به گزارش اقتصادسرآمد، سعید شعبان -شهر بندرعباس به عنوان مهم‌ترین بندر جنوبی ایران، از ظرفیت‌های طبیعی و جغرافیایی کم‌نظیری برخوردار است. در میان این ظرفیت‌ها، خورهای شهری جایگاه ویژه‌ای دارند؛ آبراهه‌هایی طبیعی که از گذشته بخشی از هویت جغرافیایی و زیست‌محیطی بندرعباس بوده‌اند و امروز می‌توانند به یکی از مهم‌ترین محورهای توسعه شهری، گردشگری و اقتصادی تبدیل شوند.
خورها در اصل مسیر طبیعی هدایت آب‌های سطحی و سیلاب‌ها به خلیج فارس هستند، اما در بسیاری از شهرهای پیشرفته جهان، چنین آبراهه‌هایی تنها کارکرد دفع آب ندارند، بلکه به مراکز مهم تفریحی، گردشگری، اقتصادی و فرهنگی تبدیل شده‌اند. بندرعباس نیز این قابلیت را دارد که با برنامه‌ریزی اصولی، خورهای خود را از یک معضل زیست‌محیطی به یک فرصت بزرگ توسعه شهری تبدیل کند. 

خورها؛ ظرفیت فراموش‌شده زیبایی شهری
وجود آب همواره یکی از عناصر مهم زیبایی شهرها محسوب می‌شود. شهرهایی که دارای رودخانه، کانال‌های آبی یا سواحل ساماندهی‌شده هستند، معمولاً از جذابیت بیشتری برای شهروندان و گردشگران برخوردارند. خورهای بندرعباس نیز اگر به‌درستی احیا و ساماندهی شوند، می‌توانند به «منظر آبی شهری» تبدیل شوند و سیمای شهر را متحول کنند.
ایجاد فضای سبز، پیاده‌راه‌های ساحلی، مسیرهای دوچرخه‌سواری، نورپردازی شبانه و مبلمان شهری در حاشیه خورها می‌تواند چهره‌ای مدرن، زیبا و پویا به بندرعباس ببخشد. این موضوع نه‌تنها کیفیت زندگی شهروندان را افزایش می‌دهد، بلکه باعث افزایش حس تعلق اجتماعی، نشاط شهری و ارتقای هویت بصری شهر خواهد شد.

خورها و توسعه گردشگری شهری
امروزه گردشگران تنها به دنبال بازدید از آثار تاریخی نیستند، بلکه «تجربه شهری» برای آن‌ها اهمیت فراوانی دارد. فضاهای آبی، کافه‌های ساحلی، بازارچه‌های محلی و برنامه‌های فرهنگی در کنار آب، از مهم‌ترین عوامل جذب گردشگر در شهرهای ساحلی جهان محسوب می‌شوند.
خورهای بندرعباس این ظرفیت را دارند که به مراکز گردشگری جنوب کشور تبدیل شوند. ایجاد قایق‌سواری سبک، رستوران‌های دریایی، بازارچه‌های صنایع دستی، جشنواره‌های فرهنگی، اجرای موسیقی محلی و فضاهای تفریحی خانوادگی در حاشیه خورها می‌تواند گردشگران داخلی و خارجی را جذب کرده و مدت اقامت آنان در بندرعباس را افزایش دهد.
علاوه بر این، احیای خورها می‌تواند برند گردشگری جدیدی برای بندرعباس ایجاد کند؛ شهری که نه‌تنها به‌عنوان بندر تجاری، بلکه به‌عنوان مقصد گردشگری دریایی و شهری نیز شناخته شود.

