از «علوم اجتماعی» تا «سرمایه اجتماعی»
​​​​​​​گروه تحلیل - رضا جهانفر - سازمان‌ها در مسیر ارتقای سطح بلوغ مدیریت دانش با مسائل جدید مواجه می‌شوند. این مسائل در قالب نظام مسائل سازمانی، همراه با متغیرهای جدید، دغدغه پژوهشگران سازمان را برای ارائه تدبیر مناسب فراهم می‌کنند. تعداد متغیرها نیز از جمله عوامل اثرگذار در مدیریت در هر سطحی از جمله سطح راهبردی محسوب می‌شود. افزایش متغیرها در مواجه با کلان روندها، ضرورت توجه به «علوم اجتماعی» را بیش از گذشته برای تصمیم‌سازان و تصمیم‌گیرندگان سازمان‌های مختلف کشوری و لشکری مشخص کرده است. 
به گزارش اقتصادسرآمد، دکتر رضا جهانفر  در نوشتاری به «سرآمد» آورده است:   دانشِ علوم اجتماعی که با بهره‌گیری از روش‌های علمی به شناخت پدیده‌های اجتماعی می‌پردازد، مرتبط با اجتماع و روابط بین افراد آن در جامعه است و به مطالعه جوامع انسانی و چگونگی اثرگذاری آنها بر کنش‌ها و واکنش‌ها در امور مختلف می‌پردازد. در علوم اجتماعی، پژوهش و فعالیت دانشی اهمیت بالایی دارد. موضوعات مورد بررسی دانشگران و پژوهشگران علوم اجتماعی، پدیده‌هایی هستند که ویژگی‌ها و کاربردهایی برای جامعه دارند و با پیشرفت علوم شناختی، روابط انسانی را تحت تاثیر قرار داده‌اند. از جمله موضوعات مورد توجه پژوهشگران علوم اجتماعی، «سرمایه اجتماعی» است. 
در روزگاری که نهادهای اجتماعی مدرن در کلان روندهای مورد مواجه با نظام‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، منافع ملی، بنیادین و حیاتی و در نتیجه امنیت ملی کشورها را با ایجاد تغییرات مکرر اجتماعی تحت تأثیر قرار می‌دهند، حفظ «سرمایه اجتماعی» سازمان‌ها برای انجام مأموریت و عمل به شرح وظایف و گاهی برای حفظ حیات سازمان‌ها، کاری بس مشکل و طاقت فرسا و نیازمند ابداعات و ابتکار عمل‌های مختلف محسوب می‌شود. 
در نگاه عرفی «سرمایه اجتماعی» هم به عنوان سیمانِ اجتماع، هم چسب بین اعضا و هم روغن برای روان‌سازی فعالیت‌ها و کاهش اصطحکاک برای اقدامات و کاهش دهنده هزینه‌ها است. اندیشمندان بر این باورند که «سرمایه اجتماعی» به شبکه‌ روابط، اعتماد، هنجارها و مشارکت‌ اجتماعی اشاره دارد که امکان همکاری بین اعضای سازمان و کل جامعه را فراهم می‌کند. 
برخی از موارد قابل ذکر در خصوص اهمیت سرمایه اجتماعی برای ارتش را می‌توان به رابطه امنیت پایدار و انسجام سازمانی، ارتباط با جامعه و مشروعیت اجتماعی، بهبود کیفیت منابع انسانی ذکر کرد. نیروهای مسلح در هر کشوری، نیازمند رابطه مناسب با مردم آن کشور هستند. رابطه نیروهای مسلح هر کشور و مردم، فراتر از رابطه ماهی و آب، بلکه یک رابطه دوسویه اثرگذار و اثرپذیر است. 
و در این میان ارتش کشورمان به عنوان کهن‌ترین و باتجربه‌ترین سازمان تامین امنیت در جمهوری اسلامی ایران، سازمانی محسوب می‌شود که به تعامل و ارتباط مناسب با مردم توجه نشان می‌دهد. این سرمایه در سازمان‌ها، از جمله ارتش، نقش مهمی در اثربخشی عملیات، انسجام سازمانی و ارتباط با جامعه دارد. ارتش نیز برای توسعه سازمانی، توانمندسازی نیروی انسانی و تعامل با جامعه نیازمند اندازه‌گیری، تحلیل و ارتقای این سرمایه است. ارتش علاوه بر تعامل با مردم، به تعامل با سایر سامان‌های کشوری و لشگری و همچنین تعامل درون سازمانی توجه ویژه نشان داده است و در این راستا اقدامات اثرگذاری به ثمر رسانده است. در واقع ارتش به سه نوع از «سرمایه اجتماعی»؛ «درون سازمانی»، «بین سازمانی» و «برون سازمانی» توجه نشان می‌دهد.   
