ضرورت مطالعات ژئوتکنیک در طرح‌های توسعه سواحل مَکُران



​​​​​​​گروه راه وشهر سازی- دهمین دوشنبه‌های خبری وزارت راه و شهرسازی، همزمان با روز ملی کیفیت، با حضور مجید کیان‌پور، مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک و جمعی از خبرنگاران رسانه‌های جمعی برگزار شد.  در آغاز این نشست یاد و خاطره مرحوم محمد ملک‌دار، خبرنگار فقید خبرگزاری ایرنا، گرامی داشته شد و صندلی‌ای به یادبود او در جمع خبرنگاران اختصاص یافت و علاوه بر تشریح عملکرد، ظرفیت‌ها و برنامه‌های این شرکت، پرسش‌هایی درباره وضعیت ساختاری و آینده فعالیت آن، کیفیت پروژه‌های عمرانی، مطالعات ژئوتکنیک در طرح‌های بزرگ، به‌ویژه در سواحل مَکُران، و حدود مسئولیت و اختیارات آزمایشگاه در پروژه‌های عمرانی مطرح شد.
 به گزارش خبرنگار اقتصادسرآمد، مجید کیان‌پور با اشاره به سابقه ۷۳ ساله فعالیت شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک، این مجموعه را یکی از ظرفیت‌های تخصصی کشور در حوزه کنترل کیفیت پروژه‌های عمرانی و زیرساختی دانست و از ارائه بیش از ۶۸۰ نوع خدمت، فعالیت در بیش از ۱۷۰ شهر و همکاری با ده‌ها دستگاه اجرایی خبر داد و بر ضرورت تقویت نظام فنی و اجرایی کشور و حرکت از کنترل کیفیت به سمت تضمین کیفیت تأکید کرد.
مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک افزود: نتایج پایش‌های شرکت در اختیار دستگاه‌های بهره‌بردار و متولی قرار می‌گیرد تا مبنای تصمیم‌گیری درباره نگهداری، بهسازی و اولویت‌بندی اقدامات در محورهای مختلف باشد. سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای، شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور، شرکت‌های آزادراهی، ادارات کل راه و شهرسازی استان‌ها و شهرداری‌های کلان‌شهرهایی که با شرکت قرارداد دارند، از جمله دریافت‌کنندگان این اطلاعات هستند.
وی با اشاره به نقش داده‌های فنی در کاهش هزینه‌های نگهداری راه‌ها گفت: شناسایی به موقع خرابی‌ها و ارائه راهکارهای فنی می‌تواند از گسترش آسیب‌ها جلوگیری کند و هزینه‌های نگهداری را در برخی محورها به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

نگرانی‌های ساخت‌وساز در سواحل مَکُران
 مطالعات ژئوتکنیکی سواحل مکران و چابهار از دیگر محورهای مهم نشست بود. خبرنگار اقتصادسرآمد با اشاره به نگرانی‌های مطرح‌شده درباره اجرای طرح‌های بزرگ مسکن‌سازی، راه‌سازی، ریل‌گذاری، احداث کارخانه‌های سیمان و فولاد، پتروشیمی و توسعه بندر شهید بهشتی چابهار، این پرسش را مطرح کرد که آیا پیش از اجرای چنین طرح‌هایی، مطالعات کافی درباره بستر و زیر بستر زمین و شرایط زمین‌شناختی منطقه انجام شده است یا خیر.
کیان‌پور در پاسخ به پرسش اقتصادسرامد با تشریح ظرفیت شرکت در حوزه ژئوتکنیک دریایی و ساحلی گفت: در این مطالعات، با انجام کاوش‌های صحرایی و حفر گمانه تا عمق مورد نیاز، لایه‌های زمین، وضعیت آب‌های زیرزمینی، دانه‌بندی خاک، ظرفیت باربری و ضرورت بهسازی خاک بررسی می‌شود.
وی توضیح داد: نتایج این مطالعات بر اساس استانداردهای فنی و دستور کار کارفرما و مهندس مشاور تهیه و در اختیار آنها قرار می‌گیرد تا در طراحی و اجرای پروژه‌ها مورد استفاده قرار گیرد.
مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک با اعلام آمادگی این مجموعه برای ارائه خدمات فنی و مهندسی در طرح‌های توسعه‌ای مکران و چابهار، گفت: این شرکت در پروژه‌های موردی، با درخواست سازمان بنادر و دریانوردی، شرکت‌های صنعتی و سایر کارفرمایان، خدمات مطالعاتی و آزمایشگاهی ارائه می‌کند.
با این وجود؛ توضیحات وی ناظر بر ظرفیت و آمادگی شرکت برای انجام مطالعات مورد نیاز پروژه‌ها بود و به معنای اعلام انجام یک مطالعه جامع و یکپارچه درباره تمام محدوده سواحل مَکُران نیست.
کیان‌پور همچنین تأکید کرد: وجود خاک‌های مسئله‌دار یا شرایط خاص زمین‌شناختی لزوماً به معنای غیرممکن بودن اجرای پروژه نیست؛ چراکه با انجام مطالعات دقیق، طراحی متناسب با شرایط زمین و استفاده از روش‌های بهسازی خاک می‌توان ظرفیت باربری را افزایش داد و سازه را با ویژگی‌های بستر تطبیق داد. البته انتخاب این راهکارها ممکن است هزینه اجرای پروژه را افزایش دهد.
وی تداوم طرح‌های توسعه‌ای منطقه را نیز وابسته به تأمین منابع مالی، مشارکت بخش خصوصی و رعایت الزامات فنی در افق بلندمدت دانست.
 مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در پاسخ به پرسشی درباره مطالعات و فعالیت‌های این شرکت در منطقه مکران و چابهار، با توجه به پیچیدگی شرایط خاک در این منطقه، گفت: در مهندسی عمران بن‌بست وجود ندارد و می‌توان متناسب با شرایط توپوگرافی، زمین‌شناسی و ژئوتکنیکی هر منطقه، راهکار فنی مناسب برای اجرای پروژه‌ها ارائه کرد.
کیانپور با اشاره به وجود خاک‌های مسئله‌دار در مناطق مختلف کشور، از جمله خاک‌های روان‌گرا و زمین‌های دارای ظرفیت باربری پایین، توضیح داد: مهندسان می‌توانند با توجه به نوع و اهمیت پروژه و سازه مورد نظر، طرح‌های بهسازی خاک و افزایش ظرفیت باربری را ارائه دهند و طراحی و اجرای پروژه را با شرایط زمین تطبیق دهند.
وی با بیان این‌که حتی در برخی کشورها به دلیل محدودیت زمین، با استحصال و خشک‌کردن بخش‌هایی از دریا امکان اجرای پروژه‌های عمرانی فراهم شده است، افزود: موضوع اصلی، شناخت شرایط محیطی، جنس مصالح و خاک و لایه‌های زمین‌شناسی منطقه و ارائه راهکار مناسب برای طراحی و اجرای سازه است. کیانپور گفت: شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک از منظر فنی، عمرانی و سازه‌ای به بررسی شرایط زمین و امکان اجرای پروژه‌ها می‌پردازد.

