برق یکی از نیازهای اساسی جوامع امروزی است و کشورهای مختلف جهان هر کدام به نحوی تلاش می‌کنند تا ضمن افزایش ظرفیت تولید خود با حضور پررنگ در عرصه دیپلماسی انرژی سهم قابل توجهی از بازار منطقه‌ را به خود اختصاص دهند. در منطقه خاورمیانه نیز مبادلات برق با ترازهای تجاری متفاوت در جریان است.
به گزارش اقتصادسرآمد، بررسی‌ها در مورد تراز تجاری مبادلات برق در میان کشورهای همسایه ایران نشان می‌دهد که برخی کشورهای منطقه دارای تراز تجاری منفی و برخی دیگر دارای تراز تجاری مثبت هستند.
به عنوان نمونه کشورهای همسایه شرقی ایران یعنی پاکستان و افغانستان و نیز کشور عراق به عنوان همسایه غربی، از جمله همسایگانی هستند که با توجه به ناترازی تولید و مصرف برق به واردات برق روی آورده و دارای تراز تجاری منفی در این رابطه هستند.
بر اساس آمار و اطلاعات آژانس بین المللی انرژی (IEA) کشور عراق سالانه تنها ۹ تراوات ساعت واردات برق دارد و ظرفیت تولید برق این کشور به قدری نیست که بتواند صادراتی داشته باشد، بنابراین دارای تراز تجاری منفی ۹ تراوات ساعت در سال است.
کشور پاکستان نیز در حوزه صادرات برق فعالیتی ندارد و با ۰.۵ تراوات ساعت واردات برق دارای تراز منفی در این رابطه است. همچنین کشور افغانستان نیز با سالانه ۵.۵ تراوات ساعت واردات دارای تراز منفی در بخش تجارت برق است.
کشور ترکیه، اما شرایط متفاوتی دارد و ۴.۱ تراوات ساعت برق به صورت سالانه صادرات انجام می‌دهد و در کنار آن نیز ۲.۳ تراوات ساعت واردات دارد که همین موضوع سبب شده تراز تجاری این کشور مثبت و ۱.۸ تراوات ساعت برق در سال باشد.
کشورهای ارمنستان، آذربایجان، ترکمنستان، امارات و عربستان نیز مشابه ترکیه دارای تراز مثبت تجاری در حوزه صنعت برق هستند و به ترتیب ۰.۶ و ۱.۵۲ و ۳.۲ و ۰.۲ و ۰.۰۴ تراوات ساعت برق تراز تجاری مثبت دارند.
با این توضیح که ارمنستان یک تراوات ساعت برق صادرات و ۰.۴ تراوات واردات، آذربایجان ۱.۶ صادرات و ۰.۱۵ واردات دارد. همچنین ترکمنستان بدون واردات تنها ۳.۲ تراوات ساعت برق صادرات انجام می‌دهد. کشور امارات نیز با ۰.۶۷ تراوات ساعت صادرات و ۰.۸۷ واردات با تراز مثبت ۰.۲ در حوزه تجارت برق فعال است.
کشور عربستان نیز با ۰.۳۵ تراوات ساعت برق صادرات و ۰.۳۱ تراوات ساعت واردات دارای ۰.۰۴ تراز مثبت در حوزه تجارت برق است.
در این بین شرایط برای ایران با کشورهای همسایه و منطقه کاملاً متفاوت است و ایران با ۵.۵ تراوات ساعت برق صادرات و ۳ تراوات ساعت برق واردات بالاترین میزان تراز تجاری برق را در منطقه به خود اختصاص داده و دارای تراز تجاری مثبت ۲.۵ است که با سایر کشورهای همسایه فاصله زیادی دارد.
این شرایط در حالی است که ایران در مبادلات برق خود با کشورهای همسایه همانند افغانستان و عراق همواره پیش شرط کاهش میزان صادرات در ایام اوج بار مصرف داخلی یعنی فصل گرم سال را رعایت می‌کند و در این ایام صادرات برق به کشورهای همسایه را حداقل ممکن می‌رساند و در مقابل میزان واردات را افزایش می‌دهد.