ایده نفوذ به بازار کشورهای منطقه از زیر دریا اجرایی می‌شود؟
​​​​​​​گروه انرژی- در طول سال‌های گذشته، روابط اقتصادی و به‌ویژه روابط حوزه انرژی میان کشورهای ایران و قطر به‌طور قابل‌توجهی تقویت شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که یکی از پروژه‌های کلیدی در زمینه همکاری‌های دوکشور در بخش انرژی مربوط به طرح اتصال شبکه‌های برق دوکشور از طریق کابل‌های زیر دریاست. براساس گزارش‌های منتشرشده از سوی منابع خبری رسمی، این پروژه شامل احداث یک خط برق زیردریایی به طول حدود ۲۰۰کیلومتر است که امکان انتقال برق بین ایران و قطر را فراهم می‌کند. ایده اجرای این طرح در حقیقت بخشی از تلاش‌های گسترده‌تر از سوی جمهوری اسلامی ایران برای تقویت همکاری‌های انرژی در منطقه خلیج‌فارس است؛ پروژه‌هایی که در صورت اجرایی‌شدن می‌تواند به عنوان پلی برای توسعه روابط تجاری عمل کند.
به گزارش اقتصاد سرآمد، «هماهنگی لازم برای ارتباط با کشور قطر از مسیر کابل زیردریایی انجام شده و نشستی نیز برای موضوع برگزار شد و در آینده اگر کار مطالعات فنی انجام شود و به نتیجه برسد، اقدامات عملیاتی آغاز می‌شود.» این خبری است که نخستین‌بار مصطفی رجبی‌مشهدی، مدیرعامل شرکت توانیر و سخنگوی صنعت برق کشور در زمستان سال گذشته مطرح کرده بود. هرچند بررسی اخبار مربوط به این موضوع نشان می‌دهد که مطالعات فنی و اقتصادی پروژه اتصال شبکه برق ایران و قطر از طریق کابل زیردریایی پیش از این و از اسفندماه سال‌۱۴۰۱ آغاز شده است. این موضوع نخستین‌بار در آیین اختتامیه دهمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و قطر در آذرماه سال گذشته مطرح شد؛ نشستی که با حضور مقام‌های دوکشور برگزار شد و طی آن بر گسترش روابط اقتصادی، تجاری و انرژی میان تهران و دوحه تأکید شد.
در بررسی آخرین وضعیت این پروژه نیز نشان می‌دهد که در حال حاضر فاز مطالعاتی آن در مراحل پایانی قرار دارد. در چارچوب همکاری‌های اقتصاد ایران و قطر، دوکشور توسعه مبادلات اقتصادی در حوزه‌های خدمات فنی، مهندسی و صادرات کالا و تجهیزات را در دستور کار قرار داده‌اند. برآوردها نشان می‌دهد ارزش مبادلات فعلی ایران و قطر در این حوزه‌ها حدود ۲۰۰میلیون دلار است و برنامه‌ریزی شده این رقم در آینده نزدیک به یک‌میلیارد دلار در سال افزایش یابد. ایران طی سال‌های اخیر در طراحی و اجرای پروژه‌های بزرگ انرژی، از سدسازی و نیروگاه‌های برقابی گرفته تا توسعه شبکه‌های انتقال و صادرات برق به کشورهای منطقه، تجربه‌های متعددی کسب کرده است. اکنون با نهایی‌شدن مطالعات پروژه اتصال الکتریکی ایران و قطر، انتظار می‌رود گام تازه‌ای برای ایجاد شبکه برق منطقه‌ای و افزایش نقش ایران در بازار انرژی خلیج‌فارس برداشته شود.
