گروه شیلات- حمید الماسی نیا - خلیج فارس یکی از مهم‌ترین منابع منحصربه‌فرد زیست‌محیطی جهانی است که به دلیل موقعیت جغرافیایی و تنوع زیستی بالایی که دارد، مورد توجه محققان محیط زیست قرار دارد و این منطقه از نظر پوشش گیاهی و حیات وحش، یکی از مناطق حساس و حفاظت‌شده بین‌المللی محسوب می‌شود، اما در شرایطی جنگی، احتمالات زیادی برای اخلال در سلامت اکوسیستم‌های این منطقه وجود دارد. 
حملات نظامی امریکا و رژیم صهیونیستی، به ویژه در مناطق حساس مانند خلیج فارس، می‌توانند اثرات مخرب و طولانی‌مدتی بر محیط زیست دریایی و ذخایر آبزیان آن داشته باشند و این اثرات چندوجهی بوده و شامل آلودگی‌های شیمیایی، فیزیکی و تغییرات اکولوژیکی می‌شوند.

چرا آب‌های خلیج فارس استثنایی است؟
خلیج فارس دریایی کم‌عمق است و میانگین عمق آن از ۵۰ متر فراتر نمی‌رود و در برخی نقاط، به‌ویژه سواحل جنوبی ایران، حتی از ۱۰ متر هم کمتر است و با این ویژگی ظاهراً ساده، این دریا را به یکی از آسیب‌پذیرترین اکوسیستم‌های جهان تبدیل کرده است و در آب کم‌عمق تبادل اکسیژن کمتر، گردش آب محدودتر، و توانایی خودپالایی طبیعی بسیار پایین‌تر نسبت به اقیانوس‌های عمیق به همراه دارد که هر عامل خارجی از آلودگی نفتی گرفته تا مواد منفجره در این آب کم‌عمق، غلظت بالاتری می‌یابد و اثرات مخرب‌تری بر جای می‌گذارد که بیش از ۷۰ درصد ذخایر ماهیان صیدنشدنی خاورمیانه در این منطقه قرار دارد و صدها هزار نفر در ایران، عراق، کویت، عربستان، امارات و بحرین مستقیماً از صید ماهی و فرآوری آبزیان ارتزاق می‌کنند و میلیون‌ها نفر دیگر به‌طور غیرمستقیم با این صنعت در ارتباط‌اند.

منابع آلودگی و اثرات مستقیم
مواد منفجره و تسلیحات در تخریب زیستگاه های حساس خلیج فارس که انفجارها می‌توانند به طور فیزیکی باعث تخریب صخره، علف‌های دریایی و سایر زیستگاه‌های حیاتی برای آبزیان شوند و بقایای تسلیحات (مانند سرب، جیوه و مواد منفجره) در آب آزاد شده و به مرور زمان در زنجیره غذایی تجمع یافته و به آبزیان آسیب می‌رسانند و با تغییر شیمی آب که در اثر آزاد شدن مواد شیمیایی ناشی از انفجارها می‌تواند pH آب را تغییر داده و برای بسیاری از گونه‌ها کشنده باشد.

نشت نفت و سوخت
در حملات اخیر به تأسیسات نفتی خلیج فارس و هدف قرار گرفتن سکوهای نفتی، تانکرها یا خطوط ممکن است منجر به نشت مقادیر عظیم نفت به خلیج فارس شده باشد و اثرات بر تنفس و تغذیه آبزیان که با لایه نفتی روی سطح آب مانع تبادل اکسیژن شده و تنفس آبزیان سطحی (مانند دلفین‌ها و لاک‌پشت‌ها) را مختل می‌کند و همچنین، بلعیدن نفت توسط ماهی‌ها و پرندگان دریایی کشنده است.
آلودگی طولانی‌مدتی که نفت تجزیه کندی دارد و می‌تواند سال‌ها در رسوبات کف دریا باقی بماند و زیستگاه‌ها را آلوده کندکه با تغییرات فیزیکی در پهنه آبی و امواج انفجار، امواج صوتی و فشاری ناشی از انفجارها می‌توانند به اندام‌های داخلی ماهیان و سایر موجودات دریایی آسیب رسانده و باعث مرگ و میر گسترده شوند، حتی اگر آسیب فیزیکی مستقیمی به آن‌ها وارد نشود که با ایجاد گرد و غبار و رسوبات در انفجارهای زیر آب باعث برانگیخته شدن رسوبات کف دریا شده و کدورت آب را افزایش می‌دهند که این امر توانایی ماهیان برای یافتن غذا و تولید مثل را کاهش می‌دهد.