رونق کسب‌وکارهای قدیمی و ایجاد مشاغل جدید
ساماندهی خورها تنها یک پروژه زیباسازی نیست، بلکه می‌تواند موتور محرک اقتصاد شهری باشد. در بسیاری از کشورهای جهان، توسعه فضاهای آبی شهری باعث رونق اقتصادی و افزایش ارزش مناطق اطراف شده است.
در حاشیه خورهای ساماندهی‌شده می‌توان زمینه فعالیت مشاغل مختلفی را فراهم کرد؛ از جمله: رستوران‌ها و کافه‌های ساحلی، فروشگاه‌های صنایع دستی، مراکز تفریحی و گردشگری، اقامتگاه‌های بوم‌گردی، بازارهای سنتی، حمل‌ونقل گردشگری و فعالیت هنرمندان محلی.
این روند علاوه بر ایجاد فرصت‌های شغلی جدید، می‌تواند به رونق کسب‌وکارهای قدیمی بندرعباس نیز کمک کند. فروش غذاهای محلی، صنایع دستی دریایی، لباس‌های سنتی و موسیقی بومی می‌تواند بخشی از هویت فرهنگی شهر را به گردشگران معرفی کند و درآمد پایدار برای ساکنان محلی ایجاد نماید.

راهکارهای اجرایی برای احیای خورهای بندرعباس
تحقق این هدف نیازمند برنامه‌ای اجرایی، واقع‌بینانه و مرحله‌ای است. نخستین و مهم‌ترین اقدام، جلوگیری کامل از ورود فاضلاب و زباله به خورهاست. تا زمانی که خورها آلوده باشند، هیچ پروژه گردشگری موفق نخواهد بود. بنابراین تکمیل شبکه جمع‌آوری فاضلاب، ساماندهی پساب‌ها، لایروبی مستمر و نظارت جدی بر تخلیه زباله‌ها باید در اولویت قرار گیرد.
راهکار دوم، اجرای پروژه‌های تدریجی و قابل اجراست. به جای تعریف طرح‌های عظیم و پرهزینه که سال‌ها نیمه‌تمام باقی می‌مانند، می‌توان احیای خورها را از یک محدوده مشخص آغاز کرد. برای مثال، بخشی از یکی از خورهای اصلی شهر می‌تواند به‌عنوان پایلوت انتخاب شده و در آن عملیات پاکسازی، فضای سبز، نورپردازی، پیاده‌راه و فضاهای فرهنگی اجرا شود. موفقیت این طرح می‌تواند زمینه توسعه آن به سایر خورها را فراهم کند.
یکی دیگر از راهکارهای مهم، جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی است. شهرداری و دستگاه‌های اجرایی به‌تنهایی توان مالی اجرای کامل چنین پروژه‌هایی را ندارند. بنابراین باید شرایطی فراهم شود تا سرمایه‌گذاران بتوانند در زمینه ساخت رستوران، کافه، مراکز تفریحی، هتل‌های کوچک، بازارچه‌های محلی و خدمات گردشگری در حاشیه خورها فعالیت کنند. در مقابل، بخش خصوصی نیز در نگهداری و حفظ محیط مشارکت خواهد داشت.
الگوبرداری از تجربه شهرهای موفق جهان نیز می‌تواند نقش مهمی در موفقیت این طرح داشته باشد. شهرهایی مانند دبی، دوحه، استانبول، آمستردام، سئول و یوکوهاما نشان داده‌اند که آبراهه‌های شهری می‌توانند به مراکز مهم گردشگری، اقتصادی و فرهنگی تبدیل شوند و هزاران فرصت شغلی ایجاد کنند.
از سوی دیگر، موفقیت این پروژه بدون مشارکت مردم امکان‌پذیر نیست. آموزش شهروندان، برگزاری برنامه‌های فرهنگی، مشارکت گروه‌های مردمی و ایجاد فرصت‌های شغلی برای ساکنان محلی می‌تواند حس مسئولیت اجتماعی نسبت به حفظ خورها را افزایش دهد.