دو مولفه و ستون‌های اصلی «سرمایه اجتماعی»، عبارتند از «اعتماد» و «مشارکت». بر این اساس متخصصان سرمایه اجتماعی ارتش دارای دغدغه حفظ و افزایش «اعتماد» و «مشارکت» و سایر مولفه های اصلی سرمایه اجتماعی هستند.     معاونت علوم، تحقیقات و فناوری ارتش جمهوری اسلامی ایران به عنوان ستاد تخصصی علم، پژوهش و فناوری در ارتش، راهبری تولید محتوای دانشی و پژوهشی در حوزه‌های مختلف را با بهره‌مندی از شیوه‌های مختلفی همچون راه‌اندازی هیئت‌های اندیشه‌ورزی در سطح راهبردی و راهکنشی را بر عهده دارد و تولید محتوا در حوزه سرمایه اجتماعی نیز اقدامی در این راستا محسوب می‌شود. چرایی ابتکار عمل راه‌اندازی میز تخصصی سرمایه اجتماعی به این واقعیت بازمی‌گردد که در آسیب شناسی مدیریت دانش، مشخص شد که متغیر «سرمایه اجتماعی»، عامل مهمی در رشد و گسترش مدیریت دانش محسوب می‌شود. از این جهت ارتقای سرمایه اجتماعی درون سازمانی در ارتش، منجر به افزایش اعتماد، مشارکت و کنشگری کارکنان در حوزه مدیریت دانش و حتی تسهیل ارزش آفرینی از دانش می‌شود.    
    میز تخصصی سرمایه اجتماعی ارتش، یکی از میزهای تخصصی و هیئت‌های اندیشه‌ورزی راهبردی ارتش محسوب می‌شود که متشکل از فارغ التحصیلان، اساتید و پژوهشگران حوزه علوم اجتماعی به ویژه سرمایه اجتماعی اعم از جامعه شناسان، روانشناسان و ... است. این میز تخصصی به عنوان یک گروه تخصصی متشکل از خبرگان و نخبگان سرمایه اجتماعی، که با در نظر قرار دادن تحلیل، تقویت و بهره‌برداری از سرمایه اجتماعی درون سازمانی، بین سازمانی و برون سازمانی ارتش فعالیت می‌کند. دبیرخانه میز تخصصی سرمایه اجتماعی ارتش در معاونت عتف آجا قرار دارد و معاونت یاد شده با تشکیل شبکه‌ای از اساتید و پژوهشگران و نویسندگان حوزه سرمایه اجتماعی، پاسخگوی مطالبات معاونت‌ها و سازمان‌های ارتش در خصوص تولید محتوای حوزه اجتماعی نظیر آسیب‌های اجتماعی، سرمایه اجتماعی و... است. 
      میز سرمایه اجتماعی به صورت ماهیانه جلساتی را تشکیل می‌دهد و وضعیت اجتماعی ارتش را در ابعاد مختلف اجتماعی مورد بررسی قرار می‌دهد. در هر جلسه یکی از دانشگاه‌ها و یا مراکز مطالعات و تحقیقات میزبان برگزاری نشست میز تخصصی سرمایه اجتماعی ارتش است. از جمله فعالیت‌های میز تخصصی سرمایه اجتماعی ارتش، بررسی فعالیت‌های دانشی و پژوهشی مرتبط با علوم اجتماعی از جمله سرمایه اجتماعی و ایجاد زمینه کاربست یافته‌های علمی، پژوهشی و فناورانه در این حوزه است. مواردی همچون گزارش‌های راهبردی، مقالات، کتاب‌ها، طرح‌های پژوهشی، ایده‌ها، رساله‌ها و پایان نامه‌ها و حتی کارگاه‌های دانش‌افزایی.
   این میز تخصصی در خصوص مواردی همچون؛ بهبود تحلیل و سنجش وضعیت سرمایه اجتماعی در ارتش،  ارائه سیاست‌ها و راهکارهای تقویت انسجام درونی نیروها و ارتباط با جامعه، کمک به تصمیم‌گیری‌های راهبردی، تلاش برای ارتقای اعتماد، مشارکت و همکاری درون سازمانی و برون‌سازمانی، تقویت همکاری بین‌بخشی با واحدهای اجتماعی و فرهنگی، تولید دانش تخصصی و گزارش‌دهی و... اقدام می‌کند.
انتظار این است که عملکرد میز تخصصی سرمایه اجتماعی ارتش به عنوان مکمل عملکرد سایر هیئت‌های اندیشه ورزی راهبردی نظیر میزهای تخصصی ارتش نظیر ناشران، مدیریت دانش، تجربه نگاری، تجزیه و تحلیل نبردهای معاصر و...، به ارتقاء اثربخشی نظامی و اجتماعی ارتش در چارچوب مأموریت‌های دفاعی، فرهنگی و اجتماعی و در راستای دستیابی به سازمان دفاعی دانش بنیان کمک ‌کند.