پیامدهای زیست‌محیطی بلندمدت
با کاهش تنوع زیستی اثرات تجمعی آلودگی و تخریب زیستگاه منجر به کاهش تعداد و تنوع گونه‌های آبزی در خلیج فارس می‌شود و گونه‌های حساس‌تر یا گونه‌هایی که نرخ زادآوری پایینی دارند، بیشتر در معرض خطر انقراض قرار می‌گیرند و تأثیر بر زنجیره غذایی با کاهش جمعیت گونه‌های خاص (مانند پلانکتون‌ها یا ماهیان کوچک) می‌تواند کل زنجیره غذایی را مختل کند و بر گونه‌های شکارچی بزرگتر (مانند کوسه ماهیان، دلفین‌ها و انسان‌ها) تأثیر بگذارد و با آلودگی در زنجیره غذایی انسان با مصرف آبزیانی که در مناطق آلوده زندگی کرده و مواد سمی را جذب کرده‌اند، می‌تواند سلامت انسان را به خطر اندازدکه با تغییرات اقلیمی محلی در انتشار دوده و ذرات معلق ناشی از آتش‌سوزی تأسیسات نفتی می‌تواند بر دمای سطح آب و الگوهای آب و هوایی محلی تأثیر بگذارد.

اثرات اقتصادی و اجتماعی 
پشت اعداد و ارقام زیست‌محیطی، میلیون‌ها انسان زندگی می‌کنند که صیادان ساحلی در استان‌های بوشهر، هرمزگان و خوزستان، زنانی که در کارگاه‌های فرآوری ماهی کار می‌کنند، و بازرگانانی که محصولات دریایی را به بازارهای داخلی و صادراتی عرضه می‌کنند همه قربانیان خاموش این فاجعه خواهند بود و صنعت صید و آبزی‌پروری ایران، اگرچه در سال‌های اخیر با چالش‌های متعددی از جمله صید بی‌رویه و تغییرات اقلیمی مواجه بوده، اما همچنان بخش مهمی از امنیت غذایی کشور محسوب می‌شود و با نابودی این صنعت، فشار بر سایر منابع غذایی را تشدید خواهد کرد که با کاهش ذخایر آبزیان، معیشت جوامع ساحل‌نشین وابسته به صیادی را به طور جدی تهدید کرده و منجر به بیکاری، فقر و مهاجرت خواهد شد که همچنین، صنعت گردشگری دریایی و شیلات که بخش مهمی از اقتصاد منطقه را تشکیل می‌دهند، متحمل خسارات جبران‌ناپذیری خواهند شد.

نگاهی به آینده
تجربه تاریخی به ما نشان داده که خسارات زیست‌محیطی ناشی از جنگ، برخلاف خسارات نظامی، قابل بازسازی سریع نیست و خلیج فارس پس از جنگ ایران و عراق، سال‌ها طول کشید تا بخشی از ظرفیت اکوسیستمی خود را بازیابد و جنگی گسترده‌تر، این بازسازی را به نسل‌های آینده موکول خواهد کرد.
اکنون، در آغاز قرن بیست‌ویکم، این پرسش مهم‌تر از همیشه مطرح است که جامعه جهانی چگونه حاضر است این میراث طبیعی ارزشمند، در حمله امریکا و رژیم صهیونیستی، از دست برود؟
خلیج فارس، این اکوسیستم متعلق به همه ملت‌های ساحل‌نشین و در نهایت، متعلق به کل بشریت است و حفاظت از آن، مسئولیتی جمعی و فوری است.
و در نهایت، حملات نظامی امریکا و رژیم صهیونیستی در خلیج فارس، فراتر از خسارات انسانی و زیرساختی، فاجعه‌ای زیست‌محیطی برای ذخایر ارزشمند آبزیان این منطقه محسوب می‌شوند که اثرات کوتاه مدت انفجار و نشت نفت با پیامدهای بلندمدت آلودگی، تخریب زیستگاه و اختلال در زنجیره غذایی همراه است که نیازمند ارزیابی دقیق، برنامه‌ریزی برای پاکسازی و اقدامات حفاظتی فوری است و می‌تواند اثرات زیان‌باری بر روی اکوسیستم‌های دریایی داشته باشد که این حملات می‌توانند منجر به آلودگی نفتی، تخریب زیست‌محیطی و کاهش ذخایر آبزی شوند و به همین دلیل، حفظ امنیت و اکوسیستم‌های طبیعی این منطقه از اهمیت بسزایی برخوردار است.