براساس آمارهای رسمی، صادرات خدمات فنی و مهندسی ایران در حوزه آب و برق در سال‌۱۴۰۳ حدود ۴۰میلیون دلار و صادرات کالا و تجهیزات بیش از ۳۷۵میلیون دلار بوده است. مقام‌های وزارت نیرو می‌گویند: توسعه همکاری با کشورهای آسیایی و آفریقایی و اجرای طرح‌های مشترک از جمله اهداف اصلی در مسیر افزایش صادرات و بهره‌گیری از ظرفیت‌های فنی داخلی است. به باور کارشناسان، اجرای پروژه کابل زیردریایی ایران و قطر نه‌تنها نقطه‌عطفی در همکاری‌های دوجانبه خواهد بود، بلکه می‌تواند مسیر جدیدی برای تبادل انرژی در خلیج‌فارس و تقویت امنیت انرژی منطقه فراهم کند.

اهمیت استراتژیک اتصال ایران و قطر
اتصال شبکه‌های برق ایران و قطر از طریق کابل‌های زیر دریا، فراتر از یک پروژه فنی، دارای اهمیت استراتژیک عمیقی است. این پروژه می‌تواند ایران را به‌عنوان یک هاب انرژی منطقه‌ای تقویت کند و امکان ترانزیت برق به کشورهای سوم را فراهم آورد. از منظر ژئوپلیتیک، این اتصال به کاهش تنش‌های سیاسی کمک می‌کند و دیپلماسی انرژی را تقویت می‌نماید؛ به‌ویژه در شرایطی که ایران به دنبال گسترش نفوذ خود در خلیج‌فارس است.
قطر به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان گاز طبیعی جهان، می‌تواند از ظرفیت‌های تولید برق ایران بهره ببرد، در حالی‌که ایران از طریق این پروژه به بازارهای جدید دسترسی پیدا می‌کند. علاوه‌بر این، این ابتکار می‌تواند بخشی از استراتژی گسترده‌تر برای اتصال شبکه‌های برق با کشورهای همسایه مانند روسیه و آذربایجان باشد که ایران را به‌عنوان نقطه مرکزی شبکه انرژی اوراسیا قرار می‌دهد. در زمینه تنش‌های منطقه‌ای، مانند درگیری‌های ایران-اسرائیل، این پروژه می‌تواند ثبات انرژی در خلیج‌فارس را افزایش داده و وابستگی به مسیرهای دریایی حساس مانند تنگه‌هرمز را کاهش دهد.

توسعه بازار انرژی ایران در خلیج‌فارس
بررسی گزارش‌ها نشان می‌دهد که ایران در حال تلاش برای گسترش بازار انرژی خود در کشورهای خلیج‌فارس است و پروژه اتصال با قطر می‌تواند نقطه شروعی برای این توسعه باشد. صادرات غیرنفتی ایران به قطر در ۱۰ماه اخیر ۲۴درصد افزایش یافته است که نشان‌دهنده پتانسیل رشد است. باوجود تحریم‌ها و چالش‌های اقتصادی، ایران به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت و گاز، می‌تواند نقش کلیدی در تأمین انرژی منطقه ایفا کند. برای مثال، عراق قصد دارد واردات گاز از ایران را تا سال‌۲۰۲۸ متوقف و به سمت منابع داخلی حرکت کند، اما این می‌تواند فرصتی برای ایران باشد تا بازارهای جدیدی مانند قطر و سایر کشورهای خلیج‌فارس را هدف قرار دهد.
وابستگی غرب به نفت خلیج‌فارس نیز ایران را در موقعیت استراتژیکی قرار می‌دهد تا از طریق‌mediation منطقه‌ای، نفوذ خود را افزایش دهد. بااین‌حال، چالش‌هایی مانند انقباض اقتصادی ایران‌(پیش‌بینی انقباض ۲.۸درصدی در سال آینده) و تنش‌های ژئوپلیتیک می‌تواند این توسعه را کند کند. در مجموع، پروژه‌هایی مانند اتصال زیردریایی می‌تواند به ایران کمک کند تا از نقش سنتی خود به‌عنوان صادرکننده خام به سمت هاب انرژی پیشرفته حرکت کند.