ضرورت تشکیل کمیته احیای خورهای بندرعباس
یکی از مهم‌ترین مشکلات سال‌های گذشته، نبود مدیریت واحد و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول بوده است. تعدد نهادهای مرتبط باعث شده بسیاری از طرح‌ها یا نیمه‌تمام بمانند یا با کندی پیش بروند. از این رو، تشکیل یک کمیته تخصصی و دائمی برای احیای خورهای بندرعباس ضرورتی انکارناپذیر است.
پیشنهاد می‌شود «کمیته احیای خورهای شهر بندرعباس» با محوریت معاونت عمرانی استانداری هرمزگان تشکیل شود و اعضای آن شامل: شهرداری بندرعباس، کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی، نمایندگی وزارت امور خارجه در استان، اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، اداره‌کل حفاظت محیط زیست، اداره‌کل بنادر و دریانوردی، شرکت آب و فاضلاب و سایر دستگاه‌های مرتبط باشد.
حضور نمایندگی وزارت امورخارجه در این کمیته می‌تواند زمینه معرفی ظرفیت‌های گردشگری خورهای بندرعباس در سطح بین‌المللی، جذب سرمایه‌گذاران خارجی، توسعه دیپلماسی گردشگری و بهره‌گیری از تجربیات موفق سایر کشورها را فراهم کند.
این کمیته باید به‌صورت مستمر و ادواری تشکیل جلسه داده و تا حصول نتیجه، روند اجرای پروژه‌ها، هماهنگی میان دستگاه‌ها، جذب سرمایه‌گذار و رفع موانع اجرایی را پیگیری کند.

نتیجه‌گیری
خورهای بندرعباس تنها آبراهه‌هایی طبیعی نیستند، بلکه سرمایه‌هایی ارزشمند برای آینده این شهر ساحلی به شمار می‌روند. این خورها می‌توانند با مدیریت صحیح، برنامه‌ریزی اصولی و نگاه توسعه‌محور، به محور زیبایی شهری، جذب گردشگر، رونق اقتصادی و ایجاد اشتغال تبدیل شوند.
تجربه بسیاری از کشورهای جهان نشان داده است که آبراهه‌ها، کانال‌ها و خورهای شهری اگر به‌درستی احیا و مدیریت شوند، می‌توانند به یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های اقتصادی و گردشگری شهرها تبدیل گردند. کشور هلند با طراحی کانال‌های شهری و مدیریت هوشمند آب، توانسته شهرهایی زیبا، گردشگرپذیر و اقتصادی ایجاد کند. در مصر، توسعه حاشیه رود نیل به یکی از مهم‌ترین مراکز گردشگری و اقتصادی این کشور تبدیل شده است. چین نیز با احیای رودخانه‌ها و آبراهه‌های شهری، فضاهای مدرن گردشگری و تجاری ایجاد کرده که نقش مهمی در رونق اقتصاد شهری دارند.
در کشورهای حوزه خلیج فارس مانند امارات متحده عربی نیز پروژه‌هایی همچون «دبی کریک» نمونه‌ای موفق از تبدیل یک آبراهه قدیمی به قطب گردشگری، تجاری و تفریحی است. ژاپن و کره جنوبی نیز با احیای رودخانه‌ها و مسیرهای آبی درون‌شهری، علاوه بر کاهش مشکلات زیست‌محیطی، توانسته‌اند کیفیت زندگی شهروندان و جذابیت شهری را افزایش دهند. پروژه احیای رودخانه «چئونگ‌گچئون» در سئول کره جنوبی نمونه‌ای موفق از تبدیل یک فضای فرسوده شهری به یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری و اجتماعی آسیاست.
بندرعباس نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی، ظرفیت‌های دریایی، اقلیم ویژه و فرهنگ بومی غنی، این توانایی را دارد که با الگوبرداری از این تجربیات موفق جهانی، خورهای خود را به نماد توسعه پایدار شهری تبدیل کند.
بدون تردید، اگر نگاه مسئولان و جامعه به خورهای بندرعباس از یک «معضل شهری» به یک «سرمایه اقتصادی و گردشگری» تغییر کند، این آبراهه‌ها می‌توانند در آینده‌ای نه‌چندان دور به یکی از مهم‌ترین نمادهای زیبایی، نشاط، توسعه و رونق اقتصادی جنوب ایران تبدیل شوند.