گروه راه و مسکن- در دهه ۶۰ اعلام شد به افرادی که فاقد مسکن هستند زمین دولتی تعلق میگیرد. همان زمان بسیاری افراد با لطایف الحیل وانمود ‏می کردند که خانه ندارند و این زمین ها را می گرفتند. زمین این افراد حالا در بهترین نقاط شهر ها است که روی آن آپارتمان ‏سازی کرده‌اند و ثروت هنگفتی به دست آورده اند. اگر هم اکنون با ۲.۵ میلیون خانه خالی مواجهیم یکی از دلایلش این است.‏
به گزارش اقتصادسرآمد،قانون مالیات بر خانه های خالی در سال ۱۳۹۴ تصویب و قرار شد از سال ۱۳۹۵ اجرایی شود اما به دلیل نبود زیرساخت‌های ‏لازم محقق نشد.‏بهمن ماه ۱۳۹۸ وزارت راه و شهرسازی سامانه املاک و اسکان را به منظور شناسایی خانه های خالی رو نمایی کرد و هم اکنون ‏با همکاری سازمان امور مالیاتی، سازمان ثبت و دیگر دستگاه ها در حال شناسایی واحدهای خالی است. روز ۲۵ تیرماه ۱۳۹۹ نیز ‏مجلس یازدهم کلیات طرح مالیات بر خانه‌های خالی را به تصویب رساند. محمد اسلامی وزیر راه و شهرسازی گفته که اولین برگه ‏های مالیاتی در تابستان جاری برای مالکان خانه های خالی ارسال می‌شود.‏
سوداگري با خانه خالي زماني اوج مي‌گيرد كه افراد به اميد افزايش قيمت در آينده، اقدام به خريد آپارتمان مي‌كنند و آن را تا زمان بروز امواج تورم ملكي، بدون استفاده رها مي‌كنند. تعداد خانه‌هاي خالي در زمان بروز ركود مسكن افزايش پيدا مي‌كند و معمولا هنگام رونق معاملات خريد و بروز جهش‌هاي قيمتي، از يكسو روند افزايشي اين خانه‌ها متوقف مي‌شود و از سوي ديگر تعداد خانه‌هاي خالي موجود در بازار نيز كاهش مي‌يابد. اين رابطه واقعي بين نبض بازار خانه‌هاي خالي و نبض قيمت مسكن را نه تنها كارشناسان اقتصاد مسكن به‌عنوان يك چالش و عارضه، تاييد مي‌كنند كه دو سال پيش وزارت اقتصاد با انتشار گزارشي درباره چالش‌هاي مربوط به قانون ماليات بر خانه‌هاي خالي، به صراحت آن را شرح داد.
یک کارشناس با بیان اینکه بسیاری افراد با تصاحب زمین های موات و ارزشمند شدن زمین و خانه های خود از طریق زیرساخت های شهری به ثروت هنگفت رسیدند، گفت: این مالکان که در واقع فئودال های مدرن و صاحبان مجتمع‌های مسکونی هستند با مالیات خانه‌های خالی مخالفت می‌کنند.
محمد عدالتخواه اظهار کرد: ریشه مخالفت‌ها با دریافت مالیات از خانه‌های خالی در واقع به رانتی بر می‌گردد که بعضی افراد، دستگاه های دولتی و بانکها کسب کردند و هم اکنون دارای تعداد زیادی واحد مسکونی هستند.
وی افزود: یکی از این موارد رانت، تصاحب زمین های موات و سپس ارزشمند شدن این زمین ها از طریق زیرساخت های شهری است. مالیاتی که قرار است به این واحدها تعلق بگیرد در واقع بخش کوچکی از ارزش افزوده این خانه‌ها است ولی می بینیم که فئودال های مدرن با همین موضوع هم مخالفت می کنند.
این کارشناس بازار مسکن با بیان اینکه مشکل اصلی مسکن به مسئله زمین مربوط می شود خاطر نشان کرد: در دهه ۶۰ اعلام شد به افرادی که فاقد مسکن هستند زمین دولتی تعلق میگیرد. همان زمان بسیاری افراد با لطایف الحیل وانمود می کردند که خانه ندارند و این زمین ها را می گرفتند. زمین این افراد حالا در بهترین نقاط شهر ها است که روی آن آپارتمان سازی کرده‌اند و ثروت هنگفتی به دست آورده اند. اگر هم اکنون با ۲.۵ میلیون خانه خالی مواجهیم یکی از دلایلش این است.
عدالتخواه تاکید کرد: به اعتقاد من ضرایب مالیاتی که برای واحدهای خالی از سکنه تعیین شده بازدارندگی لازم را ندارد. در کشورهای اروپایی برای خانه یا خودروهای دوم و بیشتر به‌قدری مالیات می بندند که به جز معدودی از سرمایه داران بزرگ، کسی قادر به نگه داشتن چند خانه یا چند ماشین نیست. به همین دلیل با وجود آنکه تعداد خانه های خالی در در بعضی کشورهای اروپایی، کمتر از ایران است، مسکن در اروپا به کالایی مصرفی و در ایران به کالایی سرمایه‌ای تبدیل شده است.
به گفته وی، دولت ایران باید علاوه بر اینکه از خانه‌های خالی مالیات می گیرد، ارزش افزوده زمین ها راهم از افراد دریافت کند و این منابع را به خانه دار شدن دهکهای پایین اختصاص دهد.