پروژه‌ای به سود اقتصاد و محیط‌زیست
پروژه اتصال شبکه‌های برق ایران و قطر از طریق کابل‌های زیر دریا مزایای قابل‌توجهی در حوزه‌های اقتصادی و محیط‌زیستی دارد. از نظر اقتصادی، کابل‌های زیر دریا امکان انتقال برق در دوره‌های پیک مصرف را فراهم می‌کنند که منجربه صرفه‌جویی در هزینه‌ها و ایجاد فرصت‌های شغلی در مراحل ساخت، نصب و نگهداری می‌شود. علاوه‌بر این، این اتصال می‌تواند به رشد اقتصادی منطقه کمک کند، زیرا ادغام شبکه‌های انرژی منجربه کارایی بیشتر و کاهش وابستگی به واردات سوخت می‌شود.
به باور کارشناسان؛ در حوزه محیط‌زیستی، کابل‌های زیر دریا به ادغام انرژی‌های تجدیدپذیر کمک می‌کنند که انتشار گازهای گلخانه‌ای را کاهش می‌دهد و وابستگی به سوخت‌های فسیلی را کم می‌کند. پروژه تونل زیردریایی مرتبط نیز مزایای محیط‌زیستی دارد، زیرا با کاهش حمل‌ونقل دریایی، آلودگی را کم می‌کند. در کل، این ابتکار می‌تواند به پایداری انرژی در منطقه کمک کند، به‌ویژه در قطر که به دنبال ادغام انرژی‌های تجدیدپذیر در شبکه خود است.
اتصال انرژی ایران و قطر از طریق کابل‌های زیر دریا نه‌تنها یک پروژه فنی است، بلکه گامی استراتژیک برای تقویت روابط منطقه‌ای و توسعه اقتصادی است. با تمرکز بر مزایای اقتصادی و محیط‌زیستی، این پروژه می‌تواند الگویی برای همکاری‌های آینده در خلیج‌فارس باشد؛ هرچند چالش‌های ژئوپلیتیک و اقتصادی همچنان وجود دارد.

ایران به دنبال ترانزیت برق
برخی از کارشناسان باور دارند که جاه‌طلبی پروژه اتصال شبکه برق میان دوکشور از طریق کابل‌های زیر دریا قرار نیست به مرزهای ایران و قطر محدود شود. براساس صحبت‌های مطرح‌شده برخی انتظار دارند که موضوع ترانزیت برق به کشورهای دیگر نیز به‌عنوان بخشی استراتژیک در پازل ترانزیت و تجارت حوزه انرژی خود را نشان دهد. ایران با برخورداری از موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد، می‌تواند نقش یک چهارراه انرژی را ایفا کند. به اعتقاد کارشناسان، با برقراری اتصال میان ایران و قطر در حقیقت یک کریدور جدید انرژی شکل خواهد گرفت.
برخی گمانه‌زنی‌ها حاکی از آن است که در صورت برقراری این اتصال و به نتیجه رسیدن این پروژه، در آینده برق ارزان‌قیمت تولیدشده در نیروگاه‌های برقابی کشورهای آسیای‌میانه‌(مانند تاجیکستان و قرقیزستان) می‌تواند از طریق شبکه سراسری ایران به سواحل خلیج‌فارس رسیده، توسط کابل زیردریایی به قطر منتقل شده و از آنجا از طریق شبکه یکپارچه شورای همکاری خلیج‌فارس به بازارهای تشنه انرژی مانند امارات و عربستان سعودی راه یابد. در صورت اجرایی‌شدن این ایده، ایران صادرکننده دوجانبه انرژی نخواهد بود و در عمل در نقش یک هاب ترانزیت و سوآپ انرژی منطقه‌ای، ایفای نقش خواهد کرد؛ جایگاهی که درآمد ارزی پایدار و نفوذ ژئوپلیتیکی قابل‌توجهی به همراه دارد.