تمرکز بر فرهنگ دریایی، ضرورتی راهبردی است
​​​​​​​گروه فرهنگ دریا - عطیه صفی‌زاده - راه اندازی کارگروه توسعه فرهنگ دریایی کشور برای اولین بار در تاریخ ایران به مقوله فرهنگ دریایی رسمیت بخشید. این کارگروه که با مشارکت سازمان‌ها و دستگاه های دریایی آغاز شده و می‌رود تا با توجیه و جذب همه سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها- به ویژه وزارت‌های فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش و پرورش و آموزش عالی- به مراحل اقدام ملی و بین‌المللی برسد، برای اهالی و متخصصان و فعالان دریایی، معنای بسیار خاص و قابل تاملی داشت. بررسی نگاه نمایندگان سازمان‌ها در نوع خود آموزنده و جهت دهنده است که به مواردی از آن می‌پردازیم:
رئیس حوزه ریاست پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی معتقد است: هدف کارگروه توسعه فرهنگ دریایی ایران، انسجام‌بخشی، سیاست‌گذاری و توسعه فرهنگ دریایی است. این اقدام می‌تواند زمینه‌ساز تبدیل مفاهیم دریایی به یک جریان فراگیر ملی و تقویت همکاری میان نهادهای علمی، آموزشی و صنایع دریایی باشد.
در دهه‌های اخیر، توجه به ظرفیت‌های دریایی به‌عنوان یکی از پیشران‌های اصلی توسعه پایدار، جایگاه ویژه‌ای در سیاست‌گذاری‌های کلان کشورها پیدا کرده است. جمهوری اسلامی ایران نیز با برخورداری از موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز، دسترسی به آب‌های آزاد و دارا بودن سواحل گسترده در شمال و جنوب کشور، از ظرفیت‌های کم‌نظیری در حوزه اقتصاد دریا، علوم دریایی و فرهنگ مرتبط با آن برخوردار است. با این حال، تحقق کامل توسعه دریامحور، علاوه بر زیرساخت‌های فنی و اقتصادی، نیازمند نهادینه‌سازی «فرهنگ دریایی» و ارتقای دانش اقیانوسی در سطوح مختلف جامعه است.
فرهنگ دریایی به‌عنوان یکی از ارکان نرم توسعه دریامحور، نقش مهمی در شکل‌دهی نگرش عمومی، تربیت نیروی انسانی متخصص، افزایش حساسیت اجتماعی نسبت به محیط‌زیست دریایی و تقویت هویت ملی مرتبط با دریا ایفا می‌کند. تجربه کشورهای موفق در این حوزه نشان می‌دهد که بدون آموزش هدفمند، تولید محتوای فرهنگی و هماهنگی میان نهادهای آموزشی، پژوهشی و اجرایی، بهره‌برداری پایدار از ظرفیت‌های دریایی با چالش‌های جدی مواجه خواهد شد.
در همین راستا، تشکیل ساختارهای منسجم و پایدار برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌های آموزشی و فرهنگی مرتبط با دریا، ضرورتی انکارناپذیر به‌شمار می‌رود. ایجاد کارگروه‌های تخصصی با مشارکت نهادهای علمی، اجرایی و صنایع مرتبط، می‌تواند زمینه‌ساز هم‌افزایی، پرهیز از موازی‌کاری و ارتقای اثربخشی اقدامات در این حوزه باشد.

توسعه دریامحور بدون مهندسی فرهنگ
 بی‌نتیجه است
رییس هیئت‌مدیره انجمن مهندسی دریایی ایران، با اشاره به برگزاری نخستین جلسه کارگروه مشترک توسعه دریایی کشور، این رویداد را یک نقطه عطف مهم در مسیر تحقق توسعه دریامحور دانست و به «سرآمد» گفت:برگزاری این جلسه پاسخی به یک مطالبه جدی و دیرینه بود؛ مطالبه‌ای که سال‌ها از سوی متخصصان، انجمن‌های علمی و فعالان حوزه دریا مطرح می‌شد اما کمتر به شکل ساختارمند به آن پرداخته شده بود.
