروژه در محدوده ورودی مسجد جامع تورگان و در مجاورت جاده ساحلی جنوبی انجام شده و پس از ۶۰ روز به مرحله بهره‌برداری رسیده است و اجرای این پروژه از آن جهت اهمیت دارد که تأمین پایدار آب در مناطق روستایی جزیره، تنها یک موضوع خدماتی نیست، بلکه با استمرار سکونت، کیفیت زندگی، فعالیت‌های اقتصادی و ظرفیت توسعه گردشگری این مناطق نیز ارتباط مستقیم دارد، سازمان منطقه آزاد قشم اعلام کرده است که تأمین اعتبار و اجرای این طرح با وجود قرار داشتن وظیفه تأمین و توزیع آب در حیطه مسئولیت دستگاه‌های متولی، با هدف پاسخ به نیازهای زیرساختی و اولویت‌دار ساکنان جزیره انجام شده است.

«هلر» زیرساخت آب برای بیش از ۱۰ هزار نفر
پروژه دیگری که در همین چارچوب اجرا شده، طرح تقویت زیرساخت تأمین آب هلر است و این پروژه با اعتباری بالغ بر یک هزار میلیارد ریال و طی ۴۰ روز اجرا شده و هدف آن افزایش ظرفیت و پایداری خدمات آبرسانی و کاهش بخشی از تنش آبی منطقه عنوان شده است که در طرح مذکور در قالب پروژه آبرسانی درگهان ـ هلر و با حمایت و تأمین اعتبار سازمان منطقه آزاد قشم اجرا شده و با تکمیل آن، زیرساخت تأمین آب برای جمعیتی بیش از ۱۰ هزار نفر در این منطقه تقویت شده است.
روستا هلر و شهر درگهان از مناطق مهم جمعیتی و اقتصادی جزیره قشم به شمار می‌روند و پایداری خدمات زیربنایی در این محدوده، به دلیل تراکم جمعیتی و فعالیت‌های اقتصادی، اهمیت ویژه‌ای دارد و از این منظر، تقویت شبکه آب در این محدوده را می‌توان بخشی از تلاش برای افزایش ظرفیت زیرساختی متناسب با نیازهای موجود و آینده منطقه دانست.

آب؛ از پروژه عمرانی تا مسئله توسعه
مجموع این اقدامات نشان می‌دهد که مسئله آب در قشم را نمی‌توان صرفاً در قالب اجرای چند پروژه عمرانی بررسی کرد و جزیره قشم در سال‌های اخیر با افزایش جمعیت، توسعه سکونتگاه‌ها، رشد فعالیت‌های اقتصادی و گردشگری و افزایش تقاضا برای خدمات عمومی مواجه بوده است و در چنین شرایطی، هرگونه توسعه پایدار نیازمند آن است که زیرساخت‌های پایه همگام با توسعه کالبدی و اقتصادی منطقه حرکت کنند و آب یکی از همین زیرساخت‌های پایه است؛ زیرساختی که اختلال در آن می‌تواند بر زندگی خانوارها، فعالیت واحدهای اقتصادی، گردشگری، صنایع و حتی سرمایه‌گذاری‌های جدید اثر بگذارد و بر همین اساس، پروژه‌هایی مانند روستاهای تورگان و هلر را باید بخشی از یک زنجیره بزرگ‌تر دانست که از تأمین و انتقال آب آغاز می‌شود و به پایداری شبکه، مدیریت مصرف، کاهش تنش آبی و ارتقای کیفیت خدمات می‌رسد.

