پیام افزایش سفارش ساخت نفتکش‌ها در سال 2026
​​​​​​​گروه انرژی -  بازار جهانی نفتکش‌ها در سال ۲۰۲۶ وارد مرحله‌ای پیچیده و تعیین‌کننده شده است که در آن رکورد جدیدی در سفارش ساخت کشتی‌ها، نوسان در توازن عرضه و تقاضا و تحولات ژئوپلیتیکی مهم‌ترین عوامل شکل‌دهنده مسیر آینده صنعت حمل‌ونقل دریایی نفت و مشتقات آن هستند. تحولات اخیر نشان می‌دهد که سال ۲۰۲۶ به‌عنوان یکی از پررونق‌ترین سال‌ها در تاریخ نفتکش‌سازی شناخته می‌شود. داده‌های تحلیلی حاکی از آن است که بیش از ۴۰۰ نفتکش از انواع مختلف در مسیر تحویل قرار دارند. این رقم نسبت به سال ۲۰۲۵ بیش از 50درصد افزایش نشان می‌دهد.
به گزارش اقتصاد سرآمد، گزارش‌های رسمی منتشر شده از سوی رسانه‌ها و همچنین بررسی داده‌های منتشر شده از سوی پایگاه‌های تخصصی این حوزه نشان می‌دهد که افزایش این سفارشات، عمدتا نتیجه افزایش تقاضای بازیابی و بهینه‌سازی ناوگان و تقویت ظرفیت‌های جدید حمل نفت در مسیرهای طولانی‌تر است، به‌ویژه در بخش نفت‌خام که ناوگان چندساله آن اکنون به‌روزرسانی می‌شود و سفارش‌های جدید به‌سمت ساخت کشتی‌های با استانداردهای زیست‌محیطی بالاتر سوق یافته است.
صنعت نفتکش‌ها به نوسانات شدید در درآمد‌ها و ارزش دارایی‌ها معروف است. درگیری‌های ژئوپلیتیکی و تحریم‌ها این چرخه‌ها را تشدید می‌کنند. نتیجه این وضعیت معمولاً دوره‌های نسبتاً کوتاه درآمد‌های بالا و پس از آن دوره‌های طولانی عملکرد ضعیف است. نفتکش‌ها دارایی‌های بلندمدتی با عمر بیش از ۲۰ سال هستند.کارشناسان در گزارش سالانه پیش‌بینی کرده‌اند که ممکن است دفتر سفارش ساخت نفتکش‌ها در سال ۲۰۲۶ کاهش یابد. اگرچه هنوز در ابتدای سال هستیم، به نظر می‌رسد بسیاری از مالکان کشتی و دیگر سرمایه‌گذاران این صنعت در حال صف کشیدن برای ثبت سفارش‌های جدید ساخت هستند.

چشم‌انداز توازن عرضه و تقاضا در بازار نفتکش‌ها
پایگاه خبری آف‌شور انرژی در گزارشی اعلام کرده است که صنعت نفتکش در شرایط عادی باید سالانه حدود ۵ درصد از ناوگان خود را جایگزین کند. با توجه به اینکه زمان ساخت کشتی جدید در حال حاضر حدود سه سال است، یعنی هر کشتی که امروز سفارش داده می‌شود، اواخر ۲۰۲۸ یا اوایل ۲۰۲۹ تحویل خواهد شد؛ بنابراین دفتر سفارشی معادل حدود ۱۵ درصد از کل ناوگان جهانی عددی منطقی به نظر می‌رسد.
این گزارش اضافه می‌کند؛ البته این محاسبه بر این فرض استوار است که هر سال حدود ۵ درصد از ناوگان به دلیل سن بالا از رده خارج و اوراق شود؛ چیزی که در سال‌های اخیر اتفاق نیفتاده است. با وجود تحویل محدود کشتی‌های نوساز در سال‌های گذشته، ناوگان نفتکش‌ها به‌طور پیوسته رشد کرده است، زیرا میزان اوراق پایین بوده است. کشتی‌های قدیمی به‌جای رفتن به یارد‌های اوراق، برای ادامه فعالیت اغلب به ناوگان سایه فروخته می‌شوند.در این میان برخی تحلیل‌گران معتقدند شرایط برای یک دوره صعودی پایدار در بازار نفتکش‌ها فراهم شده است. اما سناریوی دیگری نیز وجود دارد. برخلاف دوره‌های گذشته با دفتر سفارش‌های بالا، مانند سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸، انتظار نمی‌رود تقاضای نفت با سرعت زیادی رشد کند. باید توجه داشت که محیط قوی نرخ‌ها در سال‌های اخیر بیشتر ناشی از ناکارآمدی‌ها و اختلالات موقت بازار به دلیل مسائل ژئوپلیتیکی و تحریم‌ها بوده است. حتی اگر تحریم‌ها برداشته شوند، ممکن است بخشی از ناوگان سایه همچنان فعال بماند و ورود حجم زیادی از کشتی‌های نوساز در سال‌های آینده می‌تواند به مازاد ظرفیت قابل‌توجه و محیطی با نرخ‌های پایین منجر شود. کاهش سرعت سفارش‌دهی در سال جاری شاید تنها راه جلوگیری از تکرار یک چرخه رونق و رکود دیگر باشد.