توسعه دریامحور به‌عنوان یکی از راهبردهای کلان پیشرفت کشور، بیش از هر زمان دیگری نیازمند نگاهی جامع، نظام‌مند و آینده‌نگر است. در حالی که ایران از موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز، پهنه‌های گسترده دریایی و ظرفیت‌های متنوع اقتصادی، صنعتی و زیست‌محیطی در حوزه دریا برخوردار است، بهره‌برداری مؤثر از این ظرفیت‌ها صرفاً با اتکا به زیرساخت‌های سخت، سرمایه‌گذاری فیزیکی و مقررات اجرایی محقق نخواهد شد. تجربه‌های ملی و بین‌المللی نشان می‌دهد که موفقیت در توسعه دریامحور، پیش از هر چیز، به وجود یک زیرساخت نرم و پایدار به نام «فرهنگ دریایی» وابسته است.فرهنگ دریایی تنها به آشنایی عمومی با دریا یا ترویج نمادهای فرهنگی محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از نگرش‌ها، دانش‌ها، ارزش‌ها و رفتارهای فردی و نهادی را دربر می‌گیرد که نحوه تصمیم‌گیری، مدیریت، بهره‌برداری و حفاظت از دریا را شکل می‌دهد. نبود تعریف دقیق و کاربردی از این مفهوم، سبب شده است که در بسیاری از موارد، اقدامات فرهنگی به‌صورت پراکنده، مقطعی و بدون پیوند مؤثر با اهداف کلان توسعه انجام شود و در نتیجه، تأثیرگذاری لازم را نداشته باشد.
کارگروه مشترک توسعه دریایی کشور می‌تواند بستری مؤثر برای تداوم این گفت‌وگو و هم‌افزایی میان نهادهای اجرایی، انجمن‌های علمی و جامعه تخصصی فراهم آورد. استمرار این تعامل و تبدیل آن به برنامه‌های عملیاتی، می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری نسلی از مدیران و سیاست‌گذاران دریامحور باشد که توسعه دریا را نه صرفاً یک فرصت اقتصادی، بلکه یک مسئولیت ملی و بین‌نسلی تلقی می‌کنند.

تمرکز بر فرهنگ دریایی، ضرورتی راهبردی است
اسماعیلی نژاد، مدیرمسئول روزنامه دریایی «اقتصاد سرآمد» در این باره می‌گوید: فرهنگ دریایی باید از کودکی نهادینه شود اسماعیلی، مدیرمسئول روزنامه و پایگاه خبری «اقتصاد سرآمد»، با تأکید بر اهمیت فرهنگ دریایی در توسعه اقتصادی و استراتژیک کشور گفت: متأسفانه در ایران فرهنگ دریا و بهره‌برداری از ظرفیت‌های دریایی هنوز به درستی نهادینه نشده است. تغییر وضعیت در نگرش مردم ایران به دریا، نیازمند یک انقلاب فرهنگی است که باید از کودکان و نوجوانان آغاز شود. باید در مدارس ابتدایی و راهنمایی با آموزش و برنامه‌های عملی، آشنایی با دریا و ظرفیت‌های اقتصادی، تفریحی و شغلی آن نهادینه شود. هدف این است که نسل آینده، نه تنها از شغل‌های دریایی فرار نکند، بلکه به این حوزه علاقه‌مند باشد و در توسعه آن مشارکت کند. کارگروه مشترک توسعه فرهنگ دریایی ایران، هدفی بزرگ و کاری سخت و زمان بر پیش روی دارد. ارزش این کار بسیار فراتر از حد تصور است و من به عنوان یک فعال دریایی امیدوارم که این کارگروه با آن نگاه بلندی که برای خود ترسیم کرده است، محکم و قوی پیش برود و موضوع فرهنگ دریایی ایران را در سطح ملی مطرح و پیگیری کند. 

ضرورت الزام‌آوری فرهنگ دریایی در فعالیت شرکت‌ها 
یاسر علیجانی، از مدیران ارشد شرکت ملی نفتکش ایران، بر این باور است که  تشکیل کارگروه مشترک توسعه فرهنگ دریایی ایران، اهمیت و ضرورت بالایی دارد؛. فرهنگ کار و زندگی در دریا برای ما بسیار مهم است و باید به‌گونه‌ای ارتقا پیدا کند که هم زیبایی‌های کار در دریا و هم مشکلات و چالش‌های نیروهای دریایی شناسایی شود
 تجربه نشان داده تا زمانی که فعالیت‌ها الزام‌آور نباشد، شرکت‌ها به صورت کامل و عملیاتی وارد این حوزه نمی‌شوند. بنابراین ضروری است سندهایی الزام‌آور تهیه شود تا همه ارگان‌ها و شرکت‌های فعال در دریانوردی موظف به اجرای آن باشند. 