خدمات مشترکین؛ حلقه مکمل زیرساخت
در سوی دیگر، راه‌اندازی مراکز «قشم‌آب ۱» و «قشم‌آب ۲» نشان می‌دهد که توسعه زیرساخت تنها به ساخت خطوط انتقال، شبکه و تأسیسات محدود نمی‌شود و اگر زیرساخت فنی بدون اصلاح مسیر ارائه خدمات همراه باشد، بخشی از رضایتمندی عمومی همچنان تحت تأثیر فرآیندهای اداری و دسترسی دشوار به خدمات قرار خواهد داشت و با تمرکز امور مشترکین در مراکز مشخص در قشم و درگهان می‌تواند زمینه دسترسی ساده‌تر شهروندان به خدمات را فراهم کند و فرآیندهای مرتبط با امور آب و برق را برای هزاران مشترک شهری و روستایی سامان‌دهی کند و در این میان، استمرار فعالیت این مراکز، سرعت پاسخگویی، کاهش زمان مراجعات، استفاده از خدمات غیرحضوری و ایجاد امکان پیگیری شفاف درخواست‌ها، عواملی هستند که در مرحله بعد می‌توانند میزان اثربخشی این زیرساخت خدماتی را مشخص کنند.

نقش سازمان منطقه آزاد در پشتیبانی از زیرساخت‌های عمومی
تأمین اعتبار پروژه‌های آب در روستاهای تورگان و هلر از سوی سازمان منطقه آزاد قشم، در شرایطی انجام شده که وظایف تأمین و توزیع آب در ساختار اجرایی کشور بر عهده شرکت آب، برق و تاسیسات سازمان منطقه آزاد قشم  قرار دارد و ورود سازمان منطقه آزاد به تأمین مالی این پروژه‌ها را می‌توان در چارچوب ایفای نقش حمایتی در قبال نیازهای زیرساختی جزیره بررسی کرد؛ به‌ویژه در مناطقی که مشکلات زیرساختی مستقیماً بر کیفیت زندگی ساکنان و روند توسعه اثر می‌گذارد، توسعه و تقویت زیرساخت‌های خدمات‌رسانی از محورهای رویکرد زیرساختی سازمان منطقه آزاد قشم به مدیریت محمدرضا کلایی عنوان شده و در حوزه آب و برق نیز اقداماتی برای بهبود دسترسی مشترکان و تقویت زیرساخت‌های مناطق مختلف جزیره دنبال شده است.
با این حال، تداوم این مسیر نیازمند آن است که اجرای پروژه‌های عمرانی با برنامه‌ریزی بلندمدت، افزایش ظرفیت تولید و انتقال آب، کاهش هدررفت شبکه، مدیریت مصرف و هماهنگی میان دستگاه‌های متولی همراه شود.

از پروژه‌های مقطعی تا نقشه راه پایدار
جزیره قشم امروز تنها با مسئله احداث یک خط انتقال یا ساخت یک مرکز خدماتی مواجه نیست؛ چالش اصلی، ایجاد یک شبکه پایدار و آینده‌نگر برای تأمین خدمات پایه متناسب با روند توسعه جزیره است و راه‌اندازی مراکز جدید امور مشترکین آب و برق در شهر قشم و درگهان از یک سو و اجرای طرح‌های آبرسانی روستاهای تورگان و هلر از سوی دیگر، چهار اقدام در دو سطح متفاوت اما مرتبط با یک مسئله مشترک افزایش ظرفیت و کیفیت خدمات زیرساختی برای ساکنان جزیره هستند و اکنون اهمیت مرحله بعدی، در نگهداری و بهره‌برداری صحیح از این زیرساخت‌ها، ارزیابی مستمر نیاز مناطق مختلف، تکمیل شبکه‌های موجود و حرکت به سمت مدیریت یکپارچه منابع آب و خدمات عمومی است و برای جزیره‌ای با ظرفیت‌های اقتصادی، گردشگری و جمعیتی قشم، آب و برق دیگر صرفاً خدمات عمومی روزمره نیستند؛ بلکه بخشی از زیرساخت توسعه و پیش‌شرط استمرار فعالیت اقتصادی و اجتماعی به شمار می‌روند که از این منظر، پروژه‌های جدید شرکت آب، برق و تأسیسات منطقه آزاد قشم را می‌توان قطعاتی از پازل بزرگ‌تر توسعه زیرساختی جزیره دانست؛ پازلی که تکمیل آن به برنامه‌ریزی مستمر، تأمین منابع و مهم‌تر از همه، پیوند میان توسعه زیرساخت و نیاز واقعی جامعه محلی وابسته است.