چشم‌انداز ژئوپلیتیک در تعیین مسیر تجارت دریایی
تحولات ژئوپلیتیکی نه تنها شکل جریان نفت در بازار جهانی را تغییر داده‌اند، بلکه محرک‌های قوی اقتصادی و عملیاتی نیز برای بازار نفتکش‌ها ایجاد کرده‌اند. تحریم‌های گسترده علیه نفت روسیه و تغییر الگوی تجارت باعث شده مسیرهای کوتاه و سنتی جای خود را به مسیرهای دورتر و طولانی‌تر دهند. این مسأله باعث شده میزان tonne-mile (واحد سنجش حجم کالا ضربدر مسافت حمل) افزایش یابد و حتی اگر حجم بازار نفت ثابت بماند، تقاضا برای ظرفیت حمل واقعی افزایش یابد.
از طرف دیگر اگرچه برخی توافق‌های منطقه‌ای سبب کاهش نسبی حملات و بازگشت مسیرها شده است، اما این بازگشت هنوز کامل نیست و مسیرهای جایگزین همچنان بخش بزرگی از تجارت نفت را تحت‌تأثیر قرار داده‌اند. حرکت نفتکش‌ها از مسیرهای طولانی‌تر مانند دور زدن آفریقا تا بازگشت کامل مسیر باب‌المندب و کانال سوئز هزینه و زمان بیشتری به هزینه نهایی حمل اضافه می‌کند. با این حال به باور برخی کارشناسان تداوم تحولات ژئوپلیتیک باعث شده نرخ‌های کرایه نفتکش در اوایل ۲۰۲۶ در سطوح بالاتری نسبت به میانگین‌های ده‌ساله باقی بماند و به‌خصوص در بخش نفت‌خام حتی تا بیش از ۶0درصد بالاتر از میانگین بلندمدت گزارش شود.
برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که اقدامات سیاستی مستقیم‌تر و تهاجمی‌تر دولت ترامپ لایه دیگری از عدم‌قطعیت را به بازار افزوده است. تهدید اخیر به اعمال تعرفه ۱۰۰درصدی بر کالاهای کانادایی در واکنش به توافق‌های احتمالی کانادا و چین، نمونه‌ای بارز از این رویکرد است. اگرچه تنش‌های مربوط به گرینلند فعلاً فروکش کرده، اما این موضوع خطرات بالقوه‌ای برای هماهنگی فرا‌آتلانتیکی در حوزه تجارت، امنیت و اجرای تحریم‌ها برجسته می‌کند.
از سوی دیگر، عوارض بندری آمریکا–چین اگرچه برای مدت ۱۲ ماه متوقف شده‌اند، اما چشم‌انداز پس از پایان این دوره همچنان بسیار نامطمئن است و ممکن است این موضوع به اهرمی در مذاکرات آینده تبدیل شود. به هر حال، هرگونه تشدید دوباره تنش‌ها تأثیر ویژه‌ای بر بخش نفتکش‌های VLCC خواهد داشت، چرا که نزدیک به ۴۰ درصد تجارت جهانی VLCC به مقصد چین انجام می‌شود. اگرچه بازار آمریکا اهمیت بالایی دارد، اما به گفته گیبسون، نفتکش‌های تحت مالکیت یا مدیریت چین گزینه‌های متنوعی برای فعالیت در تقریباً تمام گروه‌های تناژی در اختیار دارند.

تصویری از وضعیت آینده 
نیروهای ژئوپلیتیکی همچنان عامل غالب شکل‌دهنده بازار نفتکش‌ها در سال جاری خواهند بود. با حل‌نشده ماندن مناقشات، تغییر مداوم تحریم‌ها و غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر شدن سیاست‌های تجاری، انتظار می‌رود نوسان‌ها ادامه یابد. بیش از هر زمان دیگری، بازار حمل‌ونقل نفت نه صرفاً براساس عرضه و تقاضا، بلکه تحت تأثیر تصمیمات سیاسی شکل می‌گیرد.
در این میان بازار نفتکش در ۲۰۲۶ از لحاظ سفارش ساخت، رکوردشکن است و واکنش به افزایش تقاضا و تحولات ژئوپلیتیکی را نشان می‌دهد. از طرف دیگر توازن عرضه و تقاضا در بخش نفت‌خام به‌طور نسبی حفظ خواهد شد؛ اما در بخش نفت‌محصولات چالش‌های افزایشی عرضه مشاهده می‌شود. همچنین باید در نظر داشت که ژئوپلیتیک، عامل اصلی در تغییر الگوی تجارت، افزایش مسافت حمل و تقویت تقاضای واقعی ظرفیت ناوگان است. در چنین شرایطی نرخ کرایه و هزینه عملیاتی همچنان تحت تأثیر تنش‌ها، تحریم‌ها و تغییر مسیرها باقی خواهد ماند.
به باور بسیاری از تحلیلگران صنعت نفتکش‌ها در آستانه گذار از دوره رکود نسبی گذشته به دوره‌ای پویا و پیچیده قرار دارد. در حالی که بازگشت برخی مسیرهای اصلی تجاری ممکن است فشار بر نرخ‌ها را کاهش دهد، تداوم تنش‌های ژئوپلیتیک و تحول در الگوی تجارت انرژی جهانی نشانه‌دهنده‌ی یک بازار با عدم قطعیت بالا و فرصت‌های سرمایه‌گذاری ویژه است.