نماینده شرکت ملی نفتکش درکارگروه توسعه فرهنگ دریایی ایران ادامه داد: نگاه ما به فرهنگ دریایی صرفاً از بعد اقتصادی یا گردشگری نیست. ابتدا باید توانمندی‌ها و کارآمدی فعالیت‌های دریایی را شناسایی کنیم و سپس به سمت توسعه گردشگری و سایر جنبه‌های اقتصادی حرکت کنیم. این نگاه باید مهندسی و برنامه‌ریزی شده باشد و شرکت‌ها بر اساس الزامات و مجوزهای خود فعالیت کنند. علیجانی می‌گوید: بهتر است کارگروه تشکیل شده شامل چند گروه تخصصی باشد، هر کدام مسئول بخشی از فعالیت‌ها باشند، از جمله رسانه، فرهنگ، آموزش و صنعت. اگر گروه‌ها تخصصی و محدود باشند، امکان مشورت مؤثر و ارائه پیشنهادات عملیاتی فراهم می‌شود. حضور نمایندگان شرکت‌ها و نهادهای مختلف در این کارگروه ضروری است تا نتیجه جلسات فقط نظری نباشد و در نهایت به عمل برسد.تا زمانی که الزام‌آوری و سند مشخصی وجود نداشته باشد، توسعه فرهنگ دریایی در ایران با چالش مواجه خواهد بود،ما نیاز داریم کارگروه‌های تخصصی تشکیل شوند و هر شرکت و سازمان موظف باشد بر اساس الزامات عمل کند. این تنها راهی است که فرهنگ دریایی به صورت عملی و اثرگذار در کشور توسعه پیدا کند.

ضرورت ارتقای فرهنگ و گردشگری دریایی کشور 
مصطفی فاطمی، نماینده وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در کارگروه مشترک توسعه فرهنگ دریایی کشور معتقد است: این کارگروه با هدف هم‌افزایی دستگاه‌های مختلف و ایجاد بستر مناسب برای توسعه ظرفیت‌های دریایی و اقتصادی کشور تشکیل شده است. اهمیت این کارگروه در این است که موضوعات مرتبط با دریا و فرهنگ دریامحور، از منظر علمی، فرهنگی و اقتصادی مورد بررسی قرار گیرد. در جلسه اخیر، تمرکز بر ارتقای فرهنگ دریایی و نهادینه کردن اهمیت دریا در زندگی روزمره مردم و نیز ایجاد زیرساخت‌های لازم برای گردشگری دریایی بود. در این حوزه، سه محور اصلی مورد توجه قرار گرفت: بعد فکری و دانشی، بعد رفتاری و سبک زندگی مرتبط با دریا، و بعد نمادین و هنری که به تولید محتوا و هویت‌بخشی به جوامع ساحلی کمک می‌کند. 
ما معتقدیم توسعه دریامحور تنها با شناخت عمومی و علاقه مردم به دریا ممکن است. در بسیاری از کشورها، تمام ظرفیت‌های ساحلی اعم از صنایع، شیلات و گردشگری به صورت یکپارچه مدیریت می‌شود، اما در کشور ما هر دستگاه از زاویه نگاه خود محدودیت‌هایی اعمال می‌کند که هم زمان‌بر است و هم سرمایه‌گذاری را با مشکل مواجه می‌کند. مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در پایان گفت: با تشکیل این کارگروه و توجه دولت جدید به توسعه دریامحور، امیدواریم زمینه برای تسریع اقدامات، ایجاد زیرساخت‌ها و رشد گردشگری دریایی در سطح ملی فراهم شود. همزمان توجه به فرهنگ دریایی و زیرساخت‌های اقتصادی باید با هم پیش برود تا بتوانیم بیشترین بهره را از ظرفیت‌های دریایی کشور ببریم.