ارائه مطالعات ژئوتکنیک دریایی و ساحلی درشرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک 
 مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک، در پاسخ به پرسشی درباره نگرانی‌های مطرح‌شده پیرامون انجام‌نشدن مطالعات کافی در بستر و زیر بستر سواحل مکران و پیامدهای اجرای طرح‌های بزرگ عمرانی و صنعتی در این منطقه، گفت: مطالعات ژئوتکنیک دریایی و ساحلی از جمله خدماتی است که شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک ارائه می‌دهد و این مجموعه می‌تواند متناسب با نیاز پروژه‌ها، اطلاعات فنی لازم را در اختیار کارفرمایان و مهندسان مشاور قرار دهد.
وی با اشاره به امکان انجام مطالعات میدانی و حفاری گمانه‌های اکتشافی در عمق‌های مختلف، توضیح داد: در این مطالعات، لایه‌های زمین، وضعیت آب‌های زیرزمینی، دانه‌بندی خاک و ویژگی‌های بستر تا رسیدن به لایه‌ای با ظرفیت اتکای مناسب بررسی می‌شود. همچنین در صورت وجود خاک‌های مسئله‌دار، نیاز به بهسازی خاک و راهکارهای افزایش ظرفیت باربری ارزیابی و نتایج بر اساس استانداردها و مشخصات فنی در اختیار کارفرما و مهندس مشاور قرار می‌گیرد.
کیانپور با بیان اینکه شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک به‌عنوان مجموعه‌ای دانش‌بنیان از دانش فنی انباشته و ظرفیت تخصصی قابل توجهی برخوردار است، افزود: این شرکت آمادگی دارد خدمات فنی و مهندسی خود را در اختیار کارفرمایان، مجریان طرح‌های منطقه آزاد چابهار و سایر پروژه‌های توسعه‌ای منطقه مکران قرار دهد تا اجرای طرح‌ها با اتکا به مطالعات دقیق و متناسب با شرایط زمین‌شناسی و ژئوتکنیکی منطقه انجام شود. 

تقویت مشارکت در مَکُران به پیشبرد برنامه‌های توسعه‌ای مناطق ساحلی کمک می‌کند
 وی تأکید کرد: طراحی و اجرای طرح‌های توسعه‌ای باید با استفاده از دانش مهندسان مشاور ذی‌صلاح و بر اساس شرایط واقعی هر منطقه صورت گیرد. همچنین تداوم پروژه‌های بزرگ مکران در افق ۳۰ ساله، علاوه بر مطالعات فنی، به تأمین منابع مالی و استفاده مؤثر از ظرفیت بخش خصوصی وابسته است و تقویت مشارکت این بخش می‌تواند به پیشبرد برنامه‌های توسعه‌ای مناطق ساحلی کمک کند.

سابقه مطالعات شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در منطقه مَکُران 
 مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در پاسخ به پرسش خبرنگار اقتصادسرآمد درباره سابقه مطالعات این شرکت در منطقه مَکُران نیز گفت: این مجموعه در قالب پروژه‌های موردی و در صورت درخواست سازمان بنادر و دریانوردی یا شرکت‌های صنعتی و سایر کارفرمایان، مطالعات و خدمات مورد نیاز را در محل پروژه انجام 
می